ارتباط معاویه با روم

ارتباط معاویه با روم

«باید روابط آل ابوسفیان با رومیان و قیصر روم را پیش و پس از پیدایش تمدّن اسلامی با دقّت بررسی کنیم .

باید به پاسخ پرسش‌های مربوط به نقش یهود و رومیان، در فتنه‌های تاریخ اسلام، اهتمامی ویژه داشته باشیم .

باید رومی بودن طرح معاویه و آل ابوسفیان را ـ در انتقال خلافت به سلطنت ـ مورد مطالعه دقیق‌تری قرار دهیم .

باید روشن شود که : آیا موضع روم در داستان درگیری معاویه با اصطلاحات علوی چه ویژگی‌هایی داشته است؟

باید بویژه از این پرسش ساده نگذریم که : آیا روم به روزهای درگیری معاویه با اصطلاحات علوی، به «او» چراغ سبز نداده است ؟

باید بررسی کنیم که : حضرت حسن بن علی علیهماالسلام در پذیرش صلح، تا چه حدّ از این واقعیت اثرپذیر بوده‌اند؟

بایدهای بیشتری را می‌توانم در میان بگذارم؛ که در این فرصت به همان که گذشت، چون نمونه‌هایی بسنده می‌کنم . انگیزه‌ام از طرح این همه ، معطوف کردن نگاه مخاطب به چند سطری است که از تاریخ یعقوبی ـ با اشاره ـ آوردم . بر این باورم که اگر گفتمان‌سازی‌های دمشق ، بر خاطره‌ها و خاطره‌داران اثرگذار نبود، سهم روم و رومیان، چنین ناچیز و اندک نبود!

دیدیم که در بازگشت معاویه به دمشق ، با اشاره‌ای بسیار پرسش‌انگیز! سخن از گزارشی بود که معاویه را نگران کرد؛ چنان که با اعزام پیکی به دربار قیصر روم تن به سازشی خفّت‌آور داد. در این روایت بیش از این نیامده است که: معاویه در آن مصالحه پذیرای پرداخت 100000 دینار شد.

اگر متن‌خوانی ـ در تاریخ‌نگاری سنّتی ـ دست‌خوش سهل‌انگاری‌هایی زیان‌بار نبود، نباید تاریخ‌نگاری چون یعقوبی ، از چنان رخ‌دادی چنین ساده بگذرد!

روزنی به رازهای ناشناخته!

هر چند از درنگ بیش از این ـ در این زمینه ـ پرهیز دارم ، نمی‌توانم از یادآوری نکته‌ای بگذرم که می‌تواند فراتر از گزارشی پر رمز و راز، ارزش و اهمیت متن و متن‌خوانی را برای تاریخ‌پژوهان این سرزمین روشن کند:

بر این باورم که اگر بخش‌های سفید را در لابلای سیاهی این سطرها ـ با مهارتی که شرط خوانش متن ـ است بنگریم ، بی‌تردید باید می‌پرسیدم : چه شد که قیصر روم درست زمانی آه‌نگ یورش به شام کرد که به ظاهر نامناسب‌ترین شرایط بود؟

آیا جای تردیدی است که : آن روزهایی که معاویه با عراقیان درگیر بوده است ، برای رومیان بهترین فرصت بوده است که به شام بتازند؟

آیا اگر معاویه از سوی رومیان خاطرش آسوده نبود، می‌توانست با عراقیان آهنگ پیکار کند؟

آیا این گمانه خردپذیر نیست که : به هر روی قیصر روم با چراغ سبزی به معاویه ، زمینه را برای یکه‌تازی‌اش ـ پس از جریان حضرت حسن بن علی  علیهماالسلام ـ فراهم کرده است ؟

با اندیشه در پرسش‌هایی از این دست ، این پیش فرض را خردپذیر می‌پندارم که : معاویه را با قیصر روم رمز و رازهایی بوده است که تاکنون در تاریخ‌نگاری سنّتی که افشای آن هیچ اهتمامی نشده است . از تکرار نکته‌های بسیاری می‌پرهیزم که پیش از این ـ در جای‌جای این مجموعه ـ به عنوان شالوده‌ای در فرضیه‌پردازی‌های خود، به قلم آورده‌ام . آن‌چه را می‌آورم ، جز یکی از نشانه‌ها و قرینه‌ها برای همان نکته کلیدی نیست که کانون این فرضیه‌پردازی‌ها و نکته‌های مربوط به آن را شکل داده است :

بارها نشانه‌هایی را برای این پیش‌فرض کلان در نگاه مخاطب نشانده‌ام که : میان آل ابوسفیان و رومیان از یک‌سو و میان آنان با یهود از دیگر سو رمز و رازهایی بوده است ؛ چنان‌که در فراهم‌شدن طرحی نقش داشته است که اهل بیت  : را منزوی و آل ابوسفیان را بر سرنوشت جهان اسلام مسلّط کرد! (1)

-----------------------------------------------------------------

(1). تاريخ اسلام : 424.