غدیر (لفظ مولی)
تأليف
سيّد مرتضى مجتهدى سيستانى
عنوان كتاب (غدیر) (لفظ مولی)
مؤلف سید مرتضی مجتهدی سیستانی
ناشر نشر الماس
قطع وصفحه (رقعی) 135 صفحه
نوبت چاپ / اول- زمستان 1404 .......
شمارگان 3000 نسخه
قیمت 0000 تومان
شابک: 00-00-999-964
تلفن مرکز پخش: 09386542459-02532613823
فهرست مطالب کتاب غدیر (مولی)(681)
فهرست موضوعی کتاب غدیر (مولی)
غدیر لفظ مولی................................................................. 7
غدیر.................................................................................. 9
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است........................... 14
منافقان و غدیر................................................................ 16
نزول آیه شریفه الیوم اکملت لکم... در عید غدیر................. 20
«جملهء من کنت مولاه»و حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام 22
ادّعای بی دلیل................................................................. 24
دلیل دیگر........................................................................ 26
بهترین دلیل...................................................................... 30
دربارهء کلمهء «مولی»................................................... 32
معنای کلمهء مولی در خطبهء جاودانهء غدیر.................... 34
دلیل جالب دیگری که مقصودکلمهء مولی امامت و سرپرستی است 36
معنای کلمه مولی(2)........................................................ 41
بیعت دلیل بر این است که لفظ مولی به معنای سرپرستی است 42
معنای کلمهء مولی.......................................................... 43
(معنای مولی در خطبهء غدیر).......................................... 45
(معنای کلمهء مولی)........................................................ 47
مقصود از کلمهء (مولی).................................................. 49
معنای کلمهء (مولی)........................................................ 50
«مولی» به معنای زعامت و سرپرستی است...................... 51
معنای مولی از نظراهل بیت رسول خدا صلّی الله علیه وآله 53
دلیل دیگر دربارهء معنای کلمهء مولی.............................. 55
کلمهء «مولی» از نظر قیس بن سعد................................ 56
اگر مقصود از «مولی» محبّت بود...................................... 57
دلیل واضح دیگری برای معنای کلمهء مولی...................... 58
لفظ مولی به معنای اولویت و زعامت است....................... 60
دلیل نقضی برای معنای کلمهء مولی................................ 62
به نظر اهل تسنّن آیا الآن یک خلیفه وجود دارد یا چند خلیفه؟ 63
آیا مردم باید در عقیده تابع خلیفه باشند؟............................ 64
مقصود از مولی محبّت و دوستی نیست (دلیل قطعی دیگر برای معنای لفظ مولی) 65
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی................................... 67
لفظ مولی به معنای خلافت است...................................... 68
دلیل دیگر برای معنای لفظ مولی...................................... 70
چرا اثر بیعت افراد اندک از بیعت هزاران نفر اثرش بیشتر بوده!! 72
آیا اقاله طرفینی است یا یک طرفه؟................................ 73
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی................................... 75
چرا لفظ «مولی» را به دوستی و محبّت معنی کردند؟....... 77
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است........................... 79
مقصود از (مولی)............................................................. 81
پیشگویی رسول خدا صلّی الله علیه وآله دلیل است که مقصود آن حضرت خلافت است 82
مقصود از (مولی)............................................................. 83
مقصود از (مولی)............................................................. 84
مقصود از مولی............................................................... 85
مقصود از (مولی)............................................................. 86
سقیفه (مولی)................................................................. 87
سقیفه (لفظ مولی).......................................................... 88
غدیر مولی....................................................................... 89
سقیفه (لفظ مولی).......................................................... 91
آیا تعیین خلیفه باید با اطّلاع عموم مردم باشد یا به صورت مخفیانه انجام شود 93
چرا عموم مردم را از تشکیل سقیفه آگاه نکردند؟.............. 94
غدیر (مولاه).................................................................... 95
مقصود از کلمهء مولی..................................................... 97
اشعار عباس در باره غصب خلافت.................................... 98
تشیع در بحرین............................................................... 101
شیعیان بحرین............................................................... 104
مولی به معنای خلافت است نه محبّت............................. 106
دلیل بر اینکه مولی به معنای ولایت و سرپرستی است نه محبّت 109
اشعار حسّان در روز غدیر............................................... 112
اللهم وال من والاه........................................................ 114
مقصود از من کنت مولاه................................................ 117
آیهء شریفهء «الیوم اکملت لکم...» دلیل بر این است که مولی به معنای تعیین خلیفه است نه محبّت و دوستی 118
مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله............................. 119
برداشت غلط کلمه مولی................................................ 120
در جریان غدیر اگر.......................................................... 121
در جریان غدیر............................................................... 122
جریان سقیفه با روایاتی که تصریح.................................. 123
اگر مقصود از شاورهم................................................... 124
اگر «من کنت مولاه ...».................................................. 125
اگر «من کنت ...» مولی به معنای وصی نیست................. 126
شورای عمر................................................................... 127
انسیتم یوم الغدیر........................................................... 128
آیا ممکن است چند نفر خلیفه در یک زمان باشد............... 129
فهرست الفبایی کتاب غدیر (مولی)(681)
فهرست الفبایی کتاب غدیر (مولی) (681)
ادّعای بی دلیل................................................................. 24 (681)
اشعار حسّان در روز غدیر............................................... 112 (681)
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است........................... 14 (681)
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است........................... 79 (681)
اشعار عباس در باره غصب خلافت.................................... 98 (681)
اگر «من کنت ...» مولی به معنای وصی نیست................. 126 (681)
اگر «من کنت مولاه ...».................................................. 125 (681)
اگر مقصود از «مولی» محبّت بود...................................... 57 (681)
اگر مقصود از شاورهم................................................... 124 (681)
انسیتم یوم الغدیر........................................................... 128 (681)
آیا اقاله طرفینی است یا یک طرفه؟.................................. 73 (681)
آیا تعیین خلیفه باید با اطّلاع عموم مردم باشد یا به صورت مخفیانه انجام شود 93 (681)
آیا مردم باید در عقیده تابع خلیفه باشند؟............................ 64 (681)
آیا ممکن است چند نفر خلیفه در یک زمان باشد............... 129 (681)
آیۀ شریفهء «الیوم اکملت لکم...» دلیل بر این است که مولی به معنای تعیین خلیفه است نه محبّت و دوستی 118 (681)
برداشت غلط کلمه مولی................................................ 120 (681)
به نظر اهل تسنّن آیا الآن یک خلیفه وجود دارد یا چند خلیفه؟ 63 (681)
بهترین دلیل...................................................................... 30 (681)
بیعت دلیل بر این است که لفظ مولی به معنای سرپرستی است 42 (681)
پیشگویی رسول خدا صلّی الله علیه وآله دلیل است که مقصود آن حضرت خلافت است 82 (681)
تشیع در بحرین............................................................... 101 (681)
جریان سقیفه با روایاتی که تصریح.................................. 123 (681)
جملۀ من کنت مولاه»و حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام22 (681)
چرا اثر بیعت افراد اندک از بیعت هزاران نفر اثرش بیشتر بوده!! 72 (681)
چرا عموم مردم را از تشکیل سقیفه آگاه نکردند؟.............. 94 (681)
چرا لفظ «مولی» را به دوستی و محبّت معنی کردند؟....... 77 (681)
در جریان غدیر اگر.......................................................... 121 (681)
در جریان غدیر............................................................... 122 (681)
دربارۀ کلمهء «مولی»...................................................... 32 (681)
دلیل بر اینکه مولی به معنای ولایت و سرپرستی است نه محبّت 109 (681)
دلیل جالب دیگری که مقصودکلمهء مولی امامت و سرپرستی است 36 (681)
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی................................... 67 (681)
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی................................... 75 (681)
دلیل دیگر برای معنای لفظ مولی...................................... 70 (681)
دلیل دیگر دربارهء معنای کلمهء مولی.............................. 55 (681)
دلیل دیگر........................................................................ 26 (681)
دلیل نقضی برای معنای کلمهء مولی................................ 62 (681)
دلیل واضح دیگری برای معنای کلمهء مولی...................... 58 (681)
سقیفه (لفظ مولی).......................................................... 88 (681)
سقیفه (لفظ مولی).......................................................... 91 (681)
سقیفه (مولی)................................................................. 87 (681)
شورای عمر................................................................... 127 (681)
شیعیان بحرین............................................................... 104 (681)
غدیر (مولاه).................................................................... 95 (681)
غدیر مولی....................................................................... 89 (681)
غدیر.................................................................................. 9 (681)
غدیر لفظ مولی................................................................. 7 (681)
کلمۀ «مولی» از نظر قیس بن سعد.................................. 56 (681)
لفظ مولی به معنای اولویت و زعامت است....................... 60 (681)
لفظ مولی به معنای خلافت است...................................... 68 (681)
اللهم وال من والاه........................................................ 114 (681)
معنای کلمه مولی(2)........................................................ 41 (681)
معنای کلمهء (مولی)........................................................ 50 (681)
معنای کلمهء مولی در خطبهء جاودانهء غدیر.................... 34 (681)
معنای کلمهء مولی.......................................................... 43 (681)
معنای کلمهء مولی)......................................................... 47 (681)
معنای مولی از نظراهل بیت رسول خدا صلّی الله علیه وآله 53 (681)
معنای مولی در خطبهء غدیر)........................................... 45 (681)
مقصود از (مولی)............................................................. 81 (681)
مقصود از (مولی)............................................................. 83 (681)
مقصود از (مولی)............................................................. 84 (681)
مقصود از (مولی)............................................................. 86 (681)
مقصود از کلمهء (مولی).................................................. 49 (681)
مقصود از کلمهء مولی..................................................... 97 (681)
مقصود از من کنت مولاه................................................ 117 (681)
مقصود از مولی محبّت و دوستی نیست (دلیل قطعی دیگر برای معنای لفظ مولی) 65 (681)
مقصود از مولی............................................................... 85 (681)
مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله............................. 119 (681)
منافقان و غدیر................................................................ 16 (681)
مولی به معنای خلافت است نه محبّت............................. 106 (681)
مولی» به معنای زعامت و سرپرستی است........................ 51 (681)
نزول آیه شریفه الیوم اکملت لکم... در عید غدیر................. 20 (681)
(1)
غدیر لفظ مولی/ص 7/(681)
1. اگر مولی به معنای دوستی باشد با آیهء شریفهء «الیوم أکملت لکم دینکم» سازگار نیست. چون بارها و بارها قبل از روز عید غدیر مردم را به دوستی بلکه مودّت امیرالمؤمنین علیه السلام و ذوی القربای خود امر فرموده بودند، پس «الیوم اکملت لکم دینکم» یعنی ولایت و سرپرستی امیرالمؤمنین علیه السلام.
2.گفتهء عمر که به حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام گفت اصبحت مولای و مولی کلّ مؤمن و مؤمنة دلیل بر این است که مقصود از مولا، سرپرستی و ولایت است نه دوستی زیرا می گوید اصبحت امروز مولای هر مؤمن و مؤمنه ای شدی.
3. گفتار رسول خدا صلّی الله علیه وآله که انت مولی ... بعدی این کلمهء بعد دلالت می کند که ولایت به معنای سرپرستی و رهبری است نه دوستی ، زیرا اگر مولی به معنای دوستی بود کلمهء (بعدی) معنی نداشت زیرا در زمان حیات رسول خدا صلّی الله علیه وآله نیز مردم مأمور به دوستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بودند.
4. اگر مولی به معنای دوستی و محبّت باشد با کلمهء «الیوم» در آیهء شریفه نمی سازد زیرا همانگونه که گفتیم بارها و بارها رسول خدا صلّی الله علیه وآله مردم را امر به دوستی و مودّت امیرالمؤمنین علیه السلام نموده بودند . پس اکمال دین که در روز عید غدیر واقع شده به خاطر ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است نه صرف دوستی و محبّت.
(2)
غدیر/ص 7/(681)
صفحه اصلی > نمایش اخبار
بینالملل, مصاحبه شماره خبر: ٣٥٧٧٦٩ ٠٩:٢٠ - 1393/11/09 ارسال به دوست نسخه چاپي
گفتوگوی خواندنی با یک مبلغ مستبصر وهابی!
تاکنون خبرهای زیادی شنیدهایم که یک سنی یا مسیحی شیعه شده است؛ اما کمتر از مبلغین وهابی که شیعه شدهاند شنیدهایم. شیخ محمود ابراهیم اهل کشور یک میلیون نفری کومور یکی از این افراد است که پس از تحصیل در مدینه و بازگشت به کشور خود به تبلیغ وهابیت پرداخته و سخنرانیهایش در دفاع از وهابیت هنوز موجود است... ولی حقیقت را مییابد و شیعه میشود.
تاکنون خبرهای زیادی شنیدهایم که یک سنی یا مسیحی شیعه شده است؛ اما کمتر از مبلغین وهابی که شیعه شدهاند شنیدهایم. شیخ محمود ابراهیم اهل کشور یک میلیون نفری کومور یکی از این افراد است که پس از تحصیل در مدینه و بازگشت به کشور خود به تبلیغ وهابیت پرداخته و سخنرانیهایش در دفاع از وهابیت هنوز موجود است... ولی حقیقت را مییابد و شیعه میشود.
آنچه در ادامه میآید، گفتگوی خبرنگار خبرگزاری حوزه با این مبلغ مستبصر وهابی است:
لطفاً کمی درباره فعالیتها و سوابقتان بگویید.
شیخ محمود عبدالله ابراهیم اهل کشور کومور هستم. در دهه هفتاد میلادی ابتدا در مدینه منوره مشغول درس خواندن شدم. بعد از آن به کویت و سپس به مصر رفتم و بعد به کشورم بازگشتم. بعد از آنکه شیعه شدم برای یک دوره کوتاه مدت به ایران آمدم.
چهطور از مذهب اهل تسنن به تشیع گرویدید؟
من وهابی بودم نه سنی! بین وهابی و سنی فرق وجود دارد. من تا دهه هشتاد و تا زمانی که به کویت رفتم وهابی بودم. بعد از آن هم که به کشورم برگشتم هنوز وهابی بودم. حتی سخنرانیهایی که در آن زمان انجام دادم و با برخی امور مثل توسل مخالفت میکردم موجود است. بعد از آن چون مسایلی درباره شیعیان شنیده بودم به جستوجوی حقیقت پرداختم و در خلال این تحقیقات به حقیقت دست یافتم.
