دعاى حضرت امام رضا عليه السلام
هنگام ولايتعهدى
ياسر گويد: هنگامى كه حضرت امام رضا عليه السلام (در روز ششم ماه مبارك رمضان) به اكراه وليعهد گرديد، دستهاى مبارك خود را به طرف آسمان بالا برد و شنيدم كه فرمودند:
أَللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنّي مُكْرَهٌ مُضْطَرٌّ، فَلاتُؤاخِذْني كَما لَمْ تُؤاخِذْ عَبْدَكَ وَنَبِيَّكَ يُوسُفَ حينَ وَقَعَ إِلى وِلايَةِ مِصْرَ.(7)
خداوندا؛ تو مى دانى كه من مجبور و ناچارم، پس مرا مؤاخذه مكن، همانگونه كه بنده و پيامبرت حضرت يوسف را مؤاخذه نفرمودى؛ هنگامى كه او به فرمانروائى و حكومت مصر رسيد.
شواهد بسيارى وجود دارد كه تحميل ولايتعهدى حضرت امام رضا عليه السلام نه براساس محبّت و علاقه مأمون، بلكه به خاطر شيطنت و سياستِ شوم او بوده است.
دشمنى او با خاندان وحى عليهم السلام به گونه اى بود كه گاه از بنى اميّه - كه با بنى العبّاس دشمن خونخوار بودند - براى سركوب اهل بيت عليهم السلام و علويان كمك مى گرفت. جريانى كه نقل مى كنيم دليل بر اين مطلب است:
«وقتى عبدالرحمن علوى در يمن بر ضدّ مأمون قيام كرد، » در اين هنگام مأمون، طالبيّين را از ورود به نزد خويش منع كرد و دستور داد آنان را به پوشيدن جامه سياه مجبور سازند(8)».
پس از آن، مأمون سياست ثابت و تازه اى را براى حكومت سرزمين يمن آغاز كردو از هر گونه جنبش شيعى كه امكان داشت در آنجا سر بردارد، جلوگيرى نمود. مأمون چاره را در آن ديد كه بر يمن حكمرانى بگمارد كه به نيرومندى و قاطعيّت شناخته شده باشد.
وزيرش حسن بن سهل به او توصيه كرد يكى از نوادگان زياد بن ابيه، والى اموى معروف را انتخاب كند. اين فرد پيشنهاد شده محمّد بن ابراهيم زيادى بود. مأمون اورا حاكم يمن نمود و سليمان بن هشام بن عبدالملك اموى را به وزارت او گماشت(9). بدين سان، چنين شد كه حكمران و وزيرش هر دو به امويان وابستگى داشتند و اين در حالى است كه ما از دشمنى شديد آنان با دودمان علوى به خوبى آگاهيم.
حكمران تازه - محمّد بن ابراهيم زيادى - توانست تهامه را فتح كند. او بناى شهر زبيد را طرحريزى كرد و آن را پايتخت خود برگزيد(10) و بر روح تمرّدى كه قبايل يمنى داشتند غلبه كرد. وى كه بنا به توصيف ابن خلدون نسبت به دودمان علىّ بن ابى طالب عليه السلام سخت كينه مى ورزيد(11)، ياران و هواداران علويان را تعقيب كرد.
قدرت «محمّد زيادى» رو به فزونى نهاد و موفّق شد پايه هاى حكومت بنى زياد رادر يمن محكم كند. اين حكومت با آنكه پيوسته از خليفگان عبّاسى در خطبه ها نام مى برد و خراج و هدايا را به سوى آنان روانه مى كرد، نوعى حكومت خود مختار و برخوردار از استقلال داخلى شناخته شده است(12).
«محمّد زيادى» در طول حياتش بر يمن حكم راند و فرزندانش حكمرانى را پياپى از او ارث بردند. سپس برخى از وابستگان و غلامان ايشان زمام حكومت را به دست گرفتند و تا سال 553 هـ ق با اين عنوان حكم راندند. اين دولت را كه نخستين دولت مستقلّى است كه سرزمين يمن را تجربه كرد(13)، دولت زياديان مى خواندند. پايه هاى اين استقلال با ضعف دولت عبّاسيان استحكام يافت.
«محمّد زيادى» با قدرتى كه مأمون به او تفويض كرده بود و با علاقه اى كه مأمون به تقويت حكمرانى او داشت فرمانروايى كرد. چه مأمون با هزار سواره نظام كه در ميان آنان هفتصد تن از خراسانى ها بودند، او را يارى داد. بعدها قلمرو دولت زياديان توسعه يافت و حضرموت، ديار كِنده، شحر، برباط، لحج، عدن و فلاتهاى واقع ميان اين آبادى ها را شامل گرديد(14).(15)
7) بحار الأنوار: 130/49.
8) طبرى: 169/7.
9) تاريخ اليمن: 185.
10) در آنجا واديى بود كه آن را «وادى زبيد» مى خواندند. محمّد زيادى در آن شهرى جديد ساخت و آن را به تناسب اين وادى، «زبيد» ناميد. اين شهر در تهامه يمن واقع است و بيشتر ساكنانش از قبيله اشاعر هستند. (تاريخ اليمن: 37 - 36، المخلاف السليمانى: 107/1)
11) ابن خلدون، العبر: 243/2.
12) بغية المستفيد: خطّى، برگ 45.
13) تاريخ اليمن: 202.
14) دراسات في العصور العبّاسيّة المتأخّرة: 16 - 12.
15) مبارزات شيعيان در دوره نخست خلافت عبّاسيان: 399.
اليوم : 59213
الامس : 299523
مجموع الکل للزائرین : 122248695
|