3 - مسجد مقدّس جمكران
بناء مسجد شريف جمكران به دستور امام زمان صلوات اللَّه عليه در بيدارى صادر شده است. شيخ پارسا و پرهيزكار حسن بن مثله جمكرانى رحمه الله درباره چگونگى بناى مسجد مقدّس جمكران به امر امام زمان ارواحنا فداه مى گويد :
شب سه شنبه هفدهم ماه مبارك رمضان سال (393) هجرى قمرى بود، من در خانه خودم خوابيده بودم، پاسى از شب گذشته بود كه ناگاه گروهى از مردم به درب خانه ام آمده و مرا بيدار كردند، و گفتند : برخيز ؛ و دعوت امام زمانت حضرت صاحب الزمان صلوات اللَّه عليه را اجابت كن، كه اينك تو را مى خواند.
حسن بن مثله مى گويد : با شتاب برخاستم، و به سراغ لباسهايم رفتم تا آماده شوم، گفتم : اجازه بدهيد تا پيراهنم را بپوشم.
صدا آمد : اين پيراهن از آنِ تو نيست! آن را مپوش، آن را انداختم و پيراهن خودم را يافتم و پوشيدم، خواستم شلوارم را بپوشم صدا آمد : آن شلوار نيز از آنِ تو نيست، شلوار خود را بپوش!
آن را انداختم و شلوار خودم را برداشتم و پوشيدم، به دنبال كليد درب خانه رفتم كه درب را باز كنم، صدا آمد: نيازى به كليد نيست درب باز است.
به درب خانه آمدم، گروهى از بزرگان را ديدم كه منتظر من بودند، سلام نموده و عرض ادب كردم. جواب دادند و به من مرحبا گفتند، و مرا تا آنجايى كه اكنون مسجد جمكران در آن بنا شده است، بردند.
خوب نگاه كردم، ديدم محيطى نورانى است، تختى گذاشته اند و فرشى نيكو و جالب بر روى آن انداخته و پشتيهاى زيبايى نهاده اند، جوانى نيكو صورت كه به سى ساله مى نمود روى آن تخت نشسته و بر پشتى زيبايى تكيه داده بود، پيرمردى روشن ضمير در برابر او نشسته و كتابى در دست گرفته و براى او مى خواند.
در پيرامون آن زمين باصفا بيش از شصت نفر با لباسهاى سفيد و سبز گرداگرد وجود نازنين او نماز مى خواندند، آن پيرمرد حضرت خضر عليه السلام بود.
پيرمرد مرا امر به نشستن نمود، من نشستم، حضرت امام زمان صلوات اللَّه عليه رو به من كرد و مرا با اسم و نشان صدا زد و فرمود :
برو و به حسن مسلم بگو : تو چندين سال است كه اين زمين را غاصبانه آباد مى نمايى و زراعت مى كنى، ما آن را خراب مى كنيم، پنج سال است كه در اين زمين غاصبانه كشت مى كنى.
امسال مى خواهى دوباره آباد كنى، ديگر حقّ ندارى در اين زمين كشت كنى. بايد هر نفعى كه از اين زمين بردهاى برگردانى، تا در اين مكان مسجدى بنا كنند.
به حسن مسلم بگو : اين سرزمين شريفى است، و خداوند اين سرزمين را از زمينهاى ديگر برگزيده و شرافت داده است، تو اين زمين را تصاحب كردى و به زمينهاى خودت افزودى، خداوند براى تنبيه تو و كيفر كارت، دو پسر جوانت را گرفت ولى تو متنبّه نشدى، و اگر باز به كارت ادامه دهى كيفرى كه خودت نفهمى به تو خواهد رسيد.
گفتم : اى آقا و مولاى من ؛ براى رساندن اين پيغام نشان و علامتى مى خواهم، چون مردم پيغامِ بدون نشان و دليل را گوش نمى دهند و سخن مرا نمى پذيرند.
فرمود :
ما علامتى در اينجا مى گذاريم تا سخن تو را بپذيرند، تو برو و پيغام ما را برسان، و نزد سيّد ابوالحسن(110) مى روى و به او مى گوئى : برخيز و آن مرد كشاورز را حاضر كن و سودى كه چند سال است مى برد، از او بگير و به مردم بده تا مسجد را بنا كنند و اگر هزينه كم آمد باقى آن را از «رهق» كه در ناحيه اردهال است و ملك ماست بياورد و مسجد را تمام كند، ما نصف ملك «رهق» را وقف اين مسجد نموديم، كه همه ساله درآمد آن را بياورند و صرف عمارتِ اين مسجد كنند.