چه چیزی در تشیع دیدید که شیعه شدید؟
حقیقت را در تشیع یافتم. حدیثی وجود دارد که به تنهایی برای من کافی بود. پیامبر اکرم (ص) در حدیثی که نمیتوانم بگویم متواتر است چون فوق تواتر است در غدیر خم و همچنین بالای منبرش در مدینه و هنگامی که در بستر موت بود که در کتب صحاح و سنن هم موجود است؛ فرمودند: «إنی تارک فیکم الثقلین کتابالله و عترتی ما إن تمسکتم بهما لن تضلوا بعدی (وسایلالشیعه/27/33 و مسند احمد - الإمام احمدبن حنبل/3/1۴)» معنای «لن» ابدیت است و مفید استقبال است. من دوست نداشتم مضل و گمراه باشم لذا پیرو اهلبیت شدم.
حدیث دیگری هم در این خصوص وجود دارد؟
حدیث در اینباره زیاد است. در حدیث معروف و صحیح دیگری پیامبر (ص) فرمودند: «مثل أهلبیتی مثل سفینة نوحٍ؛ من رکبها نجی و من تخلف عنها غرق (الأمالی شیخ طوسی/3۴9 و مستدرک علیالصحیحین حاکم نیشابوری/2/3۴3)» من دوست ندارم غرق شوم؛ دوست دارم نجات یابم به همین دلیل شیعه شدم. در بخاری آمده است که پیامبراکرم (ص) فرمودند: «ألخلفاء من بعدی إثنا عشر کلهم من قریش (صحیح مسلم/6/3)» و در قول دیگری آمده «کلهم من بنیهاشم». محال است پیامبر حدیثی را بفرماید، ولی آنرا تبیین نکند. و محال است پیامبر این حدیث را برای صحابه بگویند و هیچ کدام از صحابه از پیامبر (ص) نپرسند که این خلفا چه کسانی هستند؟! هیچ کدام از دو حالت امکان ندارد. اینکه بگوییم پیامبر فرموده خلفا بعد از من 12 نفرند، ولی آنها را مشخص نکرده باشد، نعوذ بالله مسخره کردن پیامبر است. همه این احادیث مرا به سوی تشیع کشاند.
تعداد مسلمانان در کشور شما چهقدر است؟
میتوانم بگویم 99 درصد جمعیت کشورم را مسلمانان تشکیل میدهند، ولی از بیست سال قبل حرکتهای تبشیری در کشور ما آغاز شد که مردم را به سمت مسیحیت دعوت میکنند و متأسفانه تعدادی هم جذب آنها شدهاند.
چه چیزی در مسیحیت دیدهاند که گرایش پیدا کردهاند؟ تسهیلات خوبی میدهند. مثلاً گرفتن ویزای کشور فرانسه آسانتر میشود و اموالی به آنها میدهند.
کومور دقیقاً کجاست؟ بین ماداگاسکار و موزامبیک و از چهار جزیره تشکیل شده که من از جزیره آنژوان هستم.
چند مبلغ دینی در کومور وجود دارد؟ بیشتر از ده مبلغ شیعه جعفری هست. مبلغان وهابیت هم وجود دارند.
* مدرسه علمیه هم وجود دارد؟
نه هیچ مدرسه علمیهای در جزیره آنژوان وجود ندارد.
گفتوگو: مرتضی سعیدی نجفی
(3)
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است/ص 14/(681)
اشعاری که حسان در غدیر خم در حضور رسول خدا صلّی الله علیه و آله سروده و خوانده است ، دلیل بر امامت و زعامت حضرت امیر الومٔمنین علی علیه السلام است و در نتیجه بطلان سقیفه را ثابت می کند:
’’در حجة الوداع (سال 10 هجرت) و در جریان غدیر خم که پیامبر صلی الله علیه و آله طبق فرمان الهی و نزول آیه «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا» (۱) حضرت علی علیه السلام را جانشین خود به دهها هزار نفر از مردم معرفی کرد، حسان خود یا به دستور رسول خدا صلّی الله علیه و آله برخاست و به این مناسبت اشعاری سرود که در شمار ابیات و الفاظ آن اختلاف است. در این اشعار، حسان در تقریر سخنان پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله در باره علی علیه السلام او را امام، ولی و هادی نامید که در زعامت و رهبری امت پس از خودش صراحت دارد و پذیرش ولایت او را در ردیف پذیرش ولایت خود دانست که بیت آغازین سرایش حسان چنین است:
ینادیهم یوم الغدیر نسیبهم بِخُم و اسمع بالرسول منادیا ...
سروده حسان در غدیر را مشاهیر علماء آوردهاند: علامه امینی به استناد بسیاری از منابع اهل سنت، اشعار غدیریه حسان را نقل کرده است. یکی از طرق حدیث «من کنت مولاه، فهذا علی مولاه» حسان است.
در پی رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله حسان در رثای آن حضرت شعر سرود، وی از راویان حدیث آن حضرت بود. ابن حبان حسان را از ثقات بر شمرده است. عبد الرحمن فرزند حسان، سعید بن مسیب و پسرش عبدالرحمن بن سعید از راویان حدیث اویند.‘‘(۲)
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
۱۔ سورهء مائده ، آیه: ۳
۲۔ اعلام قرآن ، جلد ۵،صفحه ۱۷۰
(4)
منافقان و غدیر/ص 16/(681)
غدیر
سالم در منابع شیعی از منافقان شمرده شده که احتمالاً مقصود آن است که به ظاهر جانشینی علی بن ابی طالب را پذیرفتند؛ ولی بدان تمایلی نداشتند. بر پایه نقلی در پی برنامهریزی برخی مسلمانان در سال نهم هجری برای ترور پیامبر و رماندن شتر ایشان در تاریکی شب و در مسیر بازگشت از تبوک، سالم نیز به آنان پیوست؛[1] ولی پیامبر از این توطئه آگاه شد و تهدید کرد که نام توطئهگران را فاش خواهد کرد (اصحاب عقبه)؛ همچنین به گزارشی از امام صادق ، سالم یکی از 4 نفری بود که در غدیر خم، پس از آن که پیامبر دست علی بن ابیطالب را بلند کرد، پیامبر را دیوانه دانست.[2] پس از اعلان جانشینی علی بن ابی طالب در غدیر خم، وی به اتفاق تنی چند از مسلمانان پیمان بستند که اجازه ندهند پس از نبوت، امامت نیز به طایفه بنیهاشم برسد؛[3] همچنین سالم از افرادی بود که به درخواست عمر بن خطاب به خانه علی بن ابی طالب آمدند و وی را برای بیعت به مسجد بردند؛[4] نیز از کسانی بود که با فراهم کردن نیروهایی در اطراف خانه خلیفه اول که شمار آنها را 1000 تن دانستهاند، برای بیعت گرفتن از بنی هاشم، به طرف مسجد حرکت کرد. [5] خود نیز از نخستین بیعت کنندگان با خلیفه بود.[6]
عمر بن خطاب در روزهای پایانی عمر خود، گفته بود چنانچه سالم زنده بود، بی آنکه به شورا نیازی باشد،[7] وی را به قدرت میرساند. [8] عمر در ستودن سالم زیادهروی میکرد، از این رو برخی با رد پذیرش سخن او، در صدد توجیه نظر خلیفه دوم برآمدهاند.[9] بنا بر نقلی، عمر بن خطاب در دوره ابوبکر نیز گاهی سالم را مناسبتر از ابوبکر برای عهدهداری خلافت میدانست.[10]
آیات دیگری نیز در منابع شیعی به سالم مولی ابی حذیقه نسبت داده شدهاند. در برخی منابع شیعی مقصود از نجوا در آیه 7 سوره مجادله / 58: ...ما یکونُ مِنْ نَجْوی ثَلاثَةٍ إِلاَّ هُوَ رابِعُهُم ... نجوای سالم مولی ابی حذیقه با تنی چند از مهاجران قریشی دانسته شده[11] و بنا بر این وی از کسانی است که با خدا و رسول خدا مخالفت کرده و خداوند از گفت و گوهای پنهانی او خبر دارد و میداند که در صورت منع از نجوا و گفت و گوی پنهانی ، باز به کار خود ادامه میدهد (مجادله / 58 ، 4 – 9) ؛ همچنین بنابر نقلی، وقتی امام صادق در مسیر خود میان مکه و مدینه به مسجد غدیر رسیدند، با یادآوری رخداد غدیر خم و اشاره به محل خیمه رسول الله و منافقان، از جسارت برخی از جمله سالم به پیامبر و نسبت دادن جنون به ایشان سخن گفتند که نزول آیات 51 و 52 سوره قلم / 68 را در همین راستا دانستهاند: وَ إِنْ یکادُ الَّذِینَ کفَرُوا لَیرِّلِقُونَک بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکرَ وَ یقُولُونَ إِنَّه لَمَجْنُونٌ * وَ ما هُوَ إِلاَّ ذِکرٌ لِلْعالَمِینَ[12] که با توجه به مکی بودن آیات باید آن را از باب جری و تطبیق دانست. بنا بر روایتی دیگر، سالم مولی ابی حذیقه با این سخنان، وارد عرصه کفر شد؛ ولی سوگند یاد کرد که چنین سخنی را نگفته است. برخی مفسران با تطبیق آیه یحْلِفُونَ بِاللهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا کلِمَةَ الْکفْرِ وَ کفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ ینالُوا (توبه / 9 ، 74) بر این رویداد، آن را تفسیر کردهاند.[13]
منبع: اعلام قرآن ج 6 ص 385
(5)
نزول آیه شریفه الیوم اکملت لکم... در عید غدیر/ص 20/(681)
غدیر راز وحدت/ص 20/(681)
هنوز مردم از هم نپراکندند که آیه زیر نازل شد:
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا : (مائده: 3)
1. نویسندگان کتب فضائل و حدیث و تاریخ، تهنیت عمر به امیرالمؤمنین علی علیه السلام را یاد کرده و تهنیت ابی بکر را بر آن افزودهاند، بنگرید به : التفسیر الکبیر: فخر الدین رازی ضمن تفسیر آیه «یا أَیهَا الرَّسُولُ نفعُ ...»، و مُسْندِ احمد بن حنبل که آن را از بُراءِ بن عازب روایت میکند، و تفسیر الکشف و البیان عن تفسیر القرآن : ثعلبی، و الصواعق: ابن حجر در اوائل آن ضمن شبهه یازدهم. ابن حجر میگوید: ابوبکر و عمر به علی علیه السلام عرض کردند: «اَمْسَیتَ مَوْلی کلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ».
2. بنگرید به الدرالمنثور، و خطیب بغدادی ، و این عاکر، و نوشتههای طبری، و این عقده از طُرُوّ حدیث غدیر، و ثعلبی، و ابن المغازلی، و حافظ جزری شافعی و دیگران.
هم امروز آئین شما را برایتان مامل کردم، و نعمت و احسانِ خویش را نسبت به شما بدون هیچگونه نقصی محقق ساختم، و اسلام را - به عنوان آئین و شریعت پذیرفته و مورد قبول برای شما – مقرر و مسجل نمودم.
تاریخ شیعه ص 46
(6)
بسم الله الرحمن الرحیم
17 / 4 / 1445
«جملهء من کنت مولاه»/ص 22/(681)
و حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام/ص 22/(681)
17/04/1445
* اگر مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از جمله ای که در خطبهء غدیر فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» محبّت و دوستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است ـ همانطور که علمای اهل تسنّن می گویند ـ و مقصودشان اولی به نفس بودن و خلافت آن حضرت نبوده است، پس چرا هیچ نامی از حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام نبردند و وجوب محبّت و دوستی آن حضرت را به اسم صریحاً یا به صورت جمع مثل «اصحاب کساء» بیان نفرمودند. چرا از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نام بردند و محبّت و دوستی آن بزرگوار را به عنوان «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» بیان نمودند، امّا اسم حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام را که بارها رسول خدا صلّی الله علیه وآله دست آن حضرت را می بوسیدند، نبردند.
پس معنای کلام حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله که فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» خلافت و امامت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است و چون حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام ، با داشتن مقام عظیم ولایت خلیفه نبودند اسمی از آن حضرت نبردند و سایر ائمّهء اطهار علیهم السلام را جداگانه نام بردند. بنابراین فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» ناظر به خلافت آن حضرت است و اگر مقصود فقط دوستی و محبّت آن حضرت بود باید از حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام را نیز صریحاً ویا تلویحاً نام می بردند. این خود دلیل بر این است که مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» خلافت و امامت آن حضرت بوده است نه فقط دوستی و محبّت آن بزرگوار.
(7)
بسم الله الرحمن الرحیم
17 / 4 / 1445
ادّعای بی دلیل/ص 24/(681)
* علمای اهل تسنّن، جمله ای را که رسول خدا صلّی الله علیه وآله در خطبهء غدیر فرموده اند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای دوستی و محبّت گرفته اند نه اولی به نفس بودن و سروری بر همه و این کاملاً اشتباه است به دلیل های فراوانی که وجود دارد.
یکی از آن ادلّه این است. اگر خطبه یا نوشته ای جمله های آن از هم جدا باشد و در ارتباط با هم نباشد، در معنی نمودن آن ها می توان به جملات دیگر توجّهی نکرده و جملهء مورد نظر را معنی نمود. امّا اگر خطبه یا نوشته ای مطالب آن مربوط به یکدیگر باشد، از نظر علمی هیچگاه نمی توان یکی از جمله های آن را بدون توجّه به ارتباط آن با جمله های دیگر معنی نمود، زیرا جمله هایی که در یک خطبه یا یک نوشته با هم در ارتباط هستند، باید به ارتباط آن ها با یکدیگر توجّه کرد و سپس جملهء مورد نظر را معنی نمود.
با توجّه به این مقدّمه چون خطبهء عظیم غدیر دارای جمله های زیادی است و با هم در ارتباط هستند، اگر جمله ای از آن خطبه را بخواهیم معنی کنیم باید جمله های دیگر را نیز در نظر داشته باشیم و چون جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» را به معنای محبّت و دوستی معنی کنیم با بسیاری از جمله های دیگر این خطبه منافات دارد، نمی توانیم آن را به معنای دوستی معنی کنیم.
نکتهء مهمّ این است که در خود این جمله دلایل و قرائنی است که نمی توان را به معنای دوستی معنی کنیم.
