روزشمار تاریخ اسلام از آغاز بعثت پیامبر اکرم (ص) تا سال 132 هجری

فهرست

مقدمه 7

سال اول بعثت . 1

سال سوم بعثت. 1

سال چهارم بعثت 1

سال پنجم بعثت 2

سال هفتم بعثت . 2

سال دهم بعثت 2

سال یازدهم بعثت . 3

سال دوازدهم بعثت 3

سال سیزدهم بعثت 3

سال چهاردهم بعثت 4

سال 1 هجری . 5

سال 2 هجری 6

سال 3 هجری 8

سال 4 هجری 9

سال 5 هجری 9

سال 6 هجری 11

سال 7 هجری 11

سال 8 هجری 12

سال 9 هجری 16

سال 11 هجری 16

سال 11 هجری 18

سال 12 هجری 19

سال 13 هجری 21

سال 14 هجری 21

سال 15 هجری 22

سال 16 هجری 22

سال 17 هجری 23

مقدمه

تاریخ در لغت به معنای تعیین وقت، زمان، زمان گذشته، حال و آینده است. اما در اصطلاح، تاریخ علمی است که به دانش و اطّلاعات درباره گذشته اشاره دارد.

تاریخ، هم دانش گذشتگان است و هم دانشی درباره گذشته. به دلیل اینکه تاریخ بسیار گسترده است، سازمان دهی آن از اهمّیّت ویژه ای برخوردار است. برخی مورّخین تاریخ جامع و کلی نوشته اند و برخی نیز روی گرایش های خاصی مطالعه و تحقیق نموده اند. بر این اساس، چندین روش متفاوت برای طبقه بندی اطّلاعات تاریخ به شرح زیر وجود دارد:

1- طبقه بندی اطّلاعات تاریخ بر اساس نواحی مختلف جغرافیایی (ژئوگرافیک)

2- طبقه بندی اطّلاعات تاریخ برمبنای ملیّت و کشورهای مختلف (ناسیونال)

3- طبقه بندی اطّلاعات تاریخ به صورت موضوعی (موضوع بندی)

4- طبقه بندی اطّلاعات تاریخ به صورت زمان بندی شده یا به عبارتی، طبقه بندی اطّلاعات بر مبنای ترتیب وقوع زمانی رخدادها که همان علم کرنولوژی می باشد

کرنولوژی (گاه شمار، گاه نگار، روزشمار و تقویم تاریخ) به عنوان علمی برای محاسبه زمان یا دوره هایی از زمان و اختصاص رخداد ها در تاریخ های دقیق و وقوع آنها تعریف می شود. کرنولوژی، به عنوان یک علم و یک موضوع مطالعاتی از دوره های قرون وسطی مورد توجه بوده است.

اما مقصود از کرنولوژی، آن دسته از کتبی است که بر اساس زمان، و به ترتیب تاریخ وقایع مهم را به اختصار ثبت کرده باشد. کرنولوژی با ان که نه توصیف کاملی از رخدادهای تاریخ است و نه تحلیلی گویا درباره ی آنها، اما به هر رو، از دیرباز ساختاری مهم در ابعاد نگارشی تاریخ به شمار می آمده است. زیرا فهرست سال به سال حوادث که چهارچوبی از وقایع تاریخی است، هم درک نزدیکتری از بستر زمانی رویدادها را ممکن می سازد و هم سنجش میان آنها را آسان می نماید. کرنولوژی در حوزه تمدن اسلامی سابقه طولانی دارد. که به برخی از این نوع کرنولوژی ها اشاره می کنیم:

کتاب «تقویم التاریخ» نوشته «مصطفی چلبی» معروف به «حاجی خلیفه» می باشد که رخدادهای مهم را تا سال 1058 هجری قمری گردآوری کرده است.

