برخورد حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام

دربارۀ مردم بصره

مطر بن خلیفه از منذر ثوری نقل می‌کند که : چون در جنگ جمل مردم منهزم شدند و روی به گریز نهادند، امیرالمؤمنین علیه السلام فرمان داد: منادی ندا دهد که هیچ زخمی و خسته‌ای را مکشید و هیچ گریخته‌ای را تعقیب مکنید، و فقط آنچه از سلاح و مرکب که در لشکرگاه بود تقسیم کرد.

سفیان بن سعد می‌گوید: عمّار به امیرالمؤمنین علیه السلام گفت : عقیده شما در مورد اسیر گرفتن زن و فرزندان اینان چیست ؟ فرمود:

هیچ راهی بر آن نیست و ما فقط با کسانی که با ما جنگ کرده‌اند جنگ کرده‌ایم .

و چون مرکب و سلاحی را که در لشکرگاه بود تقسیم کرد، یکی از یارانش که از قاریان بود گفت : باید از زنان و فرزندان و دیگر اموال ایشان هم میان ما تقسیم کنی و گرنه به چه دلیل ریختن خون‌های ایشان حلال باشد و تصرّف اموال آنان حرام؟

فرمود:

بر این زنان و فرزندان هیچ راهی نیست که آنان در سرزمین مسلمانانند و همانا فقط کسانی را که با ما جنگ کرده‌اند و کسانی را که بر ما ستم کرده‌اند کشته‌ایم ولی اموال ایشان میراث کسانی است که مستحقّ دریافت آنند و ارحام و خویشاوندان ایشانند.

عمّار ـ که خدایش رحمت کند ـ گفت : بنابراین گریختگان آنان را تعقیب نمی‌کنیم و زخمی‌ها را نمی‌کشیم .

فرمود: آری که من همگان را امان داده‌ام.(1)

-------------------------------------------------------------------------

(1) نبرد جمل (شيخ مفيد؛): 242.