بنابراین به هیچ وجه نمی توان گفتار رسول خدا صلّی الله علیه وآله را که فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» دلیل بر محبّت و دوستی بگیریم. پس معنای صحیح آن همان اولی به نفس بودن و سروری است و هیچ راهی وجود ندارد که ما این جملهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله را به معنای محبّت و دوستی بگیریم پس معنایی که علمای اهل تسنّن برای این جمله کرده اند ادّعایی است بدون دلیل.
(8)
بسم الله الرحمن الرحیم
16 / 4 / 1445
دلیل دیگر/ص 26/(681)
* دلیل دیگر بر این که مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از فرمایش خود: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» سرپرستی و خلافت است نه دوستی و محبّت، این است که اگر بگوییم معنای این جمله محبّت و دوستی است معنای چنین می شود «هر کس من محبوب اویم این علی محبوب اوست» یعنی هر کس مرا دوست دارد این علی را دوست بدارد که اگر اینطور معنی شود جملهء خبریه می شود و یقیناً صحیح نیست زیرا بسیاری از افرادی که در غدیر بودند و همچنین آنانکه نبودند رسول خدا صلّی الله علیه وآله را دوست داشتند امّا امیرالمؤمنین علی علیه السلام را دوست نداشتند ، بلکه بسیاری از آن ها کینهء آن حضرت را در دل داشتند. پس معنی ندارد که بگوییم هر کس رسول خدا صلّی الله علیه وآله را دوست دارد امیرالمؤمنین علی علیه السلام را نیز دوست دارد.
بنابراین مقصود از جملهء : «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» دوستی و محبّت نیست؛ بلکه خلافت و سرپرستی و اولی بودن به نفس است.
امّا اگر کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله را به صورت جمله خبریه معنی نکنیم و آن حضرت این جمله را به عنوان اِخبار نفرموده اند ؛ بلکه به عنوان وظیفه فرموده اند که معنای آن چنین می شود:
«هر کس مرا دوست دارد باید این علی را دوست بدارد» در این صورت نیز معنای جمله صحیح نیست، زیرا سئوال می کنیم : دوست داشتن حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام از چه زمانی باید شروع شود آیا از زمانی که رسول خدا صلّی الله علیه وآله این جمله را فرمودند یعنی از روز عید غدیر یا از روز شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله باید حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام دوست داشته باشند.
اگر از روز عید غدیر مردم وظیفه داشتند، حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را دوست دارند، از هفت میلیون مسلمان در آن زمان، حدّاکثر صد و بیست هزار نفر از آنان از این جمله باخبر شده بودند و بسیاری از مردم پس از ماه ها از آن باخبر شدند. آیا می توان گفت آن ها مقصّر بودند؟ زیرا به این دستوری که از آن اطّلاع نداشتند عمل نکردند؟! بدیهی است که این حرف باطل است و اگر بگوییم باید از روز شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله باید حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را دوست داشته باشند، اگر این گونه بگویند می گوییم شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله چه امتیازی را در حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام ایجاد کرده است که از آن روز باید مردم آن حضرت را دوست داشته باشند؟
آیا آن امتیاز غیر از مقام خلافت و سرپرستی است که در آن روز حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به آن رسیده اند؟ پس در واقع باید بگوییم معنای جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای خلافت و سرپرستی است نه دوستی و محبّت.
علاوه بر این که در فاصلهء روز غدیر تا شهادت رسول خدا چرا مردم حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را دوست نداشته باشند و صبر کنند تا شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله واقع شود تا آن حضرت را دوست داشته باشند ، آیا شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله سبب می شود که مردم حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را دوست بدارند یا سبب می شود که آن حضرت جانشین و خلیفهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله شوند.
(9)
بسم الله الرحمن الرحیم
20 / 4 / 1445
بهترین دلیل/ص 30/(681)
* برای این که بدانیم مقصود پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله از خطبهء جاودانهء غدیر آیا فقط محبّت و دوستی امیرالمؤمنین علی علیه السلام بوده یا زعامت و خلافت، بهترین دلیل این است که به کلام شخص پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله رجوع کنیم و ببینیم مقصود آن بزرگوار از کلامشان چه بوده است؟
خوشبختانه همین مطلب از رسول خدا صلّی الله علیه وآله سئوال شده است که مقصود شما از خطبه ای که در غدیر خم خواندید، فقط دوستی و محبّت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده یا علاوه بر آن ولایت و وجوب اطاعت از آن حضرت نیز مقصود شما بوده است؟
در روایتی که از کتاب «بشارة المصطفی» نقل کردیم شخصی از حضرت سئوال می کند که پس از بازگشت مردم از حج بسیار به ما می گویند که اطاعت و محبّت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را بر همه واجب دانسته اید و آن را فریضه ای الهی بیان فرموده اید؟!
فقال النبی صلّی الله علیه وآله وسلّم بل الله افترضه وأوجبه من السماء»(1)
حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله فرمودند: محبّت و اطاعت از امیرالمؤمنین علی علیه السلام یک فریضهء آسمانی است.
بنابراین همانطور که پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله در این روایت تصریح کرده اند نه تنها محبّت امیرالمؤمنین علی علیه السلام بر تمامی اهل آسمان ها و زمین واجب است، بلکه اطاعت و پیروی از آن بزرگوار نیز بر همه فریضه و واجب می باشد.
بنابراین مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از خطبهء غدیر نه تنها محبّت و دوستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام؛ بلکه برای بیان وجوب اطاعت و پیروی و تابع بودن از آن حضرت بوده است.
-----------------------------
(1) بشارة المصطفی: 67 .
(10)
بسم الله الرحمن الرحیم
دربارهء کلمهء «مولی»/ص 32/(681)
رسول خدا صلّی الله علیه وآله را که در روز عید غدیر خطاب به بیش از صد هزار نفر فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» هر کس من مولای او هستم این علی مولای اوست. بسیاری از علمای سنّی این جمله را به گونه ای دیگر معنی نموده و گفته اند که مقصود آن حضرت در لفظ «مولی» دوست می باشد. کسانی که دربارهء حدیث غدیر کار کرده و از گفتار علمای سنّی آگاه هستند به صحّت آنچه گفتیم اعتراف می کنند.
نکتهء بسیار مهمّی که در این باره وجود دارد این است که چرا علمای سنّی، گفتار رسول خدا صلّی الله علیه وآله را بر خلاف ظاهر آن معنی نموده اند به گونه ای که مخالف باده ها دلیل عقلی و نقلی است؟!
پاسخ سئوالی که عنوان کردیم این است، که همهء علمای سنّی به صدور این جملهء : «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» اعتراف دارند مگر افراد بسیار مغرضی همچون ابن تیمیة. چون به این حقیقت اعتراف دارند و به هیچ وجه نمی توانند منکر صدور این جمله شوند، به تصرّف در معنای آن پرداخته و آن جمله را بر خلاف ظاهرش معنی می نمایند؛ زیرا اگر چنین تصرّفی را در این جمله ننمایند باید به معنای صحیح آن که ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام است معتقد شوند و دست از طرفداری سقیفه و سقیفه نشینان بردارند و به هیچ وجه طرفداری از خلافتی که آن ها ادّعا دارند نکنند.
(11)
معنای کلمهء مولی در خطبهء جاودانهء غدیر/ص 34/(681)
افرادی که در غدیر خم بودند و خطبهء جاودانهء حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله را شینیدند و همچنین کسانی که پس از روز غدیر کلام پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله را از دیگران شنیدند می دانستند که مقصود آن حضرت از جملهء :
من کنت مولاه فهذا علی مولاه
هر کس من مولای او هستم پس این علی مولای اوست.
ولایت و سرپرستی است نه محبّت و دوستی.
این حقیقت برای همهء افرادی که دارای انصاف هستند با اندکی دقّت در فرمایش آن حضرت و فاصلهء هفتاد روز میان غدیر و شهادت پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله ، واضح و آشکار است. برای اطمینان و یقین پیدا کردن به این مطلب که مردم حاضر در غدیر و حتّی افرادی که غایب بودند کلمهء مولی را به معنای زعامت و سرپرستی می دانستند نه محبّت و دوستی، به این نکته توجّه کنید:
فاصلهء میان مجروح شدن عمر و مردن او سه روز بیشتر نبود در آن سه روز چند نفر از جمله عبدالله بن عمر و عایشه از او خواستند که مردم را به حال خود وانگذارد و خلیفهء خود را معین کند. ولی فاصلهء روز غدیر تا شهادت پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله هفتاد روز بود چرا در این مدّت کسی از آن حضرت تقاضا نکرد که خلیفه و جانشین خود را تعیین کنند و مردم را به حال خود وامگذارند.
درخواست نکردن مردم از رسول خدا صلّی الله علیه وآله که خلیفه و جانشین خود را تعیین کنند دلیل بر این است که همهء افراد جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای سرپرستی و رهبری می دانستند و چون می دانستند آن حضرت با این جمله جانشین خود را تعیین کرده اند کسی از آن بزرگوار نخواست که مردم را به حال خود وامگذارند و خلیفه و جانشین خود را تعیین کنند. پس برای همه، چه آنانکه در غدیر حاضر بودند و یا بعد از جریان غدیر از خطبهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله آگاه شدند ، واضح و آشکار بوده که مقصود از کلمهء «مولی» زعامت و سرپرستی است نه محبّت و دوستی.
(12)
دلیل جالب دیگری که مقصودکلمهء مولی امامت و سرپرستی است/ص 36/(681)
دلیل بسیار مهمّ دیگر که دلالت می کند مقصود از لفظ مولی سرپرستی و زعامت است، شهادت افرادی است که در سرزمین غدیر بوده اند و بنا بر فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمایشات آن حضرت را به غائبین از آشنایان و اقوام خود رسانده اند و همه گفته اند که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را واجب الاطاعه قرار داده است.
آن افراد هیچگاه از جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» معنای محبّت و دوستی نفهمیده اند؛ بلکه آن را به عنوان سرپرستی و خلافت امّت دانسته اند. به همین جهت آن را برای دیگران نقل کرده اند و خلافت حضرت علی بن ابی طالب علیهماالسلام را طبق فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله پذیرفته اند. دلیل بر این مطلب که افراد حاضر در روز غدیر معنای زعامت و وجوب اطاعت را از فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله فهمیده اند، روایتی است که جناب سلمان آن را نقل کرده است .
در این روایت به آنچه ما گفتیم تصریح شده است و فهم همهء آن ها از کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله ، حجّت بر همه است.
قال سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلی الله عليه وآله وسلم فِي مَسْجِدِهِ إِذْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَسَأَلَهُ عَنْ مَسَائِلَ فِي الْحَجِّ وَغَيْرِهِ فَلَمَّا أَجَابَهُ قَالَ لَهُ يَارَسُولَ اللَّهِ إِنَّ حَجِيجَ قَوْمِي مِمَّنْ شَهِدَ ذَلِكَ مَعَكَ أَخْبَرَنَا أَنَّكَ قُمْتَ بِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليهما السلام بَعْدَ قُفُولِكَ(1) مِنَ الْحَجِّ وَوَقَفْتَهُ بِالشَّجَرَاتِ مِنْ خُمٍّ فَافْتَرَضْتَ عَلَی الْمُسْلِمِينَ طَاعَتَهُ وَمَحَبَّتَهُ وَأَوْجَبْتَ عَلَيْهِمْ جَمِيعاً وَلَايَتَهُ وَقَدْ أَكْثَرُوا عَلَيْنَا مِنْ ذَلِكَ فَبَيِّنْ لَنَايَا رَسُولَ اللَّهِ أَذَلِكَ فَرِيضَهٌ عَلَيْنَا مِنَ الْأَرْضِ لِمَا أَدْنَتْهُ الرَّحِمُ وَالصِّهْرُ مِنْكَ أَمْ مِنَ اللَّهِ افْتَرَضَهُ عَلَيْنَا وَأَوْجَبَهُ مِنَ السَّمَاءِ فَقَالَالنَّبِيُّ صلی الله عليه وآله وسلم بَلِ اللَّهُ افْتَرَضَهُ وَأَوْجَبَهُ مِنَ السَّمَاءِ وَافْتَرَضَ وَلَايَتَهُ عَلی أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَأَهْلِ الْأَرْضِ جَمِيعاً يَا أَعْرَابِيُّ إِنّجَبْرَئِيلَ عليه السلام هَبَطَ عَلَيَّ يَوْمَ الْأَحْزَابِ وَقَالَ إِنَّ رَبَّكَ يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ وَيَقُولُ لَكَ إِنِّي قَدِ افْتَرَضْتُ حُبَّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَمَوَدَّتَهُعَلی أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَأَهْلِ الْأَرْضِ فَلَمْ أَعْذَرْ فِي مَحَبَّتِهِ أَحَداً فَمُرْ أُمَّتَكَ بِحُبِّهِ فَمَنْ أَحَبَّهُ فَبِحُبِّي وَحُبِّكَ أُحِبُّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُفَبِبُغْضِي وَبُغْضِكَ أُبْغِضُهُ ... وَلِكُلِّ امْرِئٍ مِنْ عَمَلِهِ سَيِّدٌ وَحُبِّي وَحُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ سَيِّدُ الْأَعْمَالِ وَمَا تَقَرَّبَ بِهِ الْمُتَقَرِّبُونَمِنْ طَاعَهِ رَبِّهِمْ.
سلمان فارسی فرمود: در مسجد پيامبر صلی الله عليه وآله وسلم نزد او نشسته بوديم. عربی باديهنشين آمد و درباره حج از حضرت سؤالاتی پرسيد.وقتی كه پيامبر صلی الله عليه وآله وسلم جوابش را داد اعرابی گفت: ای رسول خدا! حاجيان قومم كه با شما به حج رفتند ما را خبردار كردند كه به هنگام بازگشت از حج و توقّف در كنار درختانی در خمّ علی بن ابی طالب عليه السلام را بلند كردی و دوست داشتن، فرمانبرداری و ولايت اورا بر تمام مسلمانان واجب كردی. در اينباره سخنان زيادی با ما گفتند. ای رسول خدا! آيا اين فرمان شما زمينی و به خاطر نزديكیخونی علی عليه السلام با شما و دامادی او بود يا اينكه خدا آن را از جانب آسمان بر ما واجب كرد؟ پيامبرصلی الله عليه وآله وسلم فرمودند: البته كه خداوند متعال آن را واجب كرده و از جانب آسمان واجب نموده و ولايت علی را بر تمام اهل آسمانها و زمين فرض نموده است. ای اعرابی! جبرئيل امين در روز جنگ احزاب بر من نازل شد و گفت: ای رسول خدا! خداوند متعال به تو سلام رساند و فرمود: من حبّو مودّت علی بن ابی طالب عليه السلام را بر تمام اهل آسمانها و زمين واجب كردهام و در اين زمينه عذر هيچ كسی را قبول نخواهم كرد.امّتت را فرمان ده تا او را دوست داشته باشند. هر كس او را دوست بدارد، پس به خاطر حبّ من و حبّ تو او را دوست دارم و هر كسبا او دشمنی ورزد به خاطر بغض خودم و بغض تو او را دشمن خواهم داشت. و برای هر كسی از ميان اعمالش سروری هست ودوست داشتن من و علی بن ابی طالب عليه السلامسرور تمام اعمال است كه به واسطه آن تقرّب به خداوند با اطاعت از او صورت میگيرد. (1)
فهم افراد حاضر در غدیر که خطبهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله را شنیده اند و برای دیگران نقل کرده اند ، ما را از نقل معانی دیگر لفظ مولی و اینکه مقصود پیامبر خدا صلّی الله علیه وآله آن معانی نبوده، بی نیاز می کند.