سال اوّل بعثت

•مبعوث شدن حضرت ختمی مرتبت محمّد بن عبدالله (ص) به پیامبری

•نزول نخستین ایات قرآنی بر پیامبر (ص)

•اسلام آوردن حضرت علی (ع) و حضرت خدیجه (س) به عنوان اوّلین ایمان آورندگان

•درگذشت عبدالله فرزند پیامبر (ص)

سال پنجم بعثت

•تولد حضرت فاطمه زهرا (س)

•نخستین مهاجرت مسلمانان به حبشه با 11 مرد و 4 زن به سرپرستی عثمان بن مظعون

•دوّمین مهاجرت مسلمانان به حبشه با 83 مرد و 18 زن به سرپرستی جعفر بن ابیطالب (1)

سال هفتم بعثت

•عهد نامه بر علیه بنی هاشم و بنی مطّلب مبنی بر ترک معاملات و مراودات اقتصادی و اجتماعی

•انتقال و اقامت اجباری پیامبر (ص)، بنی هاشم و بنی مطّلب در شعب ابیطالب

سال دهم بعثت

•در گذشت ابوطالب عموی پیامبر (ص) و پدر حضرت علی (ع) در شعب ابیطالب

•درگذشت حضرت خدیجه (س) همسر پیامبر (ص) در شعب ابیطالب

 

مرقد حضرت خدیجه (س) در شعب ابیطالب

سال یازدهم بعثت

•سفر تبلیغی پیامبر (ص) به طائف و عدم دستیابی به نتایج مطلوب و رانده شدن وی از این شهر (1)

•تلاش نافرجام پیامبر (ص) در دعوت بدویان اطراف مکّه به اسلام

•معراج پیامبر (ص) از مسجد الحرام به مسجد الاقصی

•ورود گروهی از مردم یثرب (یثربیان خزرجی) به مکّه و ملاقات با پیامبر (ص)

•عرصه پنهانی اسلام به یثربیان از سوی پیامبر (ص) و ایمان آوردن 6 نفر از خزرجیان به اسلام بعد از ملاقات در عقبه منی

سال چهاردهم بعثت

•تصمیم دارالندوه مبنی بر قتل پیامبر (ص) و اتحاد تمام قریش علیه بنی هاشم

•واقعه لیله المبیت (شبی که حضرت علی (ع) در بستر پیامبر(ص) خوابید تا نقشه مشرکان در قتل پیامبر (ص) را خنثی کند)

•حرکت شبانه پیامبر(ص) از مکّه به یثرب

سال 1 هجری

•ورود پیامبر (ص) به قبا

•بنای مسجد در قبا (به عنوان نخستین مسجد در اسلام)

•ورود پیامبر (ص) به یثرب با استقبال پرشور مردم این شهر

•تغییر نام یثرب به مدینه الرّسول (مدینه النّبی)

•بنای مسجد در مدینه

•تدوین نخستین قانون اساسی در اسلام

•برقراری پیمان برادری میان مهاجرین و انصار

•عهدنامه پیامبر (ص) با یهودیان مدینه (یهودیانی که در شمار خاندان انصار بودند)

•عهدنامه پیامبر (ص) با یهودیان بنی قریظه، بنی نضیر و بنی قینقاع

•عهدنامه پیامبر (ص) با قبیله بنی مدلج

•سریّه حمزه بن عبدالمطّلب در ساحل دریا در ناحیه عیص

•سریّه عبیده بن حارث بن عبدالمطّلب در پایین تر از ثنیه ذی المروه

•سریّه سعدبن ابی وقّاص در خرّار

سال 2 هجری

•مقرّر شدن اذان اسلامی و تعیین فصول آن

•ازدواج حضرت علی (ع) با حضرت فاطمه زهرا (س)

•تغییر قبله از بیت المقدّس به مکّه

مسجد ذوالقبلتین (محل تغییر قبله از بیت المقدس به مکه)

•واجب شدن روزه

•واجب شدن نماز عید فطر و عید قربان

•واجب شدن قربانی در عید قربان

•واقعه سدّالابواب (تمام درهایی که به مسجد النّبی باز می گردد به دستور پیامبر (ص) بسته شد، به جز در خانه حضرت علی (ع))

•غزوه ودّان (غزوه ذی العشیره)

•غزوه بدر اوّلی (غزوه سفوان)

سال 3 هجری

•تولد امام حسن مجتبی (ع) (1)

•غزوه ذی اَمَر (غزوه غَطَفان)

•غزوه بَحران (2)