و به مردم بگو : به اين مكان با شوق و اشتياق رو آورند و آن را گرامى بدارند و در آن جا چهار ركعت نماز بخوانند.(111)
جناب حسن بن مثله مى گويد : چون اين سخن را شنيدم، با خودم گفتم : گويا اين همان محلّى است كه شما مى فرماييد، و اشاره كردم به جوانى كه به پشتى تكيه داده بود....(112)
مسجد شريف جمكران از مكانهاى بسيار مهمّ معنوى در صحنه گيتى است و كسانى كه به آن مكان مقدّس شرفياب مى شوند، بايد كاملاً آداب آن را رعايت نموده و از اهمّيت و موقعيّت معنوى آن، آگاه باشند ؛ تا با تشرّف به آن مكان پرفيض، روح و جان خود را سرشار از معنويّت نموده و وجود خويش را باصفا و نورانى سازند.
اينك بعضى از نكاتى را كه دانستن آن براى افرادى كه به آن مكان معنوى شرفياب مى شوند مفيد است، بيان مى كنيم :
1 - حضرت امام عصر ارواحنا فداه در بيدارى توسّط جناب حسن بن مثله جمكرانى به امامزاده عظيم الشأن سيّد ابوالحسن الرضا فرمان دادند آن مسجد مقدّس را بنيان گذارد. و جريان آن در تمام منابع و مدارك به عنوان بيدارى نقل شده است نه خواب.
2 - صدها سال قبل از فرمان حضرت بقيّة اللَّه ارواحنا فداه به بنا كردن آن مكان مقدّس، حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام از وقوع آن خبر داده اند و در روايتى كه صاحب كتاب «انوار المشعشعين»(113) ذكر نموده است امير دائره هستى و ولىّ عوالم امكان حضرت علىّ بن ابى طالب عليهما السلام به تفصيل آن را در پيشگوئى خود بيان نموده اند.
در آن روايت شريف در بيان عظمت مسجد مقدّس جمكران سرّى را بيان كرده اند كه همه تاب تحمّل و پذيرش آن را ندارند.
3 - مسجد مقدّس جمكران در عصر ظهور امام عصر ارواحنا فداه بزرگترين پايگاه قدرت آن حضرت پس از كوفه است و حضرت امير المؤمنين عليه السلام در آن روايت فرموده اند : در عصر ظهور، پرچم لشكريان امام عصر ( ارواحنا فداه ) بر فراز كوه سفيد - كه همان كوه خضر در نزديكى مسجد است - به اهتزاز درمى آيد.
4 - نكته بسيار مهمّى كه بايد به آن توجّه داشت اين است كه نه تنها مسجد مقدّس جمكران در عصر ظهور امام عصر ارواحنا فداه عظمت و موقعيّت خاصّى دارد و مركز قدرت و محلّ تحوّلات روحى و معنوى است كه در زمان غيبت آن حضرت نيز اين چنين است.
اين نكته را از فرمايش امام زمان ارواحنا فداه استفاده مى كنيم كه فرموده اند : «هر كس اين نماز را در اين مكان بخواند گويا كه در داخل خانه خدا آن را انجام داده». و خانه خدا نه تنها مركز مغناطيس زمين است و از نظر روحى و جسمى در انسان تأثير مى گذارد، كه در برابر بيت المعمور و مكانهاى معنوى آسمانى و فضائى است.
بنابراين انسان با بودن در خانه خدا و اقامه نماز در آن، راه ارتباط برايش باز مى شود و خود را در اختيار جاذبه هاى روحى و جسمى زمين و آسمان قرار مى دهد و در معرض تشعشعات امواج نامرئى قرار مى گيرد كه در جسم و جان انسان تحوّلى سازنده به وجود مى آورد و مكان اصلى مسجد مقدّس جمكران نيز داراى همين اثر ارزنده است.
و دلالت مى كند بر اين مطلب كلام امام عصر ارواحنا فداه كه فرموده است : «نماز خواندن در آن مكان همچون نماز خواندن در داخل خانه خدا مى باشد».
همانا براى مكان اصلى مسجد جمكران اسرارى ناشناخته نهفته است كه مردم آن را نمى دانند. و همان گونه كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرموده اند :
ما من عِلمٍ إلّا وأنا أفتحه، وما من سرٍّ إلّا والقائم يختمه.(114)
هيچ علمى نيست مگر آن كه من آن را مى گشايم و هيچ سرّى نيست مگر آن كه قائم آن را بيان مى كند و به پنهان بودنش خاتمه مى دهد.