------------------
(1) بشارة المصطفی: 66 و 67 .
(13)
معنای کلمه مولی(2)/ص 41/(681)
اگر کلمهء مولاه به معنای دوستی است، پس چرا به خانهء آن حضرت ریختند و آن را آتش زدند و حضرت محسن علیه السلام را شهید کردند، فدک را گرفتند و حضرت زهرا علیهاالسلام را شهید نمودند آیا اینها به خاطر سفارش پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله به دوستی حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام که خانه آن حضرت را آتش زدند و زن و فرزند آن حضرت را شهید کردند.
و ... به عبارت دیگر اگر مولی به معنای دوستی است، آیا دوستی حضرت امیرالمومنین علیه السلام واجب است یا مستحب، اگر مستحب است چرا به خاطر یک کار غیر واجب پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله 120000 نفر را دور هم جمع کردند؟ و اگر واجب است پس مخالفت سران سقیفه با آن عمل حرام و معصیت است، بنابراین لیاقت خلافت را نداشتند.
(14)
بیعت دلیل بر این است کهلفظ مولی به معنای سرپرستی است/ص 42/(681)
اگر کلمهء مولی به معنای دوستی است نه ولایت و وصایت پس دستور آن حضرت به بیعت نمودن آن ها با حضرت امیرالمومنین علیه السلام – حتّی بیعت زنان با آن حضرت در ظرف آب – جز به معنای ولایت و سرپرستی است، اگر کلمهء مولی به معنای دوستی است بیعت نمودن با حضرت امیرالمومنین علیه السلام در طول سه شبانه روز ، چه معنی دارد؟
(15)
معنای کلمهء مولی/ص 43/(681)
در مدّت سه روز از مجروح شدن تا مردن عمر فاصله شد در این مدّت عایشه و عبدالله بن عمر و... به او گفتند جانشین برای خودت تعیین کن و الاّ پس از مرگ تو اختلاف واقع می شود. میان جریان غدیر تا شهادت پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله هفتاد روز فاصله شد اگر آن حضرت در روز غدیر حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را به عنوان خلیفه و جانشین خود تعیین نکردند، آیا چند نفر یا یک نفر پیدا نمی شد که به پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله بگوید برای خودتان جانشین تعیین کنید و الاّ باعث ایجاد اختلاف پس از رحلت شما خواهد شد. و بر فرض کسی نبود که چنین چیزی به آن حضرت بگوید آیا پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله به اندازه عبدالله بن عمر، عایشه و ... متوجّه نبودند که اگر جانشین تعیین نکنند پس از رحلتشان باعث اختلاف می شود. این دلیل است که روز غدیر حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را به عنوان خلیفه و مولی یعنی سرپرست مردم تعیین کردند. بنابراین اصل تشکیل جریان سقیفه کنارگزاردن فرمایش رسول الله صلّی الله علیه وآله در روز غدیر می باشد.
(حرف های عبدالله بن عمر و... به عمر دربارهء تعیین جانشین از کتب اهل سنّت نقل شود)
(16)
(معنای مولی در خطبهء غدیر)/ص 45/(681)
مقصود از لفظ مولی در خطبهء غدیر چیست؟ آیا به معنای سرپرستی و رهبری است یا به معنای دوستی و محبّت است؟
ج : دلیل های زیادی هست که با توجّه به آن ها حتّی کمترین احتمال دربارهء اینکه مولی به معنای دوستی باشد، وجود ندارد متأسّفانه به خاطر دقّت نکردن در پیرامون خطبه و یا به جهت وجود اغراض نفسانی، علمای اهل تسنّن مولی را به معنای دوستی گرفته اند وگفته اند مقصود از مولی ، سرپرستی و رهبری نیست، در این صورت خطبۀ غدیر دلیل بر خلافت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نیست!
ولی دقّت در پیرامون خطبۀ غدیر به خوبی دلالت می کند که مولی به معنای سرپرستی و ولایت است و امکان ندارد که مولی به معنای دوستی باشد.
به این جهت از همهء افرادی که دوست دارند معنای صحیح مولی را بدانند می خواهیم در پیرامون خطبهء غدیر و در اطراف و جوانب جریان غدیر دقّت کنند؛ تا شک و تردیدی برای آنان در معنای صحیح مولی باقی نماند.
به این جهت مطالبی را که دربارهء خطبهء غدیر می دانیم در اختیار همگان قرار می دهیم تا به صحّت و درستی آنچه واقعیت دارد پی ببرند و بدانند لفظ مولی به معنای دوستی نیست بلکه به معنای سرپرستی است. با توجّه به نکته هایی که بیان می کنیم صحّت آنچه گفتیم واضح و آشکار می شود.
1 – یکی از مطالبی که دربارهء جریان غدیر باید دقّت شود، جریان بیعت مردان و زنان مسلمان با حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام است . مسئلهء بیعت در جریان غدیر، یکی از دلیل هایی است که به خوبی واضح و آشکار می کند که لفظ مولی به معنای دوستی نیست، بلکه به معنای سرپرستی است؛ اگر نه هیچ نیازی به بیعت نبود.
(17)
(معنای کلمهء مولی)/ص 43/(681)
یکی از اموری که طرفداران سقیفه به آن استدلال می کنند و جریان غدیر را نادیده می گیرند، این است که آن ها می گویند: پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله در غدیر خم به ولایت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام تصریح کردند، ولی پس از آن، از این عقیده برگشتند و از آن دست برداشتند.
این گفتار یکی از اموری است که دارای اشتباهات زیادی است ؛ ولی آنچه ما اکنون می خواهیم به نفع جریان غدیر استفاده کنیم این است ، که کلام آن ها صریح است بر این است که در غدیر خم حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام انتخاب شدند و مقصود پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله از خطبه ای که در غدیر ایراد فرمودند ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است نه دوستی و محبّت ، زیرا اگر معنای جملهء: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» محبّت و دوستی بود دست برداشتن از آن معنی نداشت زیرا معنای دست برداشتن از آن، این است که علی علیه السلام را دوست نداشته باشید و این جزء افترائی بزرگی به پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله نیست . پس باید مخالفین هم از جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» ولایت و سرپرستی را فهمیده باشند و به جهت اینکه راه خلاف خود را هموار کنند، بگویند: رسول خدا صلّی الله علیه وآله از سرپرستی و زعامت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام دست برداشته است! و این ادّعایی است که هیچ گونه دلیلی بر آن ندارند و اعتراف آن ها به این که «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای سرپرستی و زعامت ثابت می کند. پس طرفداران سقیفه نیز مانند همهء مسلمانان مقصود از جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را می دانند، نه محبّت و دوستی.
(18)
مقصود از کلمهء (مولی)/ص 49/(681)
16 /03 / 1445
*1.رسول خدا صلّی الله علیه وآله چند بار خطبهء غدیر و ابلاغ دستور خداوند را تأخیر انداختند به این دلیل که فرمودند ترسیدم مردم مرا تکذیب کنند، اگر مقصود از: «وان لم تفعل فما بلغت رسالته»(1) «اگر انجام ندهی پیام خدا را به مردم نرساندهای!» فقط ابلاغ دوستی و محبّت امیرالمؤمنین علیه السلام بود که یقیناً مورد انکار و تکذیب مردم قرار نمی گرفتند، پس مقصود بیان خلافت و سرپرستی امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است که آن حضرت خوف از تکذیب مردم داشتند.
-----
(1) سورهء مائده، آیه 67 .
(19)
معنای کلمهء (مولی)/ص 50/(681)
هیچ کس از افراد موجود در غدیر خم نگفته است که مقصود پیامبر صلّی الله علیه وآله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه»، فقط دوستی و محبّت امیرالمؤمنین علی علیه السلام بوده است.
ولی هزاران نفر از گفتار پیامبر صلّی الله علیه وآله سرپرستی و زعامت امیرالمؤمنین علیه السلام را از کلام پیامبر صلّی الله علیه وآله فهمیده اند.
(20)
«مولی» به معنای زعامت و سرپرستی است/ص 51/(681)
از غدیر تا سقیفه/ص 51/(681)
دلیل های فراوانی وجود دارد که مقصود از کلمهء «مولی» در کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله در خطبهء غدیر: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» زعامت و سرپرستی است و به هیچ وجه به معنای محبّت و دوستی نیست.
یکی از مطالبی که دلالت می کند لفظ «مولی» به معنای زعامت و سرپرستی است ، اقرار عمر است که گفته است: خلافت حقّ علی علیه السلام بوده است و دیگران از او غصب کرده اند، بدیهی است مهمترین دلیل بر زعامت و خلافت امیرالمؤمنین علی علیه السلام خطبه رسول خدا صلّی الله علیه وآله در روز غدیر است که این جمله را عمر از آن حضرت شنیده و اگر مقصود از مولی، محبّت و دوستی بوده هیچگاه عمر تصریح به خلافت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نمی کرد و اعتراف به خلافت غصب شدهء آن حضرت نمی کرد و به همین جهت ابوبکر و عمر به آن حضرت تبریک گفته و بیعت نمودند پس حتّی عمر که از شاهدان جریان غدیر بوده و گفتار پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله را شنیده است، متوجّه شده است که مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» زعامت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است و این جمله تصریح به خلافت آن حضرت است نه دوستی و محبّت.
(21)
معنای مولی از نظراهل بیت رسول خدا صلّی الله علیه وآله/ص 53/(681)
یکی از وظایفی که حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله بیان فرموده اند این است که همه باید به قرآن و عترت آن حضرت را رجوع نمایند. رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرموده اند: «انّی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی».
وقتی که ما به اهل بیت علیهم السلام رجوع می کنیم . اهل بیت علیهم السلام برای اثبات امامت خودشان بارها به خطبهء غدیر استدلال نموده اند . از استدلال روشن می شود که مقصود حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله از «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» امامت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است؛ با توجّه به برتری امامان شیعه بر همگان در همهء اعصار در فهم قرآن و روایات رسول خدا صلّی الله علیه وآله و امور دیگر، واضح می شود که حتماً مقصود پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله از جملهء مذکور امامت و رهبری حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است نه دوستی و محبّت.(1) نه تنها ائمّهء اطهار علیهم السلام برای اثبات امامت خود به خطبهء غدیر استدلال می نمودند، بلکه حضرت فاطمهء زهرا علیهاالسلام نیز در چند مورد برای اثبات امامت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به خطبهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله استدلال نموده اند . استدلال حضرت زهرا علیهاالسلام را در جای دیگر متذکر شده ایم.
----------------------------
(1) رک: مقدّمهء رسالة فی معنی المولی: 5.
(22)
دلیل دیگر دربارهء معنای کلمهء مولی/ص 55/(681)
اگر لفظ مولی در کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله در خطبهء غدیر: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای محبّت و دوستی است، معنای آن این است که با نزول آیهء شریفهء مودّت: «قل لا أسئلکم علیه اجراً إلاّ المودّة في القربی» دین کامل نشده با اینکه مودّت بالاتر از محبّت است ولی با نزول آیهء شریفهء «الیوم اکملت لکم دینکم» که اهل تسنّن اساس آن را فقط محبّت و دوستی امیرالمؤمنین علی علیه السلام می دانند دین کامل شده است؟! این در حالی است که آیهء مودّت هم دلالت در محبّت شدید می کند و هم جامع تر است و همهء ذوی القربای رسول خدا صلّی الله علیه وآله را شامل می شود.
(23)
کلمهء «مولی» از نظر قیس بن سعد/ص 56/(681)
16 /03 / 1445
*قیس بن سعد که از طرفداران حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بود به پدرش سعد بن عباده گفت اگر ادّعای خلافت کنی تا آخر عمر با تو صحبت نمی کنم که دلیل بر این است که قیس بن سعد هم از خطبهء غدیر ولایت و سرپرستی آن حضرت بوده است ، نه دوستی و محبّت .
(24)
اگر مقصود از «مولی» محبّت بود.../ص 57/(681)
21 / 3 / 1445
اگر مقصود از فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله : «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» دوستی و محبّت آن حضرت است نه خلافت و سرپرستی و اولویت بر مردم، چرا آن حضرت فقط از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نام برده اند. آیا مردم نباید سایر اهل بیت علیهم السلام را دوست داشته باشند؟
آیا رسول خدا صلّی الله علیه وآله نمی توانستند به جای عبارت مذکور بفرمایند: «من کنت مولاه فهذا علی واهل بیتی موالیه».
(25)
دلیل واضح دیگری برای معنای کلمهء مولی/ص 58/(681)
18 / 3 / 1445
1.در خطبهء غدیر رسول خدا صلّی الله علیه وآله بارها از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و امام زمان عجّل الله تعالی فرجه الشریف و سایر ائمّه علیهم السلام نام بردند و به عنوان امامت از آن ها تجلیل نمودند و مطالب زیادی را از آینده برای مردم بیان فرمودند با توجّه به علم و آگاهی آن حضرت از آینده، اگر تجلیل و بزرگداشت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام خلافت و امامت نبوده است، و به خاطر اینکه مردم به آن ها محبّت داشته باشند آن همه تجلیل از آن بزرگوار و سایر ائمّه علیهم السلام نمودند اگر واقعاً ابوبکر و عمر همانطور که اهل تسنّن می گویند خلیفهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله بودند چرا حتّی یک بار رسول خدا از ابوبکر و عمر نام نبردند و چرا مردم را به دوست داشتن آنان یا خلافت آنان امر نکردند ، بلکه اصحاب افراد صحیفهء ملعونه را که ابوبکر و عمر از آن ها بودند تکذیب کرده و سرزنش نمودند. چگونه ممکن است که رسول خدا صلّی الله علیه وآله نسل خود را بسیار تجلیل نمودند با اینکه به عقیدهء سنّی ها آنان خلیفه و وصی رسول خدا نبودند! و از خلیفهء پس از خود هر چند بدون اینکه نامی از آنان ببرند هیچگونه تجلیل ننمودند! پس غیر از امیرالمؤمنین علیه السلام و نسل آن حضرت، خلیفه ای در کار نبوده که هر چند به طور کلّی از او تجلیل کنند. از همهء این ها نتیجه می گیریم که کلام حضرت: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای خلافت آن حضرت بوده نه محبّت و دوستی آن حضرت.
