716 /44 ) در ذيل تفسير آيه شريفه «وَلَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثاني وَالْقُرْآنَ الْعَظيمَ»(82)«ما به تو سبع از مثانى (سوره حمد) و قرآن عظيم عنايت نموديم»؛ از سورة بن كليب آمده است كه وى گويد: امام باقرعليه السلام فرمود:
نحن المثاني الّتي أعطاها اللَّه نبيّنا صلى الله عليه وآله وسلم ونحن وجه اللَّه نتقلّب في الأرض بين أظهركم، عرفنا من عرفنا فأمامه اليقين، ومن جهلنا فأمامه السعير.
ما همان مثانى(83) هستيم كه خداوند به پيامبرمان بخشيد، ما همان وجه خدا در روى زمين هستيم كه ميان شما رفت و آمد مى نماييم، كسى كه ما را شناخته پس به سوى يقين (بهشت) در حركت است و كسى كه ما را نشناخته به سوى آتش سوزان(دوزخ) در حركت است.(84)
سماعه نيز از امام ابوالحسن عليه السلام در تفسير آيه مذكور نقل مى كند كه حضرتش فرمود:
لم يعط الأنبياء إلّا محمّدصلى الله عليه وآله وسلم وهم السبعة الأئمّة الّذين يدور عليهم الفلك، والقرآن العظيم محمّدصلى الله عليه وآله وسلم.
خداوند بجز به حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم به احدى از پيامبران عطا نفرموده، و آنان ائمّه هفتگانه(85) هستند كسانى كه فلك به دور وجود آنها مى چرخد، و منظور از «قرآن العظيم» حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم است.(86)
مؤلّف رحمه الله گويد: اين كه آنها را هفت نفر بدانيم به خاطر اين است كه اسامى تكرارى را يك بار بشماريم كه در اين صورت عبارتند از: على، حسن، حسين،محمّد، جعفر، موسى، و مهدى صلوات اللَّه عليهم اجمعين.
و احتمال دارد اعتبار عدد هفت به جهت شمارش نام مبارك حضرت فاطمه صلوات اللَّه عليها با آنها باشد و اين يا به جهت تغليب است - يعنى غلبه اسامى رجال -يا اينكه كلمه «ائمّه» را به معناى عمومى آن اتّخاذ كنيم كه عبارت از رهبر وحجّت باشد، و از طرفى اسم مبارك حضرت مهدى ارواحنا فداه را مطابق اسم مبارك جدّش حضرت محمّدصلى الله عليه وآله وسلم بشماريم.
-------------------------------------------------------------
82) سوره حجر، آيه 87 .
83) شيخ صدوق رحمه الله در توضيح معناى «مثانى» مى گويد: يعنى ما همان افرادى هستيم كه پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم ما را قرين با قرآن نموده و سفارش نمود كه مردم به قرآن و به ما چنگ بزنند و به امّت خويش خبر داد كه ما تا كنار حوض از هم جدانخواهيم شد.
در توضيح ديگرى گفته شده: منظور از «سبع مثانى» پيامبر، امامان معصوم و حضرت فاطمه عليهم السلام هستند وآنان چهارده معصوم هستند كه هفت و هفت مى باشند كه مى فرمايد: المثانى، يعنى هر يكى از آن هفتگانه، دوتاست.
84) تفسير قمى: 377/1، بحار الأنوار: 114/24 ح1، تفسير عيّاشى: 249/2 ح36، بحار الأنوار: 116/24 ح3، التوحيد:150 ح6.
85) علّامه مجلسى رحمه الله نيز در توضيح اين حديث شريف مى گويد:
شايد پيشوايان معصوم عليهم السلام به اعتبار اسامى شريفشان هفت تا هستند، چرا كه اسامى آنان هفت است، گر چه اسم برخى از آنان تكرار شود. يا اين كه نشر اكثر علوم از طريق هفت نفر از آنان بوده. به همين جهت، خداوند از ميان آنان، به اين تعداد اختصاص داده است.
86) تفسير عيّاشى: 251/2 ح 41، بحار الأنوار: 117/24 ح9، تفسير برهان: 354/2 ح 12.
اليوم : 9898
الامس : 275404
مجموع الکل للزائرین : 121598945
|