سفارش حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام

در گرفتن صدقات و آزار نرساندن به چهارپایان

عبدالرحمان بن سلیمان گوید: امام صادق علیه السلام فرمودند :

امیرالمؤمنین علی علیه السلام مردی را برای گرفتن صدقات به بیابان کوفه فرستادند، و فرمودند: ای بنده خدا؛ از خداوند ترس داشته باش و دنیا را در مقابل آخرت اختیار مکن و آخرت خود را فدا نساز و در زندگی تقوا پیشه نما.

اینک که تو را امین خود قرار می‌دهم ، در حفظ امانت کوشش کن ، و حقّ خداوند را مراعات نما، هنگامی که وارد اجتماع فلان قبیله گردی ، در کنار منازل آنان قرار گیر و در خانه‌های آنان منزل مکن ، سپس با آرامش و نرمی به طرف مردم حرکت کن ، هنگامی که وارد اجتماع آن‌ها شدی ، نخست بر آنان سلام کن و درود کامل به آنان برسان .

بعد از آن به مردم اعلان کن من فرستاده ولی خداوند می‌باشم ، او مرا فرستاده تا حقّ خداوند را از شما بگیرم ، آیا خداوند در اموال شما حقّی دارد که او را به ولی خدا پرداخت کنید؟ اگر در آن میان کسی گفت : در مال من حقّ خدا وجود ندارد شما متعرّض او نگردید، و برای بار دوّم او را مورد سئوال قرار ندهید.

اگر مرد توانگری به تو احسان کرد، و تو را به خانه‌اش دعوت کرد، خواسته او را قبول کن و به خانه او برو، ولی نباید کاری کنی که او از شما بترسد، همواره به او محبّت کن و وعده خیر به او بده تا آنگاه که به منزل او وارد می‌گردی ، هر گاه وارد خانه او شدی بدون اجازه او در میان اموال او قدم مگذار.

متوجّه باش که اکثر اموال او به وی تعلّق دارد، به او بگو: ای بنده خدا؛ به من اجازه می‌دهید تا در میان شتران و گوسفندان شما حاضر گردم ، هنگامی که او اجازه داد وارد شوید، ولی طوری نباشد که او خیال کند شما با قهر و غلبه وارد شده‌اید، و او ناگزیر شده شما را اجازه ورود بدهد.

هنگامی که خواستی اموال را انتخاب کنی آن‌ها را دو دسته کن ، و صاحب مال را مخیر کن هر کدام را می‌خواهد انتخاب کند، و بار دیگر نصف دیگر را باز دو قسمت کن و او را مخیر گردان ، هر کدام را می‌خواهد بردارد، و این کار را مرتّبآ انجام دهید تا آنگاه که حقّ خدا را از آن‌ها بگیرید.

اگر او در پایان راضی شد بار دیگر همه را مخلوط کنید و مانند اوّل انجام دهید و او را مخیر کنید هر کدام را می‌خواهد برگزیند، و بعد حقّ خدا را بگیرید، هنگامی که صدقات را گرفتید آن‌ها را نزد مردی امین و مسلمان و قابل اعتماد که به دیانت و درستی او ایمان دارید بگذارید.

بعد از آن که همه صدقات را از قبائل گرفتید آن‌ها را به سرعت به طرف ما روانه کنید تا ما آن اموال را در راهی که خداوند معین کرده است خرج کنیم ، هنگامی که حاملان صدقات اموال را به طرف ما می‌آورند باید به آن‌ها دستور بدهی که به چهارپایان صدمه‌ای وارد نسازند و آن‌ها را آزار نرسانند.

به حاملان اموال بگوئید بین شتران و بچّه‌های آن‌ها فاصله نیاندازند، و آن‌ها را از مادرانشان جدا نکنند، دستور دهید شیر شتران را به طور کامل ندوشند و برای بچّه‌های شتران شیر در پستان‌ها باقی بگذارند تا شترهای شیرخوار زیان نبینند، به حاملان بگویید زیاد سوار شتران نگردند و آن‌ها را خسته ننمایند.

دستور بدهید با چهارپایان با عدالت رفتار کنند، و هرگاه به آبی رسیدند، توقّف کنند تا حیوانات آب بنوشند، و اگر از بیابان علف‌زاری گذشتند آن‌ها را رها کنند تا در علفزارها بچرند، دستور دهید چهارپایان را از راه‌های هموار و نرم عبور دهند و از جادّه‌های سنگلاخ و سخت پرهیز کنند.

دستور بدهید چهارپایان را در صبحگاهان و شامگاهان حرکت دهند، و در میان روز که هوا گرم می‌باشد آن‌ها را استراحت دهند و با محبّت رفتار کنند تا هنگامی که به ما برسند به اذن خداوند همه چاق و فربه گردند، و آثار خستگی در آن‌ها نباشد.

هنگامی که شتران صحیح و سالم رسیدند طبق کتاب خدا و سنّت رسول صلّی الله علیه وآله تقسیم خواهند شد، و تو هم در میان مأجور خواهی شد و پاداش خواهی یافت ، خداوند به صدقات و شما توجّه خواهد کرد و از کوشش و امانت تو و مأموریتی که انجام دادی تقدیر خواهد نمود.

رسول اکرم صلّی الله علیه وآله فرمود: هر کس به کاری مأمور گردد و در آن کار انجام وظیفه کند و حقوق رهبرش را حفظ نماید و از امامش سخن شنوائی داشته باشد، و امانت‌داری کند، در جوار پروردگار و در مقام قرب خداوندی با من همنشین و مصاحب خواهد بود.(1)

-----------------------------------------------------------------------------------------

(1) الغارات و شرح اعلام آن : 60.