•غزوه اُحُد

نقشه غزوه احد

•شکست مسلمانان در غزوه اُحُد ( به علت نافرمانی از دستور پیامبر(ص) مبنی بر ترک نگهبانی از کوه عینین برای جمع آوری غنائم)

•شهادت حمزه بن عبدالمطّلب عموی پیامبر (ص) در غزوه اُحُد

مزار حمزه بن عبدالمطلب در قبرستان بقیع

•مثله کردن اجساد شهدای غزوه اُحُد توسط مشرکان

سال 4 هجری

•تولد امام حسین (ع) (1)

•دستور پیامبر(ص) برای آموختن زبان سریانی

•غزوه بنی نضیر (دومین جنگ با یهود به دنبال پیمان شکنی یهودیان)

•غزوه بنی قریظه (سومین جنگ با یهود به دنبال پیمان شکنی یهودیان)

•غزوه بدر آخر (غزوه بدر الوعد یا بدر الصغری)

•سریّه منذر بن عمر و ساعدی (سریّه بئر معونه)

•سریه عبدالله بن انیس جُهَنی برای کشتن سلیمان بن خالد

•سریّه ابوسلمه بن عبدالاسد به سرزمین قَطَن

•سریّه عمرو بن امیّه ضمری و سلمه بن اسلم بن حریش در مکّه

•در گذشت فاطمه بنت اسد مادر حضرت علی (ع)

•در گذشت زینب دختر خزیمه همسر پیامبر (ص)

سال 6 هجری

•واجب شدن حجاب (2)

•ساختن خاتم برای مُهر نامه

•مهاجرت زینب دختر پیامبر (ص) به مدینه

•غزوه بنی لِحیان (غزوه عُسفان )

•غزوه ذی قَرَد (غزوه غابه یا غزوه فَزَع)

•عزیمت مسلمانان به مکّه برای بجا آوردن مناسک حّج و ممانعت مشرکین از ورود مسلمانان به مکه

سال 7 هجری

•توسعه مسجدالنّبی

•وقف حوائط سبعه (باغهای هفتگانه ) توسط پیامبر (ص) به دخترش فاطمه (س) (1)

•نامه پیامبر (ص) به پادشاهان و امرا برای دعوت به دین اسلام

سال 8 هجری

•اسلام آوردن منذر بن پادشاه بحرین

•انتصاب علاء بن حضرمی بر ولایت بحرین توسط پیامبر (ص)

•تولد ابراهیم پسر پیامبر(ص)

سال 9 هجری

•عام الوفود (ورود قبایل عرب به مدینه و اعلان اسلام آوردن آنها) (1)

•غزوه تبوک (جیش العسره)

•مسلمان شدن قبایل بنی تمیم و ثقیف

•اسلام آوردن عدی بن حاتم طائی بزرگ قبیله طّی (2)

•اعلان پادشاهان حُمَیر بر تشرف به اسلام

•هلاکت عبدالله بن اُبیّ سر کرده منافقان در مدینه

•اعزام حضرت علی (ع) به یمن از سوی پیامبر (ص) و اسلام آوردن باذان بن ساسان عامل

ایرانی یمن (به دستور پیامبر (ص) باذان اداره یمن را عهده دار شد)

•واجب شدن زکات و گماشتن کارگزارانی برای دریافت زکات از مسلمانان به دستور پیامبر (ص)

•سریّه ضحّاک بن سفیان با طایفه بنی کلاب

•سریّه که به اسارات ثمامه بن اثال حنفی انجامید

•سریّه علقمه بن محرز در شعیبه

•سریّه عکاشه بن محسن در سرزمین عذره

•سریّه حضرت علی (ع) برای ویران سازی بتکده فلس

•سریّه خالد بن ولید به دومه الجندل

•در گذشت امّ کلثوم دختر پیامبر(ص)

سال 11 هجری

•کشته شدن اسود عنسی در یمن

•دستور پیامبر (ص) بر لشکر کشی به شام به فرماندهی اسامه بن زید

•بیماری پیامبر (ص)

•به تاخیر افتادن حرکت سپاه اسامه به دلیل کار شکنی و سر پیچی از دستور پیامبر (ص)

