حضرت امیرالمؤمنین على علیه السلام،
امام همۀ مردم جهان است
حنّا فاخورى، کشیش سالخورده و معروف مسیحى که آثار او درباره فلسفه عربى و اسلامى زبانزد است، در مصاحبه اختصاصى با خبرنگار مرکز خبر حوزه، از علاقهاش به امام على علیه السلام و تدریس نهج البلاغه در برخى از کلیساهاى لبنان سخن گفت و آزادى دینى مسیحیان ایران را ستود.
متن گفت و گو با این کشیش 94 ساله تقدیم خوانندگان ارجمند مىگردد:
س - لطفاً مختصرى از روند تحصیلى و فعالیتهاى علمى و اجتماعى خودتان بگویید.
من در یک مدرسه پاتریکى درس خواندم و دو سال پس از دروس فلسفى، وارد کلیساى حریصا شدم و به انجمن پدران روحانى در حریصا گرویدم. همزمان به تألیف و ترجمه در موضوعات مختلف ادبى و فلسفى اهتمام داشته و آثارى را از زبانهاى لاتینى، یونانى و فرانسه به عربى ترجمه کردم. همچنین در اوقات فراغت مطالعه مىکنم و مطالعه موضوعات اسلامى و عربى را دوست دارم. با جهان اسلام به ویژه مصر و شیوخ الأزهر هم روابط دوستانه و علمى دارم.
س - ارزیابى شما از وضعیت گفت و گوى دینى در لبنان چیست؟
پاره اى خشونتها و تجاوزات کلامى مشاهده مىشود، ولى این مسئله به امور محترم دینى در لبنان لطمهاى نمىزند.
س - این موضوع در سطح علما و روحانیون چگونه است؟
علماى اسلامى در لبنان، علماى واقعاً مورد احترامى هستند و تلاش مىکنند بهطور واقعبینانه و با توجه به واقعیتهاى زیستى موجود، با ادیان مختلف آسمانى تفاهم داشته باشند. من معتقدم امور در طریق صحیحى پیش مىرود؛ البته در همه جا، اشخاص نادرى وجود دارند که از این قاعده مستثنا هستند، ولى نباید به آنها توجهى کرد.
س - در حال حاضر، دین چه جایگاهى در جوامع بشرى دارد؟
واقعیت این است که امروزه جهان غالباً در حال پیشرفت علمى است، نه پیشرف دینى؛ حرکت آن یک حرکت مادى و فاصله گرفتن از دین است. البته روحانیان و علما باید به اصول و مبانى دینى اهتمام داشته و از آن محافظت کنند و در مسیر آن حرکت نمایند.
س - در این بین نقش علما و مؤسسات دینى در توسعه معنویت چیست؟
بسیار عمیق و گسترده است و باید به روشهاى علمى و جذاب و از طریق گفت و گو و نقادى بر مبناى عقل به تمام موضوعات دینى بپردازند.
س - گفت و گوى اسلام و مسیحیت را چگونه مىبینید؟
گفتوگو میان دین اسلام و مسیحیت در نقاط مختلف دنیا وجود دارد. علماى مسیحى و مسلمان با یکدیگر گفت و گو و بحث مىکنند. یک جنبش دینى در دنیاى شرق شکل گرفته که در تلاش است، فضایى براى تفاهم و همزیستى مسالمت آمیز و تعامل ایجاد کند که باید از این فرصت بهره جست.
س - فواید گفت و گوى میان تشیع و مسیحیت و بهطور کلى میان ادیان و مذاهب چیست؟
فایدهاش این است که دلها را به هم نزدیک کرده و زندگى را آسان مىکند.