(26)
لفظ مولی به معنایاولویت و زعامت است/ص 60/(681)
18 / 3 / 1445
جملهٔ «من کنت مولاه فهذا علي مولاه» در خطبهٔ غدیر و همچنین در روایات متعدّد دیگر وارد شده است که اوّل رسول خدا صلّی الله علیه وآله از حاضرین سئوال فرمودند: «ألست أولی بکم من أنفسکم» پس از آنکه حاضرین اقرار به آن کردند رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علي مولاه» که واضح است در این مورد مولی به معنای اولویت و زعامت است، این خود دلیل است بر این که مقصود از جمله «من کنت مولاه فهذا علي مولاه» در خطبهٔ غدیر نیز به معنای اولویت و خلافت و سرپرستی است نه محبّت و دوستی.
سئوال رسول خدا صلّی الله علیه وآله و اقرار گرفتن آن حضرت از مردم: «ألست أولی بکم من أنفسکم»، به خوبی دلالت می کند مقصود رسول اکرم صلّی الله علیه وآله از «من کنت مولاه فهذا علي مولاه» اولویت و سرپرستی است نه محبّت و دوستی.
(27)
دلیل نقضی برای معنای کلمهء مولی/ص 62/(681)
16 /03 / 1445
در مواردی که ابوبکردربارهء عمر لفظ مولی و «ولیت» را به کار برده علمای سنّی در همه جا به معنی زعامت و خلافت گرفته اند پس چرا در مورد حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام مولی به معنای زعامت و سرپرستی نباشد و به معنای دوستی و محبّت باشد؟
(28)
به نظر اهل تسنّنآیا الآن یک خلیفه وجود دارد یا چند خلیفه؟/ص 63/(681)
در زمان های قدیم در هر عصری یک خلیفه بوده و پس از مرگ او دیگری به خلافت می نشسته، آیا الان یک نفر خلیفه همهٔ سنی ها است، یا هر کشوری برای خود خلیفه ای دارد؟ زیرا آنها می گویند هر کس قدرت را به دست گرفت خلیفه است و اگر یک نفر است چرا اعلام نمی کنند که او کیست و اگر چند نفر همه خلیفه هستند چطور ممکن است چند نفر که از نظر کردار و رفتار و عقیده مختلف هستند همهٔ خلیفه ای خدا باشند؟ آیا خلیفه وهابی جانشین خدا است یا خلیفه ای که وهابیت آن را ساختهٔ دیگران می داند جانشین خدا است. اگر اینگونه افراد خلیفهٔ خدا هستند چرا تابع آمریکا، انگلیس و یا کشورهای دیگر می باشند.
(29)
آیا مردم باید در عقیده تابع خلیفه باشند؟/ص 64/(681)
اگر کسی را خلیفه دانستند از نظر عقیده و عمل باید از او پیروی کنند یا نه؟ حداقل از نظر عقیده باید او را قبول داشته باشند یا نه؟ اگر باید قبول داشته باشند در صورتی که خلیفه ای مانند حافظ اسد شیعه باشد پس باید همهٔ ملت او از نظر عقیده لا اقل شیعه باشند نه سنّی.
(30)
مقصود از مولی محبّت و دوستی نیست/ص 64/(681)
(دلیل قطعی دیگر برای معنای لفظ مولی)/ص 64/(681)
با قطع و یقین باید گفت که مقصود از «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای ولایت و سرپرستی است، نه به معنای محبّت و دوستی زیرا اگر مقصود از کلمهء مولی محبّت و دوستی بود، بیشتر و برتر از آن را خداوند در آیهء «قل لا أسئلکم علیه أجراً إلاّ المودّة فی القربی» نازل فرموده بود، زیرا مودّت که خواستهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله از امّت است به معنای محبّت شدیدی است که سبب قرابت با اقربای پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله باشد.
بنابراین اگر مولی به معنای دوستی و محبّت باشد لازمهء آن این است که خداوند از وجوب مودّت که محبّت شدید و موجب قرابت به ذوی القربی است دست برداشته باشد و فقط به داشتن دوستی و محبّت امیرالمومنین علی علیه السلام اکتفا کرده باشد.
اگر مقصود از لفظ مولی، دوستی باشد با آیهء شریفهء «فما بلّغت رسالته» سازگار نیست.
(31)
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی/ص 67/(681)
اشکال دیگر این است که اگر کلمه مولی در جملهٔ «من کنت مولاه فهدا علی مولاه» به معنای دوستی و محبّت باشد، خداوند قبلاً در آیهٔ مودّت بالاتر از آن را به عنوان اجر رسالت پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله از مردم خواسته پس «فما بلّغت رسالته» معنی ندارد، زیرا اگر مقصود از کلمهٔ مولی دوستی و محبّت است، رسول خدا صلّی الله علیه وآله آن را قبلاً به مردم ابلاغ فرموده بودند به این جهت جملهٔ «فما بلّغت رسالته» معنی نداشت.
* ****
اشکال دیگر این است که اگر خداوند از مودّت که بالاترین مرحلهء محبّت است دست برداشته و به صرف دوستی و محبّت اکتفا کرده است، باز جملهء فما بلّغت رسالته معنی نداشت.
(32)
لفظ مولی به معنای خلافت است/ص 68/(681)
17 / 3 / 1445
در خطبهء غدیر رسول خدا صلّی الله علیه وآله خبر داده اند که خلافت آن حضرت به زودی غصب می شود.
در این فرمایش به این مطلب توجّه داشته باشیم که پس از شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام خلافت را از ابوبکر و عمر غصب کردند؟ یا آن ها مقام خلافت را از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام غصب کردند؟ پاسخ این سئوال واضح است؛ زیرا معلوم است که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام پس از شهادت رسول خدا صلّی الله علیه وآله بر کرسی خلافت ننشستند که بگوییم خلافت را از ابوبکر و عمر غصب کرده اند بلکه ابوبکر و سپس عمر بر کرسی خلافت تکیه زدند، پس آن ها خلافت را غصب کردند.
از این مطلب ، استفاده می کنیم که فرمایش رسول خدا در خطبهء غدیر: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» و همچنین عبارات دیگر آن حضرت، به معنای خلافت بوده است که ابوبکر و ... آن را غصب کردند.
بنابراین مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از فرمایشی که در خطبهء غدیر فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای خلافت و زعامت است نه دوستی و محبّت.
(33)
دلیل دیگر برای معنای لفظ مولی/ص 70/(681)
18 / 3 / 1445
1.اگر فرمایش رسول خدا صلّی الله علیه وآله : «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به عنوان خلافت و رهبری نبوده است و فقط مقصود آن حضرت دوستی و محبّت بوده است همانگونه که اهل تسنّن می گویند، پس چرا رسول خدا صلّی الله علیه وآله، هیچگونه راهنمایی برای تعیین خلیفه ننمودند تا مردم خلیفه حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله را معین کنند! به عقیدهء شیعیان مقصود آن حضرت از این جمله تعیین خلافت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است امّا به عقیدهء اهل تسنّن که می گویند به معنای دوستی و محبّت است چرا آن حضرت در آخرین خطبهء خود که باید مهمترین مطالب را بیان کنند هیچ اشاره ای به تعیین خلیفه ـ به عقیدهء اهل تسنّن ـ نکردند که در نتیجه سبب اختلاف و دو دستگی میان مسلمانان شود؟ و بر فرض در این باره مردم راهنمایی کردند، چرا در سقیفه هیچکس حتّی اشاره ای به آن نکرد؟ آیا می توان پیامبر اکرم را متّهم کرد که در خطبهء بسیار مهمّ غدیر از تعیین خلیفه غافل بودند و آن را به دست فراموشی سپرده بودند؟
پس باید بگوییم «جملهء من کنت مولاه فهذا علی مولاه» به معنای دوستی نیست، بلکه برای تعیین خلافت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است.
(34)
چرا اثر بیعت افراد اندکاز بیعت هزاران نفر اثرش بیشتر بوده!!/ص 72/(681)
اگر در روز سقیفه بیعت کردن چند نفر انگشت شمار با ابوبکر سبب خلیفه شدن او می شده ، اما در روز غدیر که ده ها هزار نفر ابوبکر و عمر… از آنان بودند در حضور رسول خدا صلّی الله علیه و آله با امیر الموٌمنین علی علیه السلام بیعت کردند سبب خلافت آن حضرت نشد؟!
(35)
آیا اقاله طرفینی است یا یک طرفه؟/ص 73/(681)
آیا اقاله در بیعت طرفینی است یعنی خلیفه و مردم هر دو تابع اقاله باشند ، یا یک طرف از مردم و خلیفه می تواند بیعت را به هم بزند ؟ اگر اقاله یک طرفه است و یک طرف می تواند بیعت را به هم بزند. پس چرا ابوبکر از مردم می خواست که بیعت او را قاله کنند ، او خودش یک طرفه اقاله می کرد و اگر راست می گفت و قصد دست برداشتن از خلافت را داشت از کرسی خلافت پایین می آمد۔ و اگر اقاله در بیعت طرفینی است ابوبکر ، عمر ، ابو عبیده ، سعد بن وقاص و ده ها هزار نفر دیگر بر فرض دست از بیعت خود برداشته باشند ؛ ولی حضرت امیر المؤمنین علیه السلام هیچ گاه بیعت را اقاله نکردند و خود را برای همیشه به حکم خدا خلیفه و امام مردم می دانستند. ابوبکر در سقیفه بیعت نمودن چند نفر انگشت شمار را برای اثبات خلافت خود کافی می دانست و معتقد بود که بیعت آنان برای به خلافت رسیدن او کفایت می کند و بیعت مردم لازم نیست ۔ دلیل بر این مطلب قول او است که می گوید کاش در روز سقیفه بیعت را نمی پذیرفتم و خلافت را به گردن عمر یا ابوعبیده جراح می انداختم و خود وزیر می شدم ۔ این کلام صریح است در این که بیعت تعداد بسیار اندک در خلیفه شندن او مؤثر و کافی بوده است؛ ولی در روز غدیر که ده ها هزار نفر با حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام بیعت کردند ، به بیعت آنان اعتنا نکرد و بیعت آنان را بی اثر دانست ۔ بیعت اگر برای خلافت خودش باشد ، بیعت چند نفر کافی است و اگر برای حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام باشد بیعت چند هزار نفر بی اثر است !!
(36)
دلیل دیگر برای معنای کلمهٔ مولی/ص 75/(681)
17 / 03 / 1445
آنچه در جریان تبلیغ رسالت پیامبر صلّی الله علیه وآله مهمّ است جملهٔ «والله یعصمک من النّاس»(۱) ’’خدا تو را از (شرّ) مردم حفظ می کند‘‘ می باشد. چون اگر صرف تکذیب حاضرین در صحرای غدیر بود هر چند تکذیب پیامبر خدا صلّی الله علیه وآله بسیار مهمّ است؛ ولی مهم تر پیامدهای تکذیب نمودن آن حضرت می باشد که رسول خدا صلّی الله علیه وآله خوف آن را داشتند که اصحاب صحیفه و منافقان دیگر ـ که تعدادشان در آنجا بسیار زیاد و آن حضرت در خطبهٔ غدیر به آن تصریح کرده اند، پس از تکذیب نمودن آن بزرگوار خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام را بهانه قرار دهند و دست به شورش بزنند و تصمیم به شهادت آن بزرگوار بگیرند و در نتیجه هدف از خطبهٔ غدیر پایمال شود.
این ها همه در صورتی است که مقصود از تبلیغ رسالت رسول خدا تعیین خلافت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام باشد.
اما اگر امر به دوستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می نمودند آن ها بهانه ای برای شورش نداشتند.
وقتی که جبرائیل به آن حضرت عرض کرد «والله یعصمک من النّاس» ’’خدا تو را از (شرّ) مردم حفظ می کند‘‘ و کار به آنجا ها نمی کشد، خطبهٔ غدیر را خواندند. پس کلمهٔ یعصمک دلیل بر این است که اگر چه ولایت و خلافت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را ابلاغ کنی آن ها جرأت بر مخالفت ندارند و خداوند تو را حفظ می کند.
-----------------------
(۱) سورهء مائده، آیهء 67 .
(37)
چرا لفظ «مولی» را بهدوستی و محبّت معنی کردند؟/ص 77/(681)
دربارهء خطبهٔ غدیر به قدری راویان آن زیادند که فوق حدّ تواتر است و هیچ فردی دربارهٔ صدور خطبهٔ حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله شک و شبهه ای ندارد. به این جهت هیچ کس از علمای اهل تسنّن نمی تواند صدور خطبهٔ غدیر را انکار کند. به این جهت خطبهٔ جاودانهٔ غدیر به خوبی دلالت بر حقانیت تشیع می کند و دلالت می کند که جریان سقیفه از ریشه و اساس باطل است و هیچگاه نوبت به شورا و بیعت دیگر نمی رسد. به این جهت که اصل خطبهٔ جاودانهٔ غدیر از نظر صدور آن صد درد صد است و هیچگونه احتمال خلاف در آن وجود ندارد، برخی از علمای اهل تسنّن مجبور شدند که اعتراف کنند خطبهٔ غدیر مورد اعتماد مسلمانان بوده و هست، ولی شروع به تصرّف در الفاظ خطبه نموده و معنای قطعی آن را تحریف نموده و به معانی واهی و سست که مخالف با ده ها جملهء دیگر در همان خطبه می باشد تغییر دهند.
