تشرّف مرحوم رشتي به محضر امام عصر ارواحنا فداه
و سفارش آن حضرت دربارهٔ خواندن نماز شب ، زيارت عاشورا و
جامعهٔ کبيره
در پايان كتاب ، به بيان برخى از مطالبى مى پردازيم كه حضرتش صلوات اللَّه عليه به گونه اى دستور به انجام آنها فرموده اند ؛ آنها عبارتند از بعضى از دعاها و زيارتها ، و برخى از دستورات و مطالبى كه با موضوع كتاب مناسبت دارد . در ابتدا ، جريان سيّد رشتى رضوان اللَّه عليه را بيان مى كنيم ؛ زيرا جريان ديدار او ، مطالبى را در بر دارد كه مولاى ما امام زمان ارواحنا فداه به انجام آن امر فرموده اند .
محدّث نورى رحمه الله مى فرمايد : سيّد رشتى گفت : در سال 1280 )قمرى) به قصد انجام حجّ حركت كردم ، و از طرف رشت به تبريز رفتم . در تبريز به خانه حاج صفر على تاجر معروف تبريزى رفته و به دليل اين كه كاروانى براى عزيمت به حج نيافتم، سرگردان شده بودم؛ تا آنكه حاج جبّار جلودار سده اى اصفهانى، كاروانى براى رفتن به «طربوزن» تدارك ديد .
من ، يك مركب براى خودم از او كرايه كردم و به راه افتادم، و وقتى به اوّلين منزلگاه بين راه رسيدم ، بنا بر تشويق حاج صفر على تاجر ، سه نفر ديگر نيز به من پيوستند و با يكديگر همسفر شديم ؛ آن سه نفر : 1 - حاج ملاّ باقر تبريزى (كه به نيابت از شخص ديگرى عازم حجّ شده بود ، و نزد علما شناخته شده بود)؛ 2 - حاج سيّد حسين تاجر تبريزى ؛ 3 - مردى كه خدمتكار بود ، و او را حاج على مى گفتند .
در بين راه به شهر «ارضروم» رسيديم و از آن جا نيز عازم شهر «طربوزن» بوديم . در يكى از استراحتگاه هاى بين اين دو شهر ، حاج جبّار جلودار (رئيس كاروان) نزد من آمد ، و گفت : منزلگاه بعدى كه در پيش داريم ، ترسناك است ؛ بدين جهت ، لازم است عجله كنيد و از قافله عقب نمانيد .
زيرا ما در بين راه كمى از كاروان فاصله مى گرفتيم ، حدود دو و نيم يا سه ساعت به صبح مانده بود ، كه همگى با هم حركت كرديم، هنوز به طور تقريبى نيم فرسخ يا سه چهارم فرسخ از منزلگاه قبلى دور نشده بوديم كه ناگهان هوا دگرگون و تاريك شد، و شروع به بارش برف كرد .
در اين حال، هر يك از دوستانم سرش را پوشانيد و به سرعت، حركت كرد. من نيز چنين كردم ، ليكن نمى توانستم به سرعت آنان بروم؛ آنان دور شدند و من تنها ماندم .
لذا ، از اسب پياده شدم و در كنار جاده نشستم و به شدّت دچار اضطراب و نگرانى شدم؛ چون، حدود ششصد تومان براى خرجى سفرم همراه داشتم . پس از انديشه در مورد وضعيّتم، بدين نتيجه رسيدم كه همان جا بمانم تا صبح شود، و به همان منزلگاه قبلى برگردم و از آن جا چند نفر را براى نگهبانى از خود استخدام كنم، تا دوباره به كاروان برسم.
در همين انديشه بودم كه ناگهان باغى زيبا را در پيش رويم ديدم، و مشاهده كردم باغبانى در آن جاست و بيلى در دست دارد و برفها را از شاخ و برگ درختان مى ريزد . باغبان نزدم آمد و به قدرى پيش آمد كه فاصله كمى بين من و ايشان بود . فرمود : تو كيستى ؟
گفتم : دوستانم رفتند و من تنها ماندم ، و راه را نيز بلد نيستم ؛ سرگردان شده ام .
وى با زبان فارسى گفت : نافله بخوان تا راه را پيدا كنى؛ و مقصودش نماز شب بود .
من مشغول نماز شب شدم ، تا از تهجّد فارغ گرديدم پس از آن دوباره نزدم آمد و فرمود : آيا هنوز نرفته اى؟
گفتم: به خدا ، راه را بلد نيستم .
فرمود: جامعه بخوان . من زيارت جامعه را حفظ نكرده بودم ، و هيچگاه نمى توانستم آن را حفظ و بدون نگاه كردن به كتاب بخوانم ؛ با اين كه بارها به حرم مطهّر امامان عليهم السلام شرفياب شده بودم ، با اين حال ، در همان جا ايستادم و از حفظ شروع به خواندن زيارت جامعه كردم و آن را به طور كامل خواندم .
بار ديگر آن شخص آمد و فرمود : هنوز نرفته اى ؟ بىاراده ، اشكم سرازير شد و گريستم ؛ گفتم : اين همه وقت است كه اين جا هستم ، و راه را بلد نشده ام !
