4) محکوم شدن عمر بن عبدالعزيز توسط نوجوان دوازده ساله
موقعى كه عمر بن عبدالعزيز به خلافت رسيد، هيئت هايى از اطراف كشور، به منظور عرض تبريك و تهنيت، به حضور وى آمدند. از آن جمله، هيئتى بود از حجاز. در آن هيئت نوجوان بالغى بود كه در مجلس خليفه به پا خاست تاسخن بگويد.
خليفه گفت: آن كس كه سنّش از تو بيشتر است حرف بزند، زيرا او به سخن گفتن شايسته تر است.
نوجوان گفت: اى خليفه مسلمين! اگر ميزان شايستگى سن بيشتر باشد، در مجلس شما كسانى هستند كه براى خلافت شايسته ترند.
عمر بن عبدالعزيز از سخن طفل به شگفت آمد. او را تأييد كرد و اجازه داد سخن بگويد.
كودك گفت: از بلد دورى به اينجا آمده ايم. آمدن ما نه براى طمع است، نه به علّت ترس. طمع نداريم، براى آنكه ازعدل تو برخورداريم و در منازل خويش با اطمينان زندگى مىكنيم. ترس نداريم؛ زيرا خويشتن را با عدل تو از جو، درامان مىدانيم. آمدن ما در اينجا فقط براى شكرگزارى و قدردانى است.
فقال له عمر: عظنى يا غلام.
فقال: يا أميرالمؤمنين! أن اُنا ساغرّهم حلم اللَّه وثناء الناس عليهم فلاتكن ممّن يعزّه حلم اللَّه وثناء الناس عليه فتزلقدمك.
فنظر عمر في سنّ الغلام فإذاً له اثنتا عشرة سنة!(1)
عمر بن عبدالعزيز گفت: اى پسر؛ مرا موعظه كن.
نوجوان گفت: اى امير! گروهى بر اثر حلم خداوند مغرور شده اند و گروهى به مدح و تمجيد مردم. تو از كسانى مباش كه حلم الهى ياتحسين مردم از آنها، موجب غرورشان گرديده و دچار لغزش شده اند.
عمر بن عبدالعزيز در چهره نوجوان دقّت كرد و او را دوازده ساله يافت.
دو جمله اى كه نوجوان، در مقابل سخن عمر بن عبدالعزيز، بالبداهه و بدون فكر قبلى به زبان آورد، شايان كمال توجّه است:
اوّل:عمر گفت: آنكه سنّش از تو بيشتر است سخن بگويد، زيرا او به سخن گفتن شايسته تر است. نوجوان گفت: اگرميزان شايستگى سن بيشتر است، در مجلس شما كسانى هستند كه براى خلافت شايسته ترند.
دومّ: عمر از نوجوان خواست او را موعظه كند. او بالبداهه موعظه اى خوب و متناسب مقام بيان نمود.
اين فصاحت حيرت زا، در سنين كودكى، چيزى جز عطيّه الهى و استعداد فطرى نيست. به فرموده اميرالمؤمنين على عليه السلام گوينده اى اين چنين، از فصاحتى رفيع و بلندپايه برخوردار است.
سئل على عليه السلام: من أفصح الناس؟
قال: المجيب المسكت عند بديهة المقال.(2)
از على عليه السلام سئوال شد: فصيحترين مردم كيست؟
در پاسخ فرمود: از همه فصيحتر كسى است كه بالبداهه و بدون فكر قبلى به گفته پاسخ صحيح و جامع مىدهد. به طورى كه گوينده را ساكت مىكند و براى او جاى سخن باقى نمىگذارد.(3)
---------------------------------------
1) المستطرف: 46/1.
2) ميزان الحكمة: 486/7.
3) سخن و سخنورى: 135.
منبع : معاويه : ج ... ص ...
اج جا مهمان : 0
ڪالھ جا مهمان : 189622
ڪل مهمان : 123459003
|