(38)
اشعار حسان دلیل بر بطلان سقیفه است/ص 79/(681)
اشعاری که حسان در غدیر خم در حضور رسول خدا صلی الله علیه و آله سروده و خوانده است ، دلیل بر امامت و زعامت حضرت امیر الومٔمنین علی علیه السلام است و در نتیجه بطلان سقیفه را ثابت می کند:
’’در حجة الوداع (سال 10 هجرت) و در جریان غدیر خم که پیامبر صلی الله علیه و آله طبق فرمان الهی و نزول آیه «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا» (۱) حضرت علی علیه السلام را جانشین خود به دهها هزار نفر از مردم معرفی کرد، حسان خود یا به دستور رسول خدا صلّی الله علیه و آله برخاست و به این مناسبت اشعاری سرود که در شمار ابیات و الفاظ آن اختلاف است. در این اشعار، حسان در تقریر سخنان پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله در باره علی علیه السلام او را امام، ولی و هادی نامید که در زعامت و رهبری امت پس از خودش صراحت دارد و پذیرش ولایت او را در ردیف پذیرش ولایت خود دانست که بیت آغازین سرایش حسان چنین است:
ینادیهم یوم الغدیر نسیبهم بِخُم و اسمع بالرسول منادیا ...
سروده حسان در غدیر را مشاهیر علماء آوردهاند: علامه امینی به استناد بسیاری از منابع اهل سنت، اشعار غدیریه حسان را نقل کرده است. یکی از طرق حدیث «من کنت مولاه، فهذا علی مولاه» حسان است.
در پی رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله حسان در رثای آن حضرت شعر سرود، وی از راویان حدیث آن حضرت بود. ابن حبان حسان را از ثقات بر شمرده است. عبد الرحمن فرزند حسان، سعید بن مسیب و پسرش عبدالرحمن بن سعید از راویان حدیث اویند.‘‘(۲)
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
۱۔ سورهء مائده ، آیه: ۳
۲۔ اعلام قرآن ، جلد ۵،صفحه ۱۷۰
(39)
مقصود از (مولی)/ص 81/(681)
16 /03 / 1445
*کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله در خطبهء غدیر «سیجعلها ملکا واغتصاباً » دلیل بر این است که مقصود آن حضرت حکومت و خلافت بوده نه دوستی ، وگرنه ملکاً واغتصاباً معنی ندارد.
(40)
پیشگویی رسول خدا صلّی الله علیه وآلهدلیل است که مقصود آن حضرت خلافت است/ص 82/(681)
16 / 03 / 1445
پیشگویی رسول خدا صلّی الله علیه وآله که در خطبهٔ غدیر فرمودند: «وسیجعلونها ملکاً و اغتصاباً». علاوه بر این که دلیل است که مقصود آن حضرت، ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام بوده است نه فقط محبّت و دوستی؛ دلیل بر این نیز هست که به صورت واضح و آشکار دلالت می کند که جریان سقیفه باطل است و غصب خلافت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام می باشد.
(41)
مقصود از (مولی)/ص 83/(681)
16 / 03 / 1445
اگر مقصود از بلّغ ما انزل الیک بیان دوستی و محبّت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بود، نه تنها مردم می پذیرفتند و بر فرض که به نظر رسول خدا صلّی الله علیه وآله مردم آن را نمی پذیرفتند، باید بفرمایند: خوف دارم حرف من را نپذیرند، نه اینکه تکذیب کنند و بگویند دروغ می گویی لفظ تکذیب مناسب با این است که آنها بگویند آنچه را که دربارهء ولایت و خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام از جانب خدا می گویی دروغ است.
(42)
مقصود از (مولی)/ص 84/(681)
17 / 3 / 1445
طرفداران سقیفه که با اتّهام رسول خدا صلّی الله علیه وآله که آن حضرت از فرمایش خود منصرف شده اند، دلیل بر این است که آن ها از خطبهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله و جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» خلافت و رهبری حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام را فهمیده اند، نه محبّت و دوستی را وگرنه انصراف از محبّت و دوستی مردم با آنان معنی ندارد.
(43)
مقصود از مولی/ص 85/(681)
16 /03 / 1445
در مواردی که ابوبکردربارهء عمر لفظ مولی و «ولیت» را به کار برده علمای سنّی در همه جا به معنی زعامت و خلافت گرفته اند پس چرا در مورد حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام مولی به معنای زعامت و سرپرستی نباشد و به معنای دوستی و محبّت باشد؟
(44)
مقصود از (مولی)/ص 86/(681)
16 /03 / 1445
*5. طبق روایت ابن عقده در کتاب الولایة عمر باشد غضب از رسول خدا صلّی الله علیه وآله سئوال کرد و آنچه گفتی مربوط به همهء اهل بیت است یا نه؟ حضرت فرمودند مربوط به حضرت علی و یازده فرزند اوست. این دلیل است که مقصود حضرت خلافت و سرپرستی بوده است نه مهربانی و دوستی فقط؛ زیرا خلافت مخصوص به امیرالمؤمنین علیه السلام و یازده فرزند آن حضرت است، امّا به همهء اهل بیت باید مردم محبّت داشته باشند؟؟
(45)
سقیفه (مولی)/ص 87/(681)
1.در سقیفه نه به قرآن عمل نمودند و نه از عترت رسول خدا صلّی الله علیه وآله پیروی نمودند.
انصار و مهاجرین برای انتخاب خلیفه! اصلاً نه از عترت پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله راهنمایی خواستند و نه به قرآن رجوع کردند. به این دلیل سقیفه از آغاز نه تنها همراه با کنار گذاشتن عترت است؛ بلکه با مخالفت با گفتار رسول خدا صلّی الله علیه وآله، اهل بیت آن حضرت را نیز گذاردند و از همان آغاز با کنار زدن عترت و اهل بیت علیهم السلام به عصر جاهلیت برگشتند.
(46)
سقیفه (لفظ مولی)/ص 88/(681)
1. سقیفه : «هل یستوی الّذین یعلمون والّذین لایعلمون» . جهل ابوبکر، جهل عمر ، دختران در حجلهء عروس از عمر عالم ترند، زنان پشت پرده از عمر عالم ترند.
(47)
غدیر مولی/ص 89/(681)
در نامه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به معاویه:
واوجب لی ولایته علیکم رسول الله یوم غدیر خمّ
الغدیر: 1 / 320 .
دلیل بر آنست که مفهوم کلام رسول الله صلّی الله علیه وآله ولایت و سرپرستی حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام بوده است نه دوستی آن حضرت.
2.شهادت 12 نفر از اهل بدر به این که کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله را شنیده اند که فرموده است من کنت مولاه فهذا علی مولاه ... و امیرالمؤمنین علیه السلام با این جمله پیامبر استدلال فرمودند که رسول خدا برای هیچ کس حجّت را ترک نکرد و برای حرفی باقی نگذارد.
3.کتمان زید بن ارقم به شهادت دادن به ولایت و سرپرستی و نفرین حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و کور شدن زید بن ارقم.
4.فرمایش حضرت زهرا سلام الله علیها : انسیتم غدیر خم به این معنی است که مقصود از جریان غدیر ولایت و سرپرستی بوده است نه دوستی.
(48)
سقیفه (لفظ مولی)/ص 91/(681)
17 /03 / 1445
*. 1. رسول خدا صلّی الله علیه وآله در خطبهء غدیر فرمودند این آخرین خطبهء من هست که در میان اجتماع مردم می خوانم و فرمودند: آن را همه به یکدیگر تا روز قیامت ابلاغ کنند چون می دانستند که منافقان یکی از ادلّه خودشان را برای صحّت جریان غدیر از آن منصرف شده اند و از آنچه راجع به امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرموده اند عدول کرده اند. برای اینکه این شبهه کاری منافقان در مردم اثر نگذارد رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمودند، آنچه را که می گویم تا روز قیامت به همه ابلاغ کنید. یعنی به آنچه در این خطبه گفته ام پایبندم و تا روز قیامت از آن دست بر نمی دارم آنانکه خواهند گفت من از آنچه گفته ام پشیمان شده ام، کلامشان اتّهامی بیش نیست ، بلکه آنچه گفته ام تا روز قیامت پابرجاست.
پس اتّهام به رسول خدا صلّی الله علیه وآله که آن حضرت از آنچه فرموده اند منصرف شده اند دلیل بر تشکیل سقیفه نمی شود و این که آنان سقیفه را تشکیل دادند تا خلیفه تعیین کنند، بر خلاف دستور جاودانهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله بوده است.
(49)
آیا تعیین خلیفه باید با اطّلاع عموم مردم باشدیا به صورت مخفیانه انجام شود/ص 93/(681)
16 /03 / 1445
* اگر تعیین خلیفه وظیفهء مردم است و آنان حقّ تعیین خلیفه دارند چرا انصار آن را در پنهانی و خفا انجام دادند و چرا بنی هاشم، مهاجرین و بسیاری از انصار از تشکیل آن خبر نداشتند آیا این پنهان کاری جز ترس آنان به خاطر غصب خلافت بوده؟ که به خاطر ترس مخالفت مردم آن را می خواستند در خفا و پنهانی انجام دهند؟
(50)
چرا عموم مردم را از تشکیل سقیفه آگاه نکردند؟/ص 94/(681)
16 /03 / 1445
*2.اگر تشکیل سقیفه یک کار شرعی بوده است چرا ابوبکر و عمر و سه نفر دیگر از مهاجرین، آنان را از این پنهان کاری بر حذر نکردند و بزرگان شهر و عموم مردم را در جریان آن قرار ندادند؟ آیا یک کار شرعی آن همه عجله و ترس و هراس لازم دارد؟ چرا آنان تشکیل سقیفه را به دوازده هزار نفر جمعیت مدینه ـ در آن زمان ـ نرساندند و سعی کردند هر چه زودتر خودشان بر کرسی خلافت سوار شوند؟ آیا نزاع و دعوای یک گروه پنج نفره و تعداد کمی از انصار دلیل بر این است که یک کار شرعی را که به عقیدهء اهل تسنّن حقّ عموم مردم است می خواهند انجام دهند؟
یا کنار زدن یک امر شرعی و غصب آن را در نظر داشتند؟!
(51)
غدیر (مولاه)/ص 95/(681)
1.سالم غلام حذیفه 2-ابوعبیده جرّاح 3- حکم فرار از جنگ
2- «والله یعصمک من الناس» ، دلیل بر این است که مقصود از معنی مولاه دوستی نیست بلکه سرپرستی است زیرا اظهار دوستی امیرالمؤمنین علیه السلام چیزی نیست که پیامبر از آن هراسی داشته باشند.
3. اختلاف حکم های خلفاء با یکدیگر مانند غصب فدک و ردّ آن نهی از تدوین حدیث و امر به تدوین آن به دستور عمر بن عبدالعزیز که در کتاب السنة قبل التدوین ص 329 عجاج خطیب دارالفکر قاهرة ص 139 .
پشیمانی سعد بن بشیر پسر عموی سعد بن عبادة اوّل کسی که با ابوبکر در سقیفه بیعت کرد و عذرخواهی او از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در این رابطه.
یکی از کسانی که نقش بسیار زیادی در شکست سعد بن عباده و طرفدارانش از انصار شد سعد بن بشیر بود که پشتیبانی از خلافت ابوبکر کرده اوّل کسی بود که با او بیعت کرد.
سعد بن بشیر نیز که از افراد بسیار مؤثّر در سقیفه بود از کردار خود پشیمان شد و از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام عذرخواهی کرد.
(52)
مقصود از کلمهء مولی/ص 97/(681)
1.بهترین دلیل بر اینکه مقصود از رسول خدا صلّی الله علیه وآله از خطبه ای که ایراد فرمودند، کلام شخص آن حضرت است که در روایتی که سلمان از آن حضرت نقل کرده است(1) ، کاملاً تصریح کرده اند که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام از طرف خداوند ولایت بر اهل آسمان ها و اهل زمین دارند و همه باید این مطلب را بپذیرند . (روایت نقل شود)
-----------------------
- بشارة المصطفی: 66 و 67.
(53)
اشعار عباس در باره غصب خلافت/ص 98/(681)
عبّاس اين اشعار را سرود و گفت:
ما كنت أحسب هذا الامر منحرفا* عن هاشم ثمّ منهم عن أبی حسن أليس اوّل من صلّی لقبلتكم* و اعلم النّاس بالآثار و السّنن و اقرب النّاس عهدا بالنّبيّ و من* جبريل عون له في الغسل و الكفن من فيه ما في جميع النّاس كلّهم* و ليس في النّاس ما فيه من الحسن من ذا الّذی ردّكم عنه فنعرفه* ها انّ بيعتكم من أوّل الفتن يعنی:
«گمان نمیكردم اين امر خلافت از بنی هاشم و از ميان آنان از ابو الحسن (علی بن ابی طالب عليه السّلام) منحرف گردد. آيا او اوّل كسی نيست كه به سمت قبله شما نماز خواند؟ آيا او عالمترين مردم به آثار و سنن نيست؟ آيا او قريب العهدترين مردم نسبت به پيامبر نيست؟ و آيا او كسی نيست كه جبرئيل در غسل و كفن پيامبر كمك او بود؟ كسی كه آنچه (از
_________________________
(8) در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد اين جمله از قول عباس اضافه شده است كه گفت: «من اين را نمیگويم به اين قصد كه ترا از آنچه بدان داخل شدی منصرف كنم، ولی اتمام حجّت جای خود دارد».
خوبيها) در همه مردم است در او وجود دارد ولی آنچه خوبی در اوست در مردم نيست.
چه كسی «9» شما را از او منصرف كرد تا ما هم او را بشناسيم؟ بدانيد كه اين بيعت شما اوّل فتنهها است».
روايت از كتاب سليم:
1. بحار: ج 28 ص 284.
روايت از غير سليم:
1. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد: ج 1 ص 32.
2. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد: ج 1 ص 73.
3. كتاب الجمل (شيخ مفيد): ص 59.
4. فرائد السمطين: ج 2 ص 82.
5. تاريخ يعقوبی: ج 2 ص 103.
6. درر بحر المناقب: ص 74.
____________________
(9) «ب»: چه چيزی.
منبع: أسرار آل محمد عليهم السلام / ترجمه كتاب سليم، ص: 215
(54)
تشیع در بحرین/ص 101/(681)
اشاره
بحرین، از صدر اسلام تاکنون یکی از مراکز مهم شیعه بوده است.