•در خواست دوات و قلم برای نوشتن نامه توسط پیامبر (ص) مبنی بر عدم گمراهی و ممانعت عده ای برای کار ( معروف به یوم الخمیس)

•ارتحال جانسوز پیامبر اکرم حضرت محمّد بن عبدالله (ص)

سال 12 هجری

•نبرد خالد بن ولید با هرمز حاکم اُبُلّه در واقعه ذات السّلاسل

•حمله مسلمانان به سر حدّات ایران و روم بدستور ابوبکر

•قتل مالک بن نویره بدست خالد بن ولید

•شکست ایرانیان به فرماندهی هرمز در نبرد مذار

سال 13 هجری

•در گذشت ابوبکر بن ابی قحافه

•آغاز خلافت عمر بن خطّاب

•عزل خالد بن ولید از فرماندهی نیروهای مسلمان در شام و جایگزینی ابو عبیده جرّاح توسط عمر

•شکست رومیان از مسلمانان در جنگ اجنادین

•شهادت خالدین سعیدبن عاص در جنگ اجنادین

•شکست رومیان در نبرد فحل و فتح این شهر بدست مسلمانان

•درگیری مسلمانان و رومیان در داثن

• جنگ یغوث بین مسلمانان و رومیان نزدیک شهر تییریه دمشق

•شکست مسلمانان از ایرانیان در جنگ یوم الجسر

•فتح الانبار

•فتح عین التمر

•در گذشت ابوکبشه غلام پیامبر (ص)

•در گذشت ابان بن سعید بن عاص

سال 14 هجری

•فتح دمشق

•فتح اُبُلّه (1)

•شکست ایرانیان از مسلمانان در منطقه بُوَیب

•درگیری مسلمانان با رومیان در مَرج الصَّفر (2)

•قتل سعدبن عباده در شام (3)

•بنای شهر بصره (4)

•انتصاب عتبه بن غزوان به ولایت بصره توسط عمر

•در گذشت ابوقحافه پدر ابوبکر

•در گذشت نمیرین تو لب بن زهیر

سال 16 هجری

•فتح مدائن و استیلای مسلمانان و ایوان کسری و خزائن آن

•فتح تکریت و موصل

•فتح ماسَبَذان

•فتح قَرقیسیا با مصالحه

•پیروزی مسلمانان در جنگ جلولا در نزدیکی حُلوان بر سپاه ساسانیان

•عزل عتبه بن غزوان از ولایت بصره و جایگزینی مغیره بن شعبه توسط عمر

•بنای شهر عَمَواس

•بنای شهر جبرین

•در گذشت ماریه قبطیه همسر پیامبر (ص) (1)

•در گذشت عبدالله بن امّ مکتوم (2)

سال 18 هجری

•فتح رقه و حّران

•فتح عَین اُلوَردَه

•فتح اهواز (1)

•معاهده عمر با اهل ذمه معروف به عهود عمریه

•شیوع طاعون در شام به طاعون عَمَواس

•سال رماده(سال قحطی و خشکسالی)

•جابه جا کردن مقام ابراهیم در مسجد الحرام به دستور عمر

•انتصاب عیاض بن غنم بر ولایت جزیره توسط عمر

•اتحاد دو ولایت دمشق و اردن توسط عمر و واگذاری آن به معاویه بن ابی سفیان

•تقسیم سرزمین شام به چهار منطقه نظامی برای اسکان سپاهیانی که آنها را اجناد می نامیدند(جند دمشق،جند حمص،جند اردن، جند قنسیرین)

•در گذشت معاذ بن جبل

•در گذشت یزید بن ابی سفیان

•در گذشت شرحبیل بن حسنه

•در گذشت عاص بن سهیل بن عمر و

•در گذشت فضل بن عبّاس (2)

•در گذشت ابو عبیده جّراح (3)

سال 19 هجری

•فتح جولا

•فتح قیساریه (1)

•فتح بلیس و گشودن دژ بابلیون در مصر

•فتح رأس العین

•فتح نصیبین بن غنم از ولایت جزیره و جایگزینی حبیب بن مسلمه فِهری توسط عمر

•توسعه مسجدالنبی به دستور عمر

•در گذشت ابیّ بن کعب (2)