بناء مسجد مقدّس جمكران و عظمت و راز آن را نيز اوّل حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام خبر داده اند و بيان همه اسرار آن در عصر ظهور حضرت صاحب الأمر ارواحنا فداه صورت خواهد گرفت إن شاء اللَّه.
ما ياد آن زمان پرشكوه را در خاطره ها تجديد مى كنيم و از خداى مهربان مى خواهيم هر چه زودتر آن ظهور نورانى را برساند تا اسرار عالم وجود را فاش ساخته و دانش بيكران و عدل و داد را در سراسر جهان بگستراند.
5 - افرادى كه به آن مكان مقدّس مشرّف مى شوند بايد بدانند در جايى بسيار باعظمت گام برمى دارند كه مورد توجّه امام عصر ارواحنا فداه مى باشد و آنان در منظر و محضر نورانى آن بزرگوار هستند به گونه اى كه گويى در منزل آن حضرت وارد شده اند و در خدمت آن بزرگوار حاضر گشته اند.
بنابراين بايد شرايط حضور را در اين مكان بيش از اماكن ديگر رعايت كنند و بدانند كه علم و آگاهى حضرت بقيّة اللَّه ارواحنا فداه كاملاً بر آنان احاطه دارد و نه تنها از اعمال و رفتار و گفتار آنان، بلكه از افكار و انديشه ها و نيّتهاى ايشان، و بلكه از افكار و خطوراتِ نهفته در ضمير ناخودآگاه و نفس آنان نيز باخبرند.
به اين جهت بايد مواظب رفتار و گفتار و افكار خود باشند ؛ زيرا آنان در مسجد مقدّس جمكران ميهمان آن حضرت هستند، پس بايد شرايط ادب و حضور را از قبل از تشرّف بيشتر رعايت كنند.
6 - يكى از شرايط ادب براى كسى كه در آن مكان مقدّس تشرّف پيدا مى كند، اين است كه هدف خود را از تشرّف به آن مسجد مقدّس مشخّص نموده و بهترين، مهمترين و عاليترين هدف را براى خود برگزيند و خود را پايبند مقاصد كوچك و مسائل مادّى و نفسانى خود نسازد، و بداند بزرگترين مسأله در اين عصر و زمان، تعجيل ظهور امام زمان ارواحنا فداه مى باشد.
زيرا در عصر ظهور آن حضرت، مشكلات مادّى و معنوى همه انسانها برطرف مى شود و ديگر غم به خانه اى راه نخواهد يافت. پس چه بهتر كه در آن مكان مقدّس براى نجات همه انسانها از گرفتاريها و مشكلات دعا كند. و هدف اصلى خود را از تشرّف به مسجد مقدّس جمكران، استغاثه و دعا براى امام عصر ارواحنا فداه و تعجيل فرج و ظهور آن بزرگوار قرار دهد.
110) گفتنى است كه جريان مسجد جمكران كه در عالم بيدارى براى حسن بن مثله واقع شده، نشانگر شأن و بزرگوارى و مقام والاى جناب سيّد ابوالحسن الرضا است ؛ زيرا در عصر او سادات زيادى از فرزندان ائمّه طاهرين عليهم السلام در قم ساكن بودند، لذا برگزيده شدن ايشان از طرف امام زمان صلوات اللَّه عليه بيانگر مقام والا و اهميّت موقعيّت آن بزرگوار است.
بارگاه آن بزرگوار در شهر مقدّس قم خيابان آذر مى باشد، مكانى كه مورد توجّه مردم بوده و دوستداران اهل بيت عليهم السلام به زيارت آن مشرّف مى شوند، سزاوار است كسانى كه به مسجد جمكران مشرّف مى شوند در صورت امكان آن بزرگوار را در مزار شريف ايشان زيارت كنند، و بر مجاورين و همسايگان آن بارگاه شريف لازم است كه به آن مكان مقدّس احترام گذاشته و در زيارت آن اهتمام ورزند.
111) دستور نماز مسجد مقدّس جمكران را در ص 126 اين كتاب نقل مى كنيم.
112) بحار الأنوار : 230/53، نجم الثاقب : 383. تاريخى كه در اين جريان ذكر شده صحيح نيست ؛ زيرا آن را مرحوم شيخ صدوق نقل كرده و وفات ايشان قبل از تاريخ مذكور است.
113) انوار المشعشعين : 454/1.
114) بحار الأنوار : 269/77.
بازديد امروز : 159948
بازديد ديروز : 221942
بازديد کل : 123399664
|