از همان سال 11 ه- که مسلمانان به دو گروه طرفدار اهل بیت پیامبرصلی الله علیه وآله و خلفا تقسیم شدند، مردم بحرین در اثر تلاش و کوشش برخی از یاران بزرگ رسول خدا صلی الله علیه وآله مانند ابان بن سعید، عبدالله بن عباس و عمر بن اُم سلمه، به حقانیت امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام، و خلافت و وصایت آن حضرت پی بردند و همواره بر عقیده خود پای فشردند.
ابان بن سعید، مدتی نماینده رسول خدا صلّی الله علیه وآله در ناحیه ای از بحرین بود و پس از رحلت پیامبر اسلام صلّی الله علیه وآله با ابوبکر بیعت نکرد و از دوستداران مولا امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام بود.
عبدالله بن عباس و عمرو بن اُم سلمه، که از یاران نزدیک حضرت علی علیه السّلام بودند، هر کدام مدتی در زمان خلافت علی علیه السّلام حاکم بحرین بودند. این بزرگان با نشر حقایق و بیان ماجرای غدیر خم، حقانیت علی علیه السّلام را بر مردم آشکار کردند و آنها را از سرگردانی نجات دادند.
به این ترتیب شجره طیبه اهل بیت علیه السّلام در دل مردم بحرین ریشه دوانید و آن سرزمین به یکی از مراکز مهم تشیع در طول تاریخ تبدیل شد.
وقتی امیرالمؤمنین، حضرت علی بن ابیطالب علیه السّلام، به خلافت رسید، در سال 36 ه- «عمرو بن ابی سلمه» را به فرمانداری بحرین منصوب کرد.
عمرو بن ابی سلمه تحرومی، در سال دوم هجرت در سرزمین حبشه به دنیا آمد.
پدر وی، ابو سلمه، از اولین مسلمانانی بود که به حبشه مهاجرت کرد و در جنگ اُحد به شهادت رسید.
عمرو بن ابی سلمه مخزومی، از شیعیان و دوستداران امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام، بود؛ وقتی وی به فرمانداری بحرین منصوب شد، وی نخستین کسی بود که نهال تشیع را در بحرین کاشت.
پس از شهادت ابو سلمه، مادر عمرو، به عقد پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله درآمد.
پس از عمرو بن ابی سلمه مخزومی، امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام، «نعمان بن عجلان رزقی» را به سمت فرمانداری بحرین منصوب کرد.(1)
اصالت و کثرت شیعه در بحرین چنان است که نزد ساکنان غیرشیعی خلیج فارس، کلمه «بحرانی» مترادف با «شیعی» است.
منبع: کتاب شیعیان بحرین: اکثریت مظلوم ص 71
(55)
شیعیان بحرین/ص 104/(681)
و همواره بر عقیده خود پای فشردند.
ابان بن سعید، مدتی نماینده رسول خدا صلّی الله علیه وآله در ناحیه ای از بحرین بود و پس از رحلت پیامبر اسلام صلّی الله علیه وآله با ابوبکر بیعت نکرد و از دوستداران مولا امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام بود.
عبدالله بن عباس و عمرو بن اُم سلمه، که از یاران نزدیک حضرت علی علیه السّلام بودند، هر کدام مدتی در زمان خلافت علی علیه السّلام حاکم بحرین بودند. این بزرگان با نشر حقایق و بیان ماجرای غدیر خم، حقانیت علی علیه السّلام را بر مردم آشکار کردند و آنها را از سرگردانی نجات دادند.
به این ترتیب شجره طیبه اهل بیت علیه السّلام در دل مردم بحرین ریشه دوانید و آن سرزمین به یکی از مراکز مهم تشیع در طول تاریخ تبدیل شد.
وقتی امیرالمؤمنین، حضرت علی بن ابیطالب علیه السّلام، به خلافت رسید، در سال 36 ه- «عمرو بن ابی سلمه» را به فرمانداری بحرین منصوب کرد.
منبع: کتاب شیعیان بحرین: 250.
.
(56)
مولی به معنای خلافت است نه محبّت/ص 106/(681)
روی الحديث عنه بإسناده ابن عقدة في حديث الولاية، و ابن الأثير في أُسد الغابة «1» (1/ 368) من كتاب الموالاة لابن عقدة بإسناده عن زرّ بن حُبيش حديث الركبان المُسَلِّمينَ علی عليٍّ عليه السلام بقولهم: السلام عليك يا مولانا.
و فيه شهادة حبيب لعليّ عليه السلام بحديث الغدير، و سيأتي في حديث الركبان، و رواه ابن حجر ملخَّصاً في الإصابة (1/ 304). «2»
31- حذيفة بن أُسَيد أبو سَريحة- بفتح السين- الغِفاري: من أصحاب الشجرة توفّي (40، 42).
روی عنه حديث الغدير ابن عقدة في كتاب حديث الموالاة، كما نقله عن
___________________
- معجم الصحابة في ترجمة حُبشي: ج 3 ق 38/ ب، و ابن عساكر في تاريخه: رقم 568 و 569 من طريق الحفّاظ أبي طاهر المخلّص و البغوي و أحمد بن كامل بن شجرة، و عنه مجمع الزوائد: 9/ 106 و رجاله وُثِّقوا. () و أخرجه أحمد بن إسماعيل الطالقاني في الأربعين المنتقی في فضائل عليّ المرتضی: ح 4 من طريق الروياني، و أخرجه الذهبي في كتاب الغدير: ح 99 و 123، و السيوطي في جمع الجوامع:
1/ 831، و إسحاق بن يوسف الصنعاني في تفريج الكروب في حرف الميم، و عدّه الديلمي في الفردوس و ابنه في مسنده: ج 3 ق 96/ أ، و الخوارزمي في مقتل الحسين: ص 48، و القرافي في نفحات العبير الساري: ق 76، و الشهاب الإيجي في توضيح الدلائل: ق 197/ ب، و الشوكاني في درّ السحابة: ص 210 من رواة حديث الغدير. (الطباطبائي)
(1). أُسد الغابة: 1/ 441 رقم 1038.
(2). و أخرج السيوطي حديث شهادته لأمير المؤمنين عليه السلام عند مناشدته بحديث «من كنتُ مولاه» في كتابه قطف الأزهار المتناثرة في الأحاديث المتواترة: ص 278. () و عدّه السيوطي في جمع الجوامع: 1/ 831، و شمس الدين الدمشقي الصالحي من الشهود في كتابه سبل الهدی و الرشاد: ج 2 ق 605، و كذلك القرافي في نفحات العبير الساري: ق 76/ ب، و كذا الزبيدي مؤلّف تاج العروس في كتابه لقط اللآلئ المتناثرة: ص 206، و الكتّاني في نظم المتناثر: ص 194. (الطباطبائي)
الغدير في الكتاب و السنة و الأدب، ج1، ص: 68
(57)
دلیل بر اینکه مولی به معنایولایت و سرپرستی است نه محبّت/ص 109/(681)
لا تقصروا عنهما فتهلكوا.
ثمّ أخذ بيد عليّ فرفعها حتی رُؤي بياض آباطهما و عرفه القوم أجمعون، فقال:
أيّها الناس من أولی الناس بالمؤمنين من أنفسهم؟. قالوا: اللَّه و رسوله أعلم.
قال: إنَّ اللَّه مولاي، و أنا مولی المؤمنين، و أنا أولی بهم من أنفسهم فمن كنت مولاه فعليّ مولاه، يقولها ثلاثَ مرّات- و في لفظ أحمد إمام الحنابلة: أربع مرّات- ثمّ قال: اللّهمّ والِ من والاه، و عادِ من عاداه، و أحِبَّ من أحبّه، و أبغِضْ من أبغضه و انصُرْ من نصره، و اخذُلْ من خذله، و أَدرِ الحقَّ معه حيث دار، ألا فليبلّغ الشاهدُ الغائب. ثمّ لم يتفرّقوا حتی نزل أمين وحي اللَّه بقوله:
(الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي)
الآية. فقال رسول اللَّه صلی الله عليه و آله و سلم: اللَّه أكبر علی إكمال الدين، و إتمام النعمة، و رضا الربّ برسالتي، و الولاية لعليٍّ من بعدي».
ثمّ طَفِق القوم يهنِّئون أمير المؤمنين- صلوات اللَّه عليه- و ممّن هنّأه- في مُقدّم الصحابة- الشيخان: أبو بكر و عمر كلٌّ يقول: بَخٍ بخٍ لك يا ابن أبي طالب أصبحتَ و أمسيتَ مولايَ و مولی كلّ مؤمن و مؤمنة. و قال ابن عبّاس: وجبت- و اللَّهِ- في أعناق القوم.
____________________
(5). صنعاء: عاصمة اليمن اليوم، و بُصْری: قَصَبة كورة حوران من أعمال دمشق. (المؤلف)
(6). الثقَل- بفتح المثلّثة و المثنّاة-: كلّ شيء خطير نفيس. (المؤلف)
الغدير في الكتاب و السنة و الأدب، ج1، ص: 36
فقال حسّان: ائذنْ لي يا رسول اللَّه أن أقول في عليٍّ أبياتاً تسمعهُنّ. فقال:
«قُلْ علی بركة اللَّه».
فقام حسّان، فقال: يا معشر مشيخة قريش أتبعها قولي بشهادةٍ من رسول اللَّه في الولاية ماضية، ثمّ قال:
يُناديهِمُ يومَ الغديرِ نبيُّهمْ بخُمٍّ فأسمِعْ بالرسولِ مُناديا «1»
هذا مجمل القول في واقعة الغدير، و سيُوافيك تفصيل ألفاظها، و قد أصفقت الأمّة علی هذا، و ليست في العالم كلّه- و علی مستوی البسيط «2»- واقعة إسلاميّة غديريّة غيرها، و لو أُطلق يومه فلا ينصرف إلّا إليه، و إن قيل محلّه فهو هذا المحلّ المعروف علی أَمَمٍ «3» من الجُحْفة، و لم يعرف أحد من البحّاثة و المنقِّبين سواه. نعم، شذّ عنهم الدكتور ملحم إبراهيم الأسود في تعليقه علی ديوان أبي تمام، فإنّه قال: هي واقعة حرب معروفة! و لنا حول ذلك بحثٌ ضافٍ تجده في ترجمة أبي تمام من الجزء الثاني إن شاء اللَّه.
______
(1). إلی آخر الأبيات الآتية في ترجمة حسّان في شعراء القرن الأوّل في الجزء الثاني. (المؤلف)
(2). البسيط و البسيطة: الأرض العريضة و المكان الواسع.
(58)
اشعار حسّان در روز غدیر/ص 112/(681)
ثمّ طَفِق القوم يهنِّئون أمير المؤمنين- صلوات اللَّه عليه- و ممّن هنّأه- في مُقدّم الصحابة- الشيخان: أبو بكر و عمر كلٌّ يقول: بَخٍ بخٍ لك يا ابن أبي طالب أصبحتَ و أمسيتَ مولايَ و مولی كلّ مؤمن و مؤمنة. و قال ابن عبّاس: وجبت- و اللَّهِ- في أعناق القوم.
________________
(5). صنعاء: عاصمة اليمن اليوم، و بُصْری: قَصَبة كورة حوران من أعمال دمشق. (المؤلف)
(6). الثقَل- بفتح المثلّثة و المثنّاة-: كلّ شيء خطير نفيس. (المؤلف)
الغدير في الكتاب و السنة و الأدب، ج1، ص: 36
فقال حسّان: ائذنْ لي يا رسول اللَّه أن أقول في عليٍّ أبياتاً تسمعهُنّ. فقال:
«قُلْ علی بركة اللَّه».
فقام حسّان، فقال: يا معشر مشيخة قريش أتبعها قولي بشهادةٍ من رسول اللَّه في الولاية ماضية، ثمّ قال:
يُناديهِمُ يومَ الغديرِ نبيُّهمْ بخُمٍّ فأسمِعْ بالرسولِ مُناديا «1»
هذا مجمل القول في واقعة الغدير، و سيُوافيك تفصيل ألفاظها، و قد أصفقت الأمّة علی هذا، و ليست في العالم كلّه- و علی مستوی البسيط «2»- واقعة إسلاميّة غديريّة غيرها، و لو أُطلق يومه فلا ينصرف إلّا إليه، و إن قيل محلّه فهو هذا المحلّ المعروف علی أَمَمٍ «3» من الجُحْفة، و لم يعرف أحد من البحّاثة و المنقِّبين سواه. نعم، شذ.
(59)
اللهم وال من والاه/ص 114/(681)
الصلاة جامعة، فاجتمع المهاجرون و الأنصار، فقام رسول اللَّه صلی الله عليه و سلم وسطنا، قال:
«يا أيّها الناس بِمَ تَشهدون؟ قالوا: نشهد أن لا إله إلّا اللَّه. قال: ثمّ مَهْ؟ قالوا:
و أنَّ محمداً عبده و رسوله. قال: فمن وليّكم؟ قالوا: اللَّه و رسوله مولانا.
ثمّ ضرب بيده إلی عضد عليّ، فأقامه، فنزع عضده، فأخذ بذراعيه، فقال:
من يكن اللَّه و رسوله مولاه فإنَّ هذا مولاه، اللّهمّ والِ من والاه، و عادِ من عاداه، اللّهمّ من أحبّه من الناس فكن له حبيباً، و من أبغضه فكن له مبغضاً، اللّهمّ إني لا أجد أحداً استودعه في الأرض بعد العبدَين الصالحَين «1» [غيرك]، فاقضِ له بالحسنی».
قال بِشْر: قلتُ: مَنْ هذان العبدان الصالحان؟ قال: لا أدري.