فرمود : عاشورا بخوان .
در مورد زيارت عاشورا نيز همان وضع را داشتم ، يعنى مانند زيارت جامعه نمى توانستم آن را از حفظ بخوانم ، ولى برخاستم و بى اختيار آن را تا آخر خواندم و لعن و سلام و دعاى علقمه را نيز قرائت كردم . ديدم دوباره آمد و فرمود : هنوز هم كه نرفته اى؟!
گفتم: نه ، تا صبح هم اين جا مى مانم.
فرمود : حالا من ، تو را به كاروان مى رسانم . رفت ، و بر الاغى سوار شد و بيل خود را بر دوش گذاشت و آمد و گفت : پشت سر من سوار الاغ شو .
من سوار شدم و افسار اسبم را نيز به دست گرفتم ولى اسبم حركت نكرد .
فرمود : افسار اسب را به من بده . افسارش را به دست آن شخص سپردم و او بيل خود را بر شانه چپ گذاشت و افسار اسب مرا با دست راست گرفت و به راه افتاد . اسبم ، به گونه اى شگفت انگيز ، گوش به فرمان او بود و به دنبال او به راه افتاد .
آن گاه دستش را بر زانويم نهاد و فرمود :
شما چرا نافله نمى خوانيد؟ نافله ، نافله ، نافله . شما چرا عاشورا نمى خوانيد؟ عاشورا ، عاشورا ، عاشورا . شما چرا جامعه نمى خوانيد؟ جامعه ، جامعه ، جامعه .
ايشان به گونه اى مسير را مى پيمود كه گويى زمين در زير پايش درمى نوردد؛ ناگهان برگشت و به من فرمود : دوستانت ، آنها هستند . ديدم كه دوستانم در كنار نهر آبى فرود آمده اند، و از آب آن براى نماز صبح وضو مى گيرند .
من ، از الاغ پياده شدم كه سوار اسبم شوم ولى نتوانستم . ايشان ، از الاغ پياده شدند و بيل خود را در ميان برفها زدند و مرا سوار بر اسبم نمودند . سپس ، سر اسب را رو به محلى كه دوستانم بودند ، گردانيدند .
در اين اثناء بود كه در خاطرم گذشت : اين شخص كيست كه به راحتى ، فارسى سخن مى گويد ؟ با اين كه مى دانم ، مردم اين منطقه ، فقط به زبان تركى تركيه آشنا هستند ! بيشترشان نيز مسيحى اند . از طرفى ، چگونه با اين سرعت ، مرا به دوستانم رسانيد ؟ همين كه برگشتم و به پشت سرم نگاه كردم هيچ كس را نيافتم و اثرى از او نديدم ؛ لذا نزد دوستانم رفتم .
نماز شب : آگاه باش ؛ فايده و ارزش نماز شب ، خارج از حدّى است كه بتوان بيان كرد ؛ چون نكات دقيق و اسرارى دارد كه در قرآن و احاديث، به طور مختصر بدانها اشاره شده است . بدين جهت ، در برخى از روايات هنگام ياد از نماز شب ، سه مرتبه نام آن تكرار شده است .
شيخ كلينى و شيخ صدوق، و شيخ برقى از امام صادق عليه السلام روايت كرده اند كه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم به حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام وصيّت و سفارشاتى فرمود و دستور داد كه آنها را حفظ كرده و به آن عمل نمايد؛ آن گاه از خداى تعالى خواست تا آن حضرت را براى عمل به اين سفارشات، يارى دهد . از جمله سفارشات ياد شده اين است كه فرمود :
تو را به نماز شب سفارش مى كنم؛ بر تو باد به نماز شب؛ بر تو باد به نماز شب.
در كتاب «فقه الرضا عليه السلام» نيز روايتى نزديك به همين معنا ، آمده است .
زيارت جامعه : گروهى از علما تصريح فرموده اند كه اين زيارت ؛ بهترين و كاملترين زيارتها است .
علّامه مجلسى رحمه الله پس از توضيح كوتاهى در مورد عبارتهاى زيارت جامعه كه در ديگر زيارتها چنين شرح و توضيحى نداده است مى فرمايد :
اندكى در شرح اين زيارت كلام را طولانى كردم - گرچه حقّش را ادا نكرده ام - چون نخواستم سخن به درازا كشد ؛ چون اين زيارت ، داراى صحيحترين سند و مشهورترين راويان ، (فراگيرترين زيارت در مورد ائمه عليهم السلام) ، فصيحترين الفاظ، رساترين معانى و بلندمرتبه ترين زيارات است .
زيارت عاشورا : در فضيلت و جايگاه آن، همين بس كه سنخيّت با ديگر زيارات ندارد؛ چون - گرچه سخنان و دستورهاى معصومان عليهم السلام، از عالم بالا گرفته شده است، و اين زيارت (به حسب ظاهر) و نيز ديگر زيارات، از دستورات معصومان عليهم السلام است؛ ولى - زيارت عاشورا، يك حديث قدسى است و اين عبارات، از جمله لعن، سلام و دعاهاى آن، به همين شكل از خداى سبحان به جبرئيل امين و از او به حضرت پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم رسيده است .
