ترويج علوم عقلى در عصر امويان و...
همانگونه كه گفتيم رواج يافتن اعتقاد جهميّه و ... در ادامه حكومت بنى اميّه و در گسستن عقيده به اسلام و گرايش به كفر، يهوديّت و مسيحيّت نقش فراوان داشته است.
بنى اميّه براى محكم ساختن حكومت خويش و اجرا نمودن طرح ها و افكار خود به آن اكتفا نكردند؛ بلكه علاوه برترويج عقايد گمراه كننده، برخى از علوم عقلى را براى كشاندن مردم به سوى اين گونه مسائل به زبان عربى منتقل ساختند.
اوّلين كسى كه دست به اين كار زد خالد بن يزيد بود كه با كمك يك كاهن مسيحى بنام «مريانوس» علوم عقلى را به ممالك عربى وارد نمود. اين كار هرچند در زمان بنى اميّه چندان رواج نيافت، ولى بنى العبّاس مخصوصاً مأمون به ترويج آن پرداختند.در «تاريخ سياسى اسلام» مى نويسد: «علوم عقلى در عصر امويان رواجى نداشت، فقط بعضى اشخاص به كيميا (شيمى) اشتغال داشتند و بعيد نيست كه آن را از يونانى ها - كه دو هزار سال پيش، از آن خبر داشتند - فراگرفته باشند.
نمى توان گفت كه عربها بعد از حمله اسكندر به شرق، طبّ را از يونانى ها فراگرفتند؛ زيرا عربها تا دوره اموى ازعلوم طبّى خبر نداشتند و خالد بن يزيد بن معاويه نخستين كس بود كه طبّ و نجوم و كيميا را به ممالك عربى نقل كرد.
صنعت كيميا در مدرسه اسكندريّه رواج داشت. بدين جهت خالد، «مريانوس» كاهن مسيحى را پيش خود خواند و تقاضا كرد طبّ و كيميا را به او تعليم دهد. وقتى اين قسمت را فراگرفت، فرمان داد تا كتب مربوط به آن را از يونانى و قبطى به عربى ترجمه كنند و اين نخستين قدمى بود كه ملّت عرب براى نقل علوم ديگران برداشت.
خالد به علم نجوم نيز متمايل بود و مبالغ گزافى در راه تحصيل اين علم و فراهم آوردن وسايل آن خرج كرد. شايد از كتاب هاى نجوم چيزى براى او ترجمه شده ولى خبر آن به ما نرسيده است.
جاحظ در كتاب «البيان والتبيين» گويد: خالد بن يزيد بن معاويه خطيب و شاعرى فصيح و جامع و پسنديده رأى و اديب بود و نخستين كس بود كه نجوم و طبّ و كيميا را ترجمه كرد. ولى اشتغال عرب ها به علوم تجربى چون طبّ، كيميا، هيئت، تاريخ و امثال آن در آغاز عصر عبّاسى و مخصوصاً روزگار مأمون رواج يافت.
در اين روزگار كتاب هاى بسيار از فارسى و يونانى و هندى به عربى ترجمه شد و علوم در ميان عرب رواج يافت.»(321)
321) تاريخ سياسى اسلام (دكتر حسن ابراهيم حسن): 490/1.
بازديد امروز : 20561
بازديد ديروز : 232107
بازديد کل : 123996570
|