استبدال بر اثر ترك تقوا
گاهى حالات روحى به خاطر پيش آمدِ برخى از مسائل، نابود شده و بالكلّ ريشه كن مى شوند و گاهى نابود نمى شوند، ولى تبديل به حالتى ديگر مى گردند.
به عنوان توضيح مى گوئيم: گاهى خداوند گناهان را مى بخشد و اثر آنها ازبين مى رود و گاهى خداوند آنها را تبديل به حسنه مى كند. لذا به خداوند خطاب كرده و عرض مى كنيم : «يا مُبَدِّلَ السَّيِّئاتِ بِالْحَسَناتِ» در صورت اوّل گناهان بالكلّ نابود مى شوند، نه اين كه تبديل به حالت ديگر شده باشند و درصورت دوم گناهان تبديل به حسنه مى شوند.
تقوا نيز حالتى اين چنين دارد. زيرا گاهى تقوا بر اثر گناه از بين مى رود وگاهى به خاطر غلبۀ شهوت يا معصيت ديگر فاسد مى شود نه آن كه نابود شود، بلكه تبديل به حالتى شيطانى مى شود.
حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام مى فرمايند:
لايُفْسِدُ التَّقْوى إِلّا غَلَبَةُ الشَّهْوَةِ.(21)
تقوا را فاسد نمى كند، مگر غلبه يافتن شهوت.
جالب توجه اين است كه حضرت نفرموده اند تقوا را از بين نمى برد، مگر غلبۀ شهوت؛ بلكه فرموده اند فاسد نمى كند تقوا را، مگر غلبۀ شهوت كه منافاتى با تبديل و تغيير ندارد. نكتۀ قابل توجّه اين است كه تقوا يك نوع حالتى است كه داراى جنبۀ روحى و معنوى است و در صورتى فاسد مى شود كه معنويّتى كه در آن هست از بين برود.
در اين هنگام شخص، حالت رحمانى خود را از دست داده و به يك نوع حالت روحىِ شيطانى تبديل مى شود! بنابر اين با غلبه يافتن خوى شهوترانى در فرد باتقوا، به خاطر فسادِ تقوا، در او يك حالت روحى شيطانى ايجاد مى شود.
بنابراين، فرد باتقوايى كه شهوت رياست مثلاً بر او غلبه كرده است خطرناكتر است از يك شخص عادّى كه به رياست رسيده است.
تبديل حالات رحمانى به حالات شيطانى و تبديل حالات شيطانى به حالات رحمانى، از مسائل مسلّمى است كه در گفتارهاى آگاه كننده اهلبيت عليهم السلام وجود دارد.
انسان بر اثر تلاشها، كوششها و اعمالى كه انجام مى دهد از نيروهايى روحى و معنوى برخوردار مى شود. حالات روحى در او نفوذ مى كند و درقلب و جان او رسوخ مى نمايد، به گونه اى كه حالات مادّى و كيفيّتهاى طبيعى، در او تقليل يافته و حالات روحى و معنوى بر او غلبه مى يابند.
انسانى كه داراى حالات روحى و معنوى شده، بر فرضى كه براى او استبدال پيش آيد، ديگر يك انسان معمولى و طبيعى نيست. بلكه در بسيارى از موارد حالات روحى او كه رحمانى بوده است، به حالات روحىِ عكس آن،كه شيطانى است تبديل مى شود.
همان گونه كه بسيارى از گناهكاران كه بر اثر انجام سالها معصيت ونافرمانى خدا، حالات شيطانى در آنان رسوخ نموده و با شياطين و ارواح خبيثه دمساز شده اند، بر اثر توبه و بازگشت بسوى خداوند، نه تنها تمام حالات شيطانى در آنان نابود مى شود؛ بلكه حالات آنها تبديل به حالات رحمانى مى شود.
زيرا خداوند گاهى گناه گناهكارانى را كه توبه كرده اند، مى بخشايد و گاهى نه تنها گناه آنان را مى بخشد، بلكه گناهان آنان را تبديل به حسنات مى نمايد.
يكى از اسماء خداوند كه برق اميد را در دلهاى گناهكار و عقب ماندگان از قافلۀ معنويّت، روشن مى سازد اين است: «يا مُبَدِّلَ السَّيِّئاتِ بِالْحَسَنات»؛ اى تبديل كنندۀ بدي ها به خوبي ها. و تبديل سيّئات به حسنات در صورتى به كمال مى رسد كه آثار آن نيز تبديل شود.
21) شرح غرر الحكم: 376/6.
بازديد امروز : 6594
بازديد ديروز : 299523
بازديد کل : 122196073
|