س - به نظر شما اولویت هاى موجود در گفت و گوى میان شیعیان و مسیحیان چیست؟
میان تشیع و مسیحیت، گفتوگوهایى صورت مىگیرد. ما براى امام على بن ابىطالب علیه السلام ارزش و احترام قائلیم. او نزد ما از احترام بسیار زیادى برخوردار است. دربارۀ امام على علیه السلام و فرزندان او کتابهاى جالبى تألیف کردهام و اساسا زیباترین نوشتههایم مربوط به امام على مىشود. حتى بخش قابل توجهى از کتابهایم در موضوع ادبیات عرب و کتب دانشگاهى را نیز به امام على بن ابى طالب علیه السلام اختصاص دادهام، زیرا او امام همه مردم جهان است، نه فقط امام شیعیان. ما نیز او را مىخواهیم و به خاطر تعلیمات انسانىاش که انسانها را به همدیگر نزدیک مىکند، برایش احترام و ارزش قائلیم. بد نیست بدانید که بخشهایى از نامه هاى امام على علیه السلام در برخى کلیساهاى لبنان تدریس مىشود و دانشجویان، دایرههایى تشکیل مىدهند و هر گروه، بخشى از نهج البلاغه را مىآموزند و همگى به امام على بن ابىطالب احترام مىگذارند.
س - کدامیک از فضایل امام على علیه السلام بیشتر توجه شما را به خود جلب کرده است؟
رحمت و گشایش در برابر مردم، برادرى و انسانیت و تلاش براى هدایت مردم به سمت رشد و کمال، از مهمترین فضایل امام على علیه السلام است. امام على خواهان محبّت همگانى میان بشریت بوده است و در نهج البلاغه بر احترام مردم به یکدیگر تأکید کرده است که در این نقطه با حضرت مسیح و آموزههاى دین مسیحى مشترک است.
س - چه درسهایى مىتوانیم از امام على علیه السلام فرا بگیریم؟
درسهاى زیادى، که مهمترین آنها درس انسانیّت و احترام به اصول و ارزشهاست. احترام به افراد انسان به عنوان یک انسان از ویژگىهاى بارز امام على بن ابى طالب علیه السلام است.
س - بزرگترین هدیه امام على علیه السلام به جامعه بشرى را چه مىدانید؟
به نظر من نهجالبلاغه است که باید آنرا خواند و به آن عمل کرد.
س - به نظر شما چه رابطهاى مىتوان بین علماى مسیحى و مسلمان و به عبارت دیگر، میان کلیسا و مسجد برقرار کرد؟
کلیسا و مسجد هر دو خانه خدا هستند و همه خانههاى خدا براى ما مورد احتراماند، چه مسجد و چه کلیسا. ما معتقدیم وقتى انسان وارد خانه خدا مىشود به خدا احترام گذاشته و او را تقدیس و تکریم کرده و این کار، آن میزان از محبتى را که باید در میان دلهاى مردم وجود داشته باشد، به او مىدهد.
بر اساس عقاید شیعه، عیسىبن مریم علیهاالسلام پس از ظهور منجى به کمک مهدى موعود عجلاللّهتعالىفرجهالشریف مىآید و حکومت جهانى بر مبناى عدالت تشکیل خواهد شد.
س - به نظر شما مهمترین رسالت این واقعه مهم و عظیم چیست؟
اینکه مزد انسانها را در برابر اعمالشان بدهد و مردم را تشویق کند که به یک انسان حاضر در عرصه زندگى اقتدا کنند تا به سعادت ابدى نایل شوند؛ این که انسان در زندگى خود این واقعیت را درک کند که انسان است و دیگران برادران اویند و باید با آنها با احترام، محبت و قدردانى برخورد کند؛ این که به انسان کمک کند تا از خود رها گشته و به زندگى ابدى برسد.
س - از آنجا که بخش قابل توجهى از مخاطبان این گفت و گو را طلاب حوزه علمیه تشکیل مىدهند، دوست داریم به اجمال درباره آموزش و یادگیرى در کلیسا و طبقه روحانى مسیحى لبنان بدانیم.
در کنار کلیسا که مکان نماز و عبادت است، در تمام مناطق مسیحىنشین لبنان، مدارسى هست که مدارس پاتریکى نام دارند. در این مدارس به جوانان آموزش دینى و فلسفه داده مىشود تا در آینده روحانى شوند و به تبلیغ دین بپردازند.