•در گذشت سعید بن عامر بن حذیم (3)

سال 21 هجری

•فتح همدان

•فتح جی (اصفهان)

•فتح زویله و دینور با مصالحه

سال 22 هجری

• فتح زنجان و قزوین

•فتح جرجان و قومس

•فتح آذربایجان

•فتح طرابلس و برقه

•فتح موقان

•فتح مامغان

•فتح باب(دربند)

•عزل عمّار بن یاسر از ولایت کوفه و جایگزینی مغیره به شعبه توسط عمر

•درگذشت سراقه بن عمرو

• در گذشت نعیم بن مقرَن

سال 24 هجری

•فتح ری (2)

•فتح ارمینیه

•انتصاب عتبه بن فرقد سلمی به ولایت آذربایجان توسط عثمان

•در گذشت عبدالرّحمان بن کعب انصاری

•در گذشت سراقه بن مالک مدلجی

•در گذشت معاذ بن عمرو

سال 26 هجری

•توسعه مسجدالحرام توسط عثمان

•حمله معاویه بن ابی سفیان به جزیره قبرس

•استرداد اسکندریه از قوای رومیان

•تولد حضرت ابوالفضل عبّاس (ع)

•در گذشت کعب بن زهیر

سال 29 هجری

•فتح خراسان

•فتح جزیره اوراد

•سرکوب شورش اهالی اصطخر توسط عبدالله بن عامر

•توسعه مسجدالنّبی به دستور عثمان

•عزل ابوموسی اشعری از ولایت بصره و جایگزینی عبدالله بن عامر توسط عثمان

سال 32 هجری

•فتح جوزجان

•شکست رومیان در جنگ با معاویه بن ابی سفیان در قسطنطنیه

•سرکوب شورش اهالی قهستان توسط عبدالله بن حازم

•درگذشت ابوذر غِفاری

•درگذشت عبّاس بن عبدالمطّلب

•درگذشت عبدالرّحمان بن عوف (3)

•درگذشت کعب الاحبار (4)

•درگذشت عبدالله بن مسعود

•درگذشت عبدالله بن زید

سال 33 هجری

•حمله مجدد معاویه بن ابی سفیان به جزیره قبرس و فتح آن

•جنگ معاویه بن ابی سفیان در جزیره مالت

•شکست قارون خاقان ترک در ماوراءالنهر

•تبعید اهالی بصره به شام و مصر به دلیل مخالفت با سیاستهای عثمان به دستور مستقیم وی

•مخالفت اهالی کوفه با سعیدبن عاص و اخراج وی از این شهر

•تبعید اهالی کوفه به شام و بازگرداندن سعیدبن عاص به این شهر به دستور عثمان

•درگذشت مقداد بن عمرو

•درگذشت طفیل بن حارث بن عبدالمطّلب (1)

•درگذشت حُصَین بن حارث بن عبدالمطّلب (2)

سال 36 هجری

●انتصاب ابو قتاده ربِعی انصاری به ولایت مکّه توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب تمیم بن عمرو انصاری به ولایت مدینه توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب عثمان بن حنیف به ولایت بصره توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب قیس بن سعد بن عباده به ولایت مصر توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب عبیدالله بن عباس به ولایت یمن توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب عبدالرّحمان بن ابزی به ولایت خراسان توسط حضرت علی (ع)

●انتصاب عون بن جعده بن هبیره مخزومی به ولایت سیستان توسط حضرت علی (ع)

●قتل عون بن جعده بن هبیره مخزومی توسط مخالفان حضرت علی (ع)

●انتصاب مالک اشتر به ولایت جزیره توسط حضرت علی (ع)

●حمله مالک اشتر به جزیره برای خلع نماینده امویان از آن دیار

●پیمان شکنی طلحه و زبیر با حضرت علی (ع)

●حمله سپاهیان عایشه به بصره و شکنجه دادن عثمان بن حنیف والی این شهر

●حرکت سپاهیان حضرت علی (ع) به عراق برای مقابله با پیمان شکنان

●جنگ جمل (نبرد با ناکثین )