تجربه نشان داده است كه اگر چهل روز يا كمتر ، به طور دائم (هر روز) به خواندن اين زيارت پرداخته شود ؛ هيچ دعايى همانند آن براى برآوردن حاجات ، رسيدن به مقصود و دفع دشمنان وجود ندارد .
بهترين فايده اى كه مى توان از طريق مواظبت بر خواندن اين زيارت به دست آورد، آن چيزى است كه يكى از اشخاص مورد اعتماد، نيكو رفتار و پرهيزگار، يعنى جناب حاج ملاّ حسن يزدى رحمه الله كه از بهترين ساكنان شهر نجف بود، و پيوسته به عبادت و زيارت مى پرداخت ؛ از حاج محمّد على يزدى كه او نيز مورد وثوق و اطمينان، نيكو رفتار، و از افراد فاضل و برجسته شهر يزد بود، مى گويد :
مردى در يزد بود كه از افراد نيك و برجسته بود. وى، شبها به قبرستانى خارج از شهر يزد (كه به زيارتگاه معروف بود) مىرفت در آن زيارتگاه، چند تن از افراد صالح دفن شده بودند. سيّد احمد، همسايه اى داشت كه از كودكى باهم بزرگ شده بودند، و معلمشان نيز يكى بود و باهم درس خوانده بودند تا آن كه جزو صنف ماليات گيران دولت درآمد . البتّه اين شخص از دنيا رفت، و محلّ دفنش نيز نزديك همان مكانى بود كه حاج محمّد على به عبادت مى پرداخت .
وى، پس از مرگ آن شخص، او را با وضعى بسيار خوب و در نعمتهاى بهشتى مشاهده كرد. او در عالم خواب به طرف دوست مرده اش رفته و گفت: من از ابتدا تا پايان، و از ظاهر و باطن تو با خبر هستم؛ به خوبى نيز مى دانم كسى نبوده اى كه از نظر باطنى خوب باشى و كارهاى زشت را بتوان حمل بر تقيه و پنهانكارى شرعى كرد ، يا بتوان گفت به ناچار و براى كمك به مظلومان و ... وارد كارهاى دولتى شده اى . كارهاى تو، تنها سزاوار عذاب و بدبختى بود؛ بگو بدانم از كجا به اين مقام و منزلت پس از مرگ دست يافته اى؟!
گفت: درست است؛ همين طور است كه گفتى . من در عذاب سختى بودم و از روزى كه مردم تا ديروز به شدت عذاب مى شدم؛ تا آن كه ديروز، همسر استاد اشرف آهنگر از دنيا رفت و در نزديكى من حدود پنجاه مترى بين قبر من تا جايگاه تو، دفن شد، ديشب كه آن زن را در اين جا به خاك سپردند، حضرت اباعبداللَّه الحسين عليه السلام، سه مرتبه به ديدارش تشريف فرما شدند، و در مرتبه سوم دستور فرمودند تا عذاب را از تمام قبرستان بردارند. بدين جهت، من نيز راحت شدم و نعمتها و شادىها، مرا فرا گرفت.
وى، ناگهان از خواب پريده و چون استاد اشرف آهنگر و جاى او را نمى شناخت، در بازار آهنگران به جستجو پرداخت و او را يافت؛ به آهنگر گفت: آيا شما همسر داريد؟
گفت: آرى . او ديروز از دنيا رفته و در فلان مكان - همان مكان رانام برد - دفنش كردم ؟
گفت: آيا زنت به زيارت امام حسين عليه السلام شرف ياب شده بود؟ گفت : خير .
پرسيد: آيا براى آن حضرت عزادارى مى كرد؟ گفت : نه .
گفت: آيا در خانه مجالس روضه تشكيل مى داد؟ گفت : خير .
آهنگر پرسيد : مقصودت از اين پرسشها چيست؟ او نيز خوابش را تعريف كرد . و گفت: مى خواهم ببينم همسرت چه رابطه اى با امام حسين عليه السلام داشته است!؟
استاد اشرف آهنگر گفت : زنم ، پيوسته زيارت عاشورا مى خواند .
پوشيده نماند، سيد احمد (كه اين جريان در مورد او نقل شده است) از صالحان و پرهيزگاران بود، و در امور عبادى و زيارات، و اداى حقوق الهى و حقوق مردم، و پاكيزگى و پاكى لباس و بدن از نجاسات و كثيفى ها؛ معروف بود.
نيز، همگى او را به ورع و تقوا و نيكوكارى مى شناختند و نزد مردم يزد و ديگر شهرها مشهور بود . البتّه ، هر بار كه زيارت مى كرد نيز الطاف ويژه اى به او مى رسيد كه نقلش در اين جا مناسب نيست .(1)
1) نجم الثاقب : 601 .
بازديد امروز : 110773
بازديد ديروز : 217727
بازديد کل : 123625989
|