قطره ای از دریا (10)

هزاران نفر در قتل عثمان شرکت داشته اند

10
فهرست فصل‌ها 56

متن فصل

هزاران نفر در قتل عثمان شرکت داشته اند

چون مردم شام تصمیم به یاری کردن معاویه گرفتند و خواستند همراه او قیام کنند ابومسلم خَوْلانی ـ که از عابدان مردم شام بود ـ پیش معاویه آمد و همراه گروهی از پارسایان با او دیدار کرد و گفت : ای معاویه ؛ به ما خبر رسیده است که تو تصمیم به جنگ با علی بن ابی طالب علیه السلام گرفته ای ، تو که سابقه ای چون سابقه او نداری ، چگونه می خواهی با او درافتی ؟
معاویه به آنان گفت: من مدّعی نیستم که در فضل چون علی علیه السلام هستم ولی آیا می دانید که عثمان مظلوم کشته شده است ؟
گفتند: آری .
گفت : پس او قاتلان عثمان را به ما تسلیم کند تا حکومت را به او واگذاریم .
ابومسلم گفت : همین موضوع را برای او بنویس تا من نامه ات را پیش او ببرم .
معاویه چنین نوشت : بنام خداوند بخشنده مهربان ، از معاویة بن ابی سفیان به علی بن ابی طالب ، درود بر تو، من خداوند بی همتا را که کسی چون او نیست می ستایم و بعد همانا که خلیفه عثمان در محلّ تو کشته شد و تو از خانه او هیاهو را می شنیدی و با سخن و عمل خود از او دفاع نکردی و به خدا سوگند که اگر در مورد عثمان صادقانه اقدام کرده بودی و گرفتاری را از او دفع می کردی هیچ کس از مردمی که اینجا و پیش ما هستند از تو رویگردان نبودند.
تهمت دیگری که به تو وارد است پناه دادن تو به قاتلان اوست و ایشان هم اکنون دست و بازو و اطرافیان تو هستند و یاران و نزدیکان تو شمرده میشوند، شنیده ایم خود را از شرکت در کشتن عثمان تبرئه می کنی ، اگر در این موضوع راستگویی ، قاتلان را به ما تسلیم کن تا به قصاص او بکشیم و در آن صورت ما از همه مردم زودتر به تو میگرویم و در غیر این صورت برای تو
و یارانت نزد ما چیزی جز شمشیر نخواهد بود و سوگند به خداوندی که جز او خدایی نیست ما در خشکی و دریا قاتلان عثمان را می جوییم تا آنان را بکشیم یا در این راه جان های خود را به خداوند ملحق سازیم والسلام .
ابو مسلم با نامه معاویه حرکت کرد و خود به کوفه و به حضور علی علیه السلام درآمد و نامه را به آن حضرت داد. و چون علی علیه السلام آن نامه را خواند ابومسلم چنین گفت :
ای اباالحسن ؛ تو به کاری قیام کردی و آن را بر عهده گرفتی که به خدا سوگند دوست نداریم کسی غیر از تو عهده دار آن باشد به شرطی که دربارۀ خودت هم به حق رفتار کنی ، همانا عثمان مظلوم کشته شد و اکنون قاتلان او را به ما تسلیم کن و تو امیر مایی و اگر کسی از مردم با تو مخالفت کند دست های ما یار و زبان های ما گواه تو خواهد بود و ترا حجّت و عذر خواهد بود.
علی علیه السلام به او فرمود: فردا صبح زود در نماز صبح پیش من آی.
و دستور فرمود او را در خانه ای فرود آورند و گرامیش داشتند.
فردا صبح ابومسلم خولانی در حالی که علی علیه السلام در مسجد بود نزدیک ایشان آمد و حدود ده هزار تن مرد مسلّح را دید که همگان جامه جنگ پوشیده و فریاد می کشند که ما همگی قاتلان عثمانیم .
ابومسلم به علی علیه السلام گفت : قومی را میبینم که ترا با وجود ایشان قدرتی نیست و خیال می کنم به ایشان خبر رسیده است که من برای چه منظوری آمده ام و این کار را از بیم آنکه آنان را تسلیم من نکنی انجام داده اند.
علی علیه السلام فرمود:
من همه جوانب این کار را سنجیده ام و خیال نمی کنم تسلیم کردن ایشان به تو و غیر تو ممکن باشد. اکنون بنشین تا پاسخ نامه ات را بنویسم .
و چنین نوشت :
بنام خداوند بخشنده مهربان
از بنده خدا علی امیر مؤمنان به معاویه پسر ابوسفیان
امّا بعد؛ این مرد خولانی نامه ای از تو برای من آورد، که در آن نوشته بودی من نسبت به عثمان قطع رحم کرده و مردم را بر ضدّ او شورانده ام ، من این کار را نکردم چیزی که هست (خدایش بیامرزد) مردم خود بر او خشم گرفتند برخی در کشتن او دست داشتند و برخی از یاری دادن او خودداری کردند، من در گوشه خانه خود نشستم و از کار او کناره گرفتم تا نتیجه کار آشکار شود و چنانکه دیدی شد، اکنون هم هر چه می خواهی بگو.
امّا اینکه خواسته ای که قاتلان او را به تو تسلیم کنم من این کار را معتقد نیستم ؛ زیرا میدانم تو آن را بهانه ای برای رسیدن به آرزوهایت قرار داده ای و می خواهی وسیله ترقّی خود کنی و مقصود تو خونخواهی عثمان نیست و به جان خودم اگر از گمراهی و ستیزه جویی خود دست برنداری آنچه به هر سرکش ستیزجو می رسد به تو خواهد رسید[1] .[2]
--------------------------------------
[1] اين نامه ها به اين صورت در «نهج البلاغه» نيامده است ، بعضى از كلمات آن در نامه هاى ديگر نقل شده است، و اين موضوع با در نظر گرفتن قدمت «اخبار الطوال» در خور اهميّت است و ممكن است از نظر سيّد رضى رضوان الله عليه پوشيده مانده باشد.
[2] اخبار الطّوال : 201.