●شکست سپاهیان عایشه در جنگ جمل و به اسارت در آمدن عایشه

●عزیمت عایشه به مدینه به دستور حضرت علی (ع)

●عزل ابوموسی اشعری از ولایت کوفه و جایگزینی قرظه بن کعب انصاری توسط حضرت علی (ع)

●بیعت مردم بصره با حضرت علی (ع) پس از جنگ با جمل

●جابجائی مرکز خلافت از مدینه به کوفه

●عزل ابوقتاده انصاری از ولایت مکّه و جایگزینی قثم بن عبّاس توسط حضرت علی (ع)

●عزل تمیم بن عمرو انصاری از ولایت مدینه و جایگزینی سهل بن حنیف توسط حضرت علی (ع)

●قتل محمّد بن ابی حذیفه توسط عمّال معاویه (1)

سال 37 هجری

●پیوستن گروهی ازمردم موصل به فرماندهی معقل بن قیس به سپاهیان حضرت علی (ع) جهت عزیمت به صفّین

●جنگ صفّین (نبرد با قاسطین )

●حیله جنگی عمرو بن عاص مبنی بر بالا بردن قرآن ها بر نیزه ها و فریب خوردن عده ای از سپاهیان حضرت علی (ع)

●توقف جنگ و عهدنامه صلح به مدت یک سال

سال 38 هجری

●شهادت عبدالله بن خّباب بن اَرَتّ و همسرش توسط خوارج

●حرکت سپاهیان حضرت علی (ع) به سوی نهروان برای جنگ با خوارج

●جنگ نهروان (نبرد با مارقین )

●شکست خوارج در جنگ نهروان

●خروج اشرس بن عوف شیبانی علیه حضرت علی (ع) پس از جنگ نهروان

●سرکوب شورش اشرس بن عوف شیبانی توسط ابرش بن حسّان و قتل وی

●شهادت جمع کثیری از اصحاب حضرت علی (ع) توسط خوارج در ناحیه جَرجَرایا در حدود جبّل و کسکر

●سرکوب خوارج در اطراف مدائن توسط سعد بن مسعود ثقفی

●سرکوب شورش خُرَّیت بن راشد توسط معقل بن قیس ریاحی و قتل وی

●سرکوب شورش عبدالله بن عامر حضرمی توسط جاریه بن قدامه

سال 39 هجری

●اعزام سپاهی به فرماندهی معقل بن قیس ریاحی توسط حضرت علی (ع) به مکّه برای مقابله با سپاهیان شام

●فرار سپاهیان شام از مکّه با دادن چند کشته واسیر

●شهادت مدرک بن بِشر غنوی و عبدالله بن قیسی قاسبی از اصحاب حضرت علی (ع) دراثر شبیخون امویان به منطقه جزیزه فراتیه

●اعزام سپاهی به دستورمعاویه و به فرماندهی مسلم بن عقبه به دومه الجندل برای اطاعت کردن مردم آن دیار بامعاویه

●اعزام سپاهی به فرماندهی مالک بن کعب همدانی توسط حضرت علی (ع) به دومه الجندل و فرار مسلم بن عقبه

●فتح نواحی سند توسط حارث بن مرّه عبدی

●سرکوب شورش اهالی اصطخر توسط زیاد بن ابیه

●انتصاب زیاد بن ابیه به ولایت فارس و کرمان توسط حضرت عهلی (ع)

●عزل قثم بن عبّاس از ولایت مکّه و جایگزینی معبد بن عبّاس توسط حضرت علی (ع)

●عزل تمّام بن عبّاس از ولایت مدینه و جایگزینی ابو ایّوب انصاری توسط حضرت علی (ع)

سال 40 هجری

●اعزام سپاهی به دستور معاویه و به فرماندهی بسر بن ارطاه به یمن و حجاز (1)

●شهادت ابوکرب از اصحاب حضرت علی (ع) در اَرحَب به دست بسربن ارطاه

●شهادت عبدالله بن ثوابه از اصحاب حضرت علی (ع) در حَضرموت به دست بسربن ارطاه

●بریدن سر طفلان عبیدالله بن عباس والی مدینه به دست بسر بن ارطاه

●گریختن ابوایّوب انصاری والی مدینه به کوفه

●بازپس گیری حجاز و یمن از شامیان توسط سپاه حضرت علی (ع)

