پاسخ امام حسین علیه السلام
به سؤال عمروعاص
روایتی در کتاب «مناقب ابن شهرآشوب» است که عمرو بن عاص از حضرت امام حسین علیه السلام سؤال کرد: چرا اولادهای ما بیشتر از اولاد شما است؟
آن حضرت فرمودند:
بغاث الطّیر أکثرها فراخاً
واُمّ الصّقر مقلاة نزور
بغاث؛ مرغی است خاکی رنگ و کوچک تر از لاشخوار، و پرفرزند است و مقلاة شتری است که یک فرزند بیش نیاورد، و نیز زنیست که فرزندش نماند و مراد از «امّ الصقر» باز شکاریست که کم ولد است.
ملخّص این بیت آن است که: امام، عمروعاص را به مرغ لاشخوار تشبیه می کند که پرفرزند است و بدترین مرغهاست و بلانتیجه و ثمر است؛ برخلاف باز شکاری که کم فرزند است ولی پر فایده که اغلب سلاطین در هنگام شکار با خود می برند و مکانش بازوی شاه است و مقامش رفیع است.
در اینجا امام علیه السلام عمروعاص را به کثرت نسل از آن توبیخ فرموده که فرزندان او معصیت کار و حرام خوار و مانند خودش پشتیبان اشرار مانند معاویه و یزید بودند، پس هر کثرت نسلی پسندیده نیست.
در «سفینه: 2 / 212» از «محاسن برقی» نقل می کند: عمروعاص از امام حسین علیه السلام پرسید: سبب چیست که در شارب های ما پیری زودتر اثر می کند تا شارب های شما؟
حضرت فرمودند: «نسائکم بخرة»؛ یعنی زن های شما دهانشان متعفّن است، چون نزدیک به آنها می شوید بخار دهان آنها به شارب های شما می خورد و سفید می کند.
عرض کرد: سبب چیست که ریش های شما انبوه تر و بیشتر است از ریش های ما؟
حضرت فرمودند:
«وَالْبَلَدُ الطَّیبُ یخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذی خَبُثَ لایخْرُجُ إِلّا نَکداً»(1).
معاویه به عمروعاص گفت: به حقّ من بر تو ساکت شو؛ زیرا این، پسر علی بن ابی طالب علیه السلام است.
آن جناب این اشعار را قرائت فرمودند:
إن عادت العقرب عدنا له
وکانت النّعل لها حاضرة
قد علم العقرب واستیقنت
أنّ لا لها دنیا ولا آخرة
اگر عقرب برگشت کند، ما بر او برگشت می کنیم و نعلین برای او حاضر است.
به تحقیق عقرب می داند و یقین دارد (یعنی عمروعاص) که نه دنیا دارد و نه آخرت.(2)
شجرۀ خبیثه که در قرآن وارد شده است(3)، به اتّفاق اکثر مفسّرین بنی امیّه اند، لعنهم الله قاطبة.
پدر او لب و دندان پیمبر بشکست
مادر او جگر عمّ پیمبر بمکید
خود بناحق، حق داماد پیمبر بگرفت
پسر او سر فرزند پیمبر ببرید
بر چنین قوم، تو لعنت نکنی شرمت باد
لعن الله یزیداً و علی آل یزید(4)
کینه و دشمنی بنی امیّه با بنی هاشم و اهل بیت علیهم السلام آن چنان واضح و آشکار است که دوست و دشمن از آن آگاه هستند.
----------------------------------------------------------------------
(1) سورۀ اعراف ، آیۀ 58 .
(2) جامع الدرر: 342، انساب النواصب: 72.
(3) سورۀ روم، آیات 1 – 3 .
(4) انساب النواصب : 72 .