پاسخ امام حسن مجتبی علیه السلام
به نادانی های عمرو بن عثمان
امّا تو ای عمرو بن عثمان ؛ به سبب نادانی که داری سزاوار جواب شنیدن نیستی که دنباله اینگونه کارها را بگیری ، مثَل تو مانند پشّهایست که به درخت خرما بگوید: خودت را نگاهدار تا من از تو فرود بیایم و درخت خرما در جواب او بگوید من در خود قرار گرفتن تو را نفهمیدم که بر من مشقّت داشته باشد پائین آمدن تو، به خدا قسم ای پسر عثمان ؛ من ندانستم که تو چنین جسارتی را خواهی کرد که با من دشمنی کنی که جسارت تو بر من مشقّت داشته باشد و من در جواب تو میگویم :
دشنام دادن تو علی علیه السلام را آیا نقصی در حسَب آن حضرت وارد میکند؟ یا او را از رسول خدا صلّی الله علیه وآله دور میکند؟ یا در اسلام بد امتحان داده یا در حکم کردن جور و تعدّی کرده یا به دنیا میل و رغبت داشته ، پس اگر یکی از اینها را در حق او بگوئی دروغ گفتهای .
و این که گفتی برای شما ولایت خون نوزده تن از مشرکین بنی امیّه است که در جنگ بدر کشته شدند، بدان که خدا و رسول خدا آنها را کشتند. به جان خودم قسم است که هر آینه شما نوزده نفر از بنی هاشم را خواهید کشت و بعد از نوزده نفر سه نفر دیگر را خواهید کشت ، پس از آن نوزده و نوزده تن که سی هشت نفرند از بنیامیّه کشته خواهند شد در یکجا غیر از آنچه که از بنیامیّه کشته خواهند شد که شماره آنها را جز خدا کسی نمیداند.
و رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمود: چون فرزندان بُزمجّه (سام ابرص) شماره مردانشان به سی نفر رسید مال خدا را در میانه دولت خود قرار دهند و بندگان خدا را به غلامی خود بگیرند و در کتاب خدا مکر و خدعه کنند. و چون به سیصد و ده نفر برسند برای ایشان ثابت میشود لعنت و آن بر ضرر ایشان است . و چون به چهار صد و هفتاد و پنج نفر برسند هلاک شدن آنها از خوردن یک دانه خرما آسانتر و سریعتر است .
در این وقت حکم بن ابی العاص وارد شد، رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمود : آهسته سخن بگویید که بُزمَجّه میشنود و این کلمات را رسول خدا صلّی الله علیه وآله وقتی فرمود که در خواب دیده بود که پس از رحلت او مالک میشوند کسانی از ایشان و والی امر امّت او میشوند در میان مردمان ، پس آن حضرت را بد آمد و ناراحت شد تا این که خدای عزّوجلّ این آیه را بر او فرستاد که مفاد آن اینست : «ما قرار دادیم خوابی را که به تو ارائه دادیم نباشد مگر امتحانی برای مردمان». و درخت لعنت شده در قرآن مراد بنیامیه است و نیز این آیه را نازل فرمود که: «شب قدر بهتر است از هزار ماه»، پس گواهی میدهیم برای شما و شهادت میدهیم بر ضرر شما که دورۀ سلطنت شما بعد از کشته شدن علی علیه السلام نیست مگر هزار ماه که این مدّت را خدا در کتاب خود قرار داده.(1)
-----------------------------------------------------
(1) کنوز الحکم و فنون الکلم: ص 68.