س - به نظرتان دین و سیاست چه رابطهاى با یکدیگر دارند؟
رابطه دین و سیاست در واقع یک رابطه نزدیک است، بدون دخالت یکى در دیگرى.
س - همانطور که مىدانید بسیارى از شخصیتهاى سیاسى جهان خود را یک مسیحى معتقد مىدانند، اما رفتارهایشان با آموزههاى حضرت مسیح علیه السلام متفاوت است. نظر شما درباره اینگونه افراد چیست؟
سیاستمداران براساس فهم خودشان عمل مىکنند و متاسفانه گاهى سیاست را بر دین مقدم مىدارند و خود را همیشه در چارچوب قوانین دینى محدود نمىکنند و برخى از اعمالشان مطابق دین نیست. به نظر من اگر سیاستمداران دنیا به نامههاى امام على به حکام و امراى خود توجه و عمل کنند برایشان بهتر است، زیرا اینها نامههاى انسانیت است؛ نامههایى که حق هر انسانى را به او مىدهد و میان مردم به حق قضاوت مىکند، و مثل نامههایى نیست که اخلاق و زندگى بشر را ویران مىکند.
س - با توجه به این که قبلاً به ایران سفر کردهاید، آزادى دینى مسیحیان در ایران را چگونه ارزیابى مىکنید؟
من در سفر به ایران با برادران مسیحىمان در تهران و برخى مناطق دیگر دیدار کردم. آنها مقید به قیود ایرانى هستند، ولى امور دینىشان را در آزادى و راحتى کامل انجام مىدهند و زندگى دینى و مسیحى خود را دارند.
س - در سفر به انگلیس با کلیساهایى مواجه شدیم که حتى در روز یکشنبه از حضور جوانان خالى بود و تنها چند پیرمرد و پیرزن حضور یافته بودند. علت این پدیده را چه مىدانید؟
متأسفانه با وجود این آزادىهاى بىقید و شرط در جهان، نمىتوانیم آنها را با اجبار و بهزور به کلیسا بیاوریم؛ اعتقاد و تسلیم دینى لازم است. امروزه جوانان در سرتاسر دنیا به سمت نوعى رهایى از قیود حرکت مىکنند و این حرکت جهانى مشاهده مىشود، ولى مطمئناً نهایت کار به دین و بازگشت به دین ختم خواهد شد.
س - با توجه به مطالعاتتان در زمینه ادبیات فارسى، روح مشترک در آثار پارسى را چه مىدانید؟
ادبیات فارسى یک ادبیات جهانى است؛ یک گشایش جهانى. شاهنامه یک کتاب جهانى است. در غیر شاهنامه - از آثار ادبى کهن - نیز اصول بسیارى از ادبیات جهانى وجود دارد.
س - ادیبان ایرانى چه نقشى در پیشرفت ادبیات عرب داشتهاند؟
آنها نقش بسیار بزرگى داشتند. در عهد عباسى عربها و فارسها بهشدت در هم آمیختند و دانشمندان فارسى، زبان مانند ابن مقفع و دیگران که اصالتاً فارس بودند، کتابهایى درباره زبان عربى تألیف کردند و اساس ادبیات عرب دوره عباسیان را بنا نهادند.
س - مهمترین ویژگى مکتب تشیع را چه مىدانید؟
روح انسانیت.
س - چرا؟
زیرا مردم به امام على بن ابى طالب علیه السلام بد کردند، ولى او با آنها خوشرفتارى کرد. امام على که شیعیان نیز از او پیروى مىکنند، در همه سخنانش در نهج البلاغه و در تمام سفارشات و نامههایش انسان را دعوت مىکند که به تمام معنا انسان باشد.
- از شما بسیار سپاسگزاریم
بنده هم از شما تشکر مىکنم.
گفتوگو: حسن صدرایى عارف
منبع: : وبلاک خدا و علم