و رواه عنه «2» السيوطي في تاريخ الخلفاء (ص 114) بطريق الطبراني، و ابن كثير في البداية و النهاية (7/ 349)، و المتّقي الهندي في كنز العمّال (6/ 154 و 399) بطريق الطبراني، و الوصّابي في كتاب الاكتفاء، و البَدَخشي في مفتاح النجا، و عدّه
___________________
(1). في تعليق هداية العقول (ص 31): لعلّه أراد بالعبدين الصالحَين أبا بكر و عمر، و قيل: الخضر و إلياس، و قيل: حمزة و جعفر- رضي اللَّه عنهما- لأنَّ عليّا عليه السلام كان يقول عند اشتداد الحرب:
«و احمزتاه، و لا حمزة لي، وا جعفراه، و لا جعفر لي». () أقول: هذا رجم بالغيب؛ إذ لا مجال للنظر في تفسير «العبدَين الصالحَين» بمن ذكر، إلّا أن يُعثر علی نصٍّ، و الظاهر عدم ذلك؛ لما ذكره سيّدي العلّامة بدر الدين محمد بن إبراهيم بن المفضل رحمه اللَّه لمّا سأله بعضهم عن تفسير الحديث، فأجاب بما لفظه: لم أعثر عليه في شيء من كتب الحديث، إلّا أنَّ في رواية مجمع الزوائد ما يدلّ علی عدم معرفة الراوي- أيضاً- بالمراد بالرجلين؛ لأنَّ فيه قال بشر- أي الراوي- عن جرير: قلت: من هذان العبدان الصالحان؟ قال: لا أدري. قال رحمه اللَّه: و مثل هذا إن لم يَرِد به نقل فلا طريق إلی تفسيره بالنظر. انتهی. (المؤلف)
(2). تاريخ الخلفاء: ص 158، البداية و النهاية: 7/ 386 حوادث سنة 40 ه، كنز العمّال: 11/ 609 ح 32948 و 13/ 138 ح 36437، مفتاح النجا: الورقة 45 باب 3 فصل 14، مقتل الإمام الحسين عليه السلام: 1/ 48.
الخوارزمي في مقتله من رواة الحديث من الصحابة. «1»
منبع: الغدير في الكتاب و السنة و الأدب، ج1، ص: 62
(60)
مقصود از من کنت مولاه/ص 117/(681)
13. بیعت در غدیر دلیل بر این است که مقصود از من کنت مولاه فهذا مولاه . مولی به معنای ولایت و سرپرستی است نه محبّت و دوستی . زیرا اگر مقصود از آن محبّت و دوستی بود بیعت ؟؟می ؟؟ معنی نداشت.
در کجا سابقه دارد که به خاطر محبّت کسی با او بیعت کنند؟!
14. اظهار نظر کردن طائفه هایی از مسلمانان در زمان ابوبکر و بطلان خلافت او و به تعبیر دیگر ابوبکر از نظر چندین طائفه از طوائف مسلمانان.
15. امیرالمؤمنین علی علیه السلام و سزاوار بودن آن حضرت از زبان چندین طائفه از طوائف مسلمانان.
(61)
آیهء شریفهء «الیوم اکملت لکم...» دلیل بر این است که مولی به معنای تعیین خلیفه است نه محبّت و دوستی/ص 118/(681)
1. اگر نزول آیهء شریفه «اکملت لکم دینکم...» بنابر قول اهل تسنّن دلیل بر تعیین خلیفه و جانشین رسول خدا صلّی الله علیه وآله نیست پس دین کامل نشده ، زیرا که بنابر قول اهل تسنّن نه پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه وآله جانشین خود را در غدیر تعیین کرده اند و نه در خطبهء غدیر شرایط خلیفه پس از خود را بیان کرده اند، که مردم بدانند چه کسی را باید به عنوان خلیفهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله تعیین کنند. وقتی که تعیین خلیفه که از بزرگ ترین مسایل دین است، روشن نباشد ، چگونه می توان گفت دین کامل شده است؟ پس باید بگوییم معنای جملهء «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» تعیین جانشینی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نه فقط دوستی و محبّت آن حضرت.
(62)
بسم الله الرحمن الرحیم
مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله/ص 119/(681)
اگر فرض کنیم مقصود رسول خدا صلّی الله علیه وآله از کلامشان «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» محبّت و دوستی است ـ در حالی که ده ها دلیل محکم بر خلاف آنست ـ و به معنای خلافت و زعامت نیست . باز هم دلالت می کند که ابوبکر ، خلیفهء رسول خدا صلّی الله علیه وآله نیست؛ زیرا او کلام رسول خدا صلّی الله علیه وآله را «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» قبول نداشته است، لفظ «مولی» را چه به معنای خلافت و زعامت بدانیم یا به معنای محبّت و دوستی.
ابوبکر در هر دو صورت گفتار حضرت رسول اکرم صلّی الله علیه وآله را کنار گذارده و طبق میل شخصی خود عمل نموده اند برای واضح شدن این مطلب به توضیح آن می پردازیم:
(63)
برداشت غلط کلمه مولی/ص 120/(681)
برخی از افراد برای صحیح جلوه دادن جریان سقیفه، جریان غدیر را به گونه ای غلط معنی نموده و می گویند مقصود پیامبر صلّی الله علیه وآله از : (من کنت مولاه فهدا علی مولاه) که از احادیث متواتر شیعه و سنّی است، این نیست که پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله ، حضرت امیرالمومنین علیه السلام را به عنوان خلیفه و جانشین خود نصب کنند، بلکه مقصود این است که همهء مسلمانان آن حضرت را دوست داشته باشند بنابراین کلمهء مولی به معنای دوست است نه خلیفه الهی و رهبر دینی مردم!
(64)
در جریان غدیر اگر.../ص 121/(681)
در جریان غدیر اگر مقصود پیغمبر ا کرم صلّی الله علیه وآله از جملهء (من کنت مولاه فهذا علی مولاه)، دوستی حضرت امیرالمومنین علیه السلام است نه وصایت و خلافت – پس چرا نامی از حضرت زهرا علیهاالسلام و امام حسن و امام حسین علیهماالسلام نبردند؛ چرا نام هیچ یک از صحابهء خود را نبردند، آیا دوستی عموم مردم یا آنها هیچ اهمیتی برای پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله نداشت و سه روز مردم در سرزمین داغ غدیر نگه داشتند ، که فقط بگویند علی علیه السلام را دوست داشته باشید.
(65)
در جریان غدیر../ص 122/(681)
در جریان غدیر کلمهء مولی به معنای خلافت و امامت است یقیناً و بر فرض کسی شک در معنای آن بنماید با توجه به روایاتی که شیعه و سنی نقل کرده اند: (انّ الائمّة اثنی عشر اماماً أوّلهم علی بن أبیطالب) مقصود از کلمهء مولی روشن می شود.
(66)
جریان سقیفه با روایاتی که تصریح/ص 123/(681)
جریان سقیفه با روایاتی که تصریح شده از پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله که (انّ الائمّة اثنی عشر اماماً اوّلهم علی و آخرهم المهدی) سازگار نیست چون جملهء آخرهم المهدی با انتخاب سقیفه هیچگونه سازگاری ندارد.
(67)
اگر مقصود از شاورهم/ص 124/(681)
اگر مقصود از شاورهم فی الامر و یا امرهم شوری بینهم به معنای مشورت در امر خلافت است. پس چرا پس ا ز نزول آیهء شریفه (یا أیها النبی بلّغ ما انزل الیک)، حتّی یک بار؟؟؟؟ پیغمبر مردم را امر به مشورت در امر خلافت و وصایت نکردند، پس مقصود از بلّغ ما انزل الیک همان وصایت حضرت امیرالمومنین علیه السلام است که پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله در برابر یکصد و بیست هزار نفر بیان فرمودند.
(68)
اگر «من کنت مولاه ...»/ص 125/(681)
اگر «من کنت مولاه ...» مولی به معنای دوستی است و پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله وصیت ننموده و خلیفه تعیین نکرده اند، پس چرا مخالفان صحیفهء ملعونه را نوشتند، بنابراین معنای جملهء من کنت ... وصیت است ... .
(69)
اگر «من کنت ...»مولی به معنای وصی نیست/ص 126/(681)
اگر «من کنت ...» مولی به معنای وصی نیست و به معنای دوستی است چرا در فاصله غدیر تا شهادت پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله که 70 روز بوده هیچکس از پیغمبر نخواست که وصی خود را تعیین کنند و امّت را به حال خود رها نکنند، ولی در فاصله زخمی شدن عمر تا مرگ او که فقط سه روز بوده، افراد زیادی مثل عایشه، حفصه، عبدالله بن عمر از او خواستند وصی خود را تعیین کند و مخصوصاً عبدالله بن عمر به او گفت امّت را مانند گلهء بی چوپان رها نکن.
(70)
شورای عمر/ص 127/(681)
عمر با تشکیل شورای 6 نفره نه طبق رفتار پیغمبر اکرم صلّی الله علیه وآله عمل نکرد و نه طبق رفتار ابوبکر در حالی که می گفت اگر وصیت نکنم رفتار پیغمبر را انجام دادم و اگر وصیت کنم رفتار عمر . بر فرض ؟؟؟کردار؟؟؟ عمر صحیح باشد و پیغمبر وصیت نکرده باشد، تشکیل شورای 6 نفره بر خلاف رفتار پیغمبر است و همچنین مخالف رفتار ابوبکر است زیرا او شورا تشکیل نداد و حکم به قتل بعضی از آنها یا همهء آنها نداد بلکه فرد واحدی را تعیین کرد که عمر بود.
(71)
انسیتم یوم الغدیر/ص 128/(681)
اگر من کنت مولاه ... به معنای دوستی و محبّت است پس چرا حضرت فاطمه زهراء علیهاالسلام فرمودند: «انسیتم یوم الغدیر ...» که معنای آن خلافت است نه محبّت.
(دلائل الصدق لنهج الحق مرحوم مظفر و ترجمهء آن مراجعه شود)
(72)
آیا ممکن استچند نفر خلیفه در یک زمان باشد/ص 129/(681)
آيا راهی را كه مسلمانان صدر اسلام پيمودند، صحيح بوده وانتخاب يك نفر را برای حكومت بر همهء مسلمانان كاری درست بوده است؟
و بر فرض صحّت ما بايد از آنان پيروی كنيم يا نه؟ اگر روش آنان صحيح بوده است و ما بايد نيز همانند آنان رفتار كنيم، چرا الان در هر يك از كشورهای اسلامی يك نفر خود را به عنوان حاكم بر مردم معرّفی می كند و دولت و حكومت را اسلامی معرّفی نموده و خود را در رأس حكومت اسلامی در مملكت خويش قرار می دهد؟ آيا فهد و ديگران خود را همانند عمر خليفه رسول خدا صلّی الله علیه وآله معرّفی ننمودند؟!
بنابراين اگر در يك زمان ممكن است چند خليفه وجود داشته باشد، پس همان گونه كه عدّه ای در سايبان بنی ساعده ابوبكر را به عنوان خليفه معرّفی نمودند تعداد بسياری ديگر از بنی هاشم و صحابيان بزرگ كه با ابوبكر در مسجد احتجاج نمودند مانند سلمان و ابوذر و مقداد و همچنين اسامة و گروهی از لشكريان او كه در خارج مدينه بودند همه معتقد به خلافت حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام بودند زیرا آنها در غدیر به عنوان خلافت و ولایت با حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام بیعت کرده بودند.
پس اگر خلافت يك نفر در يك زمان منافات با خلافت ديگری ندارد و حقّانيّت خلافت او را نفی نمی كند، بايد اهل سنّت همان گونه كه ابوبكر را خليفه می دانستند در همان زمان اميرالمؤمنين علی علیه السلام را نيز خليفه بدانند؛ نه آن كه آن حضرت را خليفه چهارم پس از دوران سه نفر ديگر بدانند. و اگر خلافت يك نفر در يك زمان به معنای نفی خلافت ديگران در آن زمان است آيا به نظر اهل سنّت خليفهء مسلمانان در اين زمان كيست؟ اگر بگويند هر كس بر مردم حكومت كند او خليفه خدا بر آنان است خلاف فرض است؛ زيرا در اين فرض افراد زیادی بر مسلمانان حکومت می کنند، پس باید همهء آن ها خلیفه باشند نه یک نفر از آن ها!
******
28 / 02 / 1404
آخرین صفحه (صفحه 130 ) اتمام کلاسر (غدیر، مولی)
در حال بررسی که تکرار نباشد.
وج
در حال فهرستگیری و تبدیل ی=ی ک = ک
برای برنامه جستجوی 2
المنجی
11 / 10 /1404
ی = ی
ک = ک
[1] . الخصال ، ص 299 ؛ بحار الانوار ، ج 21 ، ص 222 – 223 ؛ ج 31 ، ص 632 ؛ نیز نک: ارشاد القلوب ، ج 2 ، ص 332 – 333 .
[2] . الکافی، ج 4 ، ص 567 ؛ من لا یحضره الفقیه، ج 2 ، ص 560 ؛ تهذیب ، ج 3 ، ص 264 .
[3] . ارشاد القلوب، ج 2 ، ص 334 ؛ بحار الانواز ، ج 28 ، ص 101 – 104 .
[4] . تفسیر العیاشی ، ج 2 ، ص 66 – 67 ؛ الاختصاص ، ص 186 .
[5] . الاحتجاج ، ج 1 ، ص 104 ؛ نهج الایمان، ص 585 – 586 ؛ بحار الانوار ، ج 28 ، ص 202 .
[6] . شرح نهج البلاغه ، ج 6 ، ص 18 ؛ الاحتجاج ، ج 1 ، ص 106 .
[7] . الاستیعاب ، ج 2 ، ص 568 ؛ اسد الغایة ، ج 2 ، ص 156 ؛ الوافی، ج 15 ، ص 58 .
[8] . تاریخ طبری، ج 3، ص 292 ؛ الکامل ، ج 3 ، ص 65 ؛ نک : الصحیح من سیرة النبی ، ج 33 ، ص 225 .
[9] . الاستیعاب ، ج 2 ، ص 567 جامع الاصول فی احادیث الرسول ، ج 12 ، ص 431 ؛ نک: اسد الغایة ، ج 2 ، ص 156 .
[10] . الاحتجاج ، ج 1 ، ص 104 ؛ بحار الانوار ، ج 28 ، ص 201 - 202 .
[11] . الکافی، ج 8 ، ص 189 ؛ تاوبل الآیات الطاهره ، ص 647 ؛ نور الثقلین، ج 5 ، ص 259 .
[12] . الکافی، ج 9 ، ص 566 – 567 ؛ من لا یحضره الفقیه، ج 2 ، ص 560 ؛ تهذیب ، ج 3 ، ص 264 .
[13] . تفسیر قمی ، ج 1 ، ص 301 ؛ الصافی، ج 2 ، ص 359 ؛ اطیب البیان ، ج 6 ، ص 271 .
انجام شد
11 / 10 / 1404
در حال انجام بارگزاری در برنامه جستجوی 2 و جایگزینی
Nv jh
در تاریخ 13 / 10 / 1404 در کتابخانه جستجوی 2 بصورت کامل بارگزاری شد.
یعنی 13 رجب مجددا با اضافات بارگزاری شد.
فهرسنگاری انجام شد: 4 / 11 / 1404
در تاریخ 17 / 06 / 1405 شماره گذاری فهرست های سمت راست انجام شد.