●عزل معبد بن عبّاس از ولایت مکّه و جایگزینی جاریه بن قدامه توسط حضرت علی (ع)

●ضربت خوردن حضرت علی (ع) بدست عبدالرّحمان بن ملجم مرادی از خوارج در مسجد کوفه

محل ضربت خوردن حضرت علی (ع)

سال 41 هجری

●نامه معاویه به امام حسن مجتبی (ع) برای در خواست صلح

●پیوستن عبیدالله بن عبّاس و هشت هزار تن از سپاهیان به معاویه

●سوء قصد نافرجام به امام حسن مجتبی (ع) در ساباط مدائن توسط جرّاح بن قبیصه از خوارج و قتل وی

●صلح امام حسن مجتبی (ع) با معاویه در مَسکِن به دلیل بی وفایی کوفیان

●کناره گیری امام حسن مجتبی (ع) از خلافت

●آغاز خلافت معاویه بن ابی سفیان

●تاسیس سلسه بنی امیّه توسط معاویه

●انتخاب دمشق به عنوان مرکز خلافت توسط معاویه

●صلح معاویه با کنستانتین دوّم در ازای پرداخت صد هزار دینار

●سبّ حضرت علی (ع) بر فراز منابر بدستور معاویه

●انتصاب خالد بن عاص بن هشام (2)برولایت مکّه توسط معاویه

●انتصاب مروان بن حکم بر ولایت مدینه توسط معاویه

●انتصاب عبدالله بن عمرو بن عاص بر ولایت کوفه توسط معاویه

●انتصاب بسر بن ارطاه بر ولایت بصره توسط معاویه

●انتصاب خالد بن معمر بر ولایت خراسان توسط معاویه

●سرکوب شورش خوارج به رهبری ابن ابی حوساء و قتل وی

●سرکوب شورش قروه بن نوفل و قتل وی

سال 42 هجری

●فتح زنج (زرنج )

●فتح غدامس

●سرکوب شورش ابولیلی و قتل وی

●سرکوب شورش اهالی سیستان

●انتقال گروهی از ساکنین بعلبک و حمص به سواحل اردن ، صورو انطاکیه به دستور معاویه

●انتقال گروهی از ساکنین ایرانی بصره و کوفه به انطاکیه به دستور معاویه

●عزل بسر بن ارطاه از ولایت بصره و جایگزینی عبدالله بن عامر توسط معاویه

●در گذشت عثمان بن طلحه

●در گذشت حذیقه بن اُسید غِفاری

●در گذشت رفاعه بن رافع انصاری (2)

●در گذشت عقبه بن عمرو انصاری (3)

●در گذشت ابوموسی اشعری (4)

●در گذشت عقبه بن رفاعه انصاری

●در گذشت لبید بن ربیعه انصاری

سال 44 هجری

●فتح کابل

●پیشروی مسلمانان تا پنجاب هند

●سرکوب شورش قریب ازدی و زَحّاف طایی و قتل وی

●استلحاق معاویه از زیاد بن ابیه (نسبت دادن فرزندی به ابوسفیان)

●عزل عبدالله بن عامر از ولایت بصره و جایگزینی حارث بن عبدالله ازدی توسط معاویه

●اقدام مروان بن حکم برای ساختن قصر ( او اوّلین کسی بود که در مدینه قصر ساخت)

●انتصاب عقبه بن عامر جهنی به ولایت مصر توسط معاویه

●در گذشت عتبه بن ابی سفیان (3)

●در گذشت امّ حبیبه همسر پیامبر (ص)

سال 46 هجری

●شکست ترکان در جنگ ترکان با ربیع بن زیاد سیستانی

●سرکوب شورش خوارج به رهبری یزید بن مالک باهلی معروف به خطیم

●قتل یزید بن مالک باهلی به دستور زیاد بن ابیه

●در گذشت عبدالرّحمان بن خالد بن ولید (3)

●در گذشت صالح بن کسان

●در گذشت مالک بن حارث مخزومی

●در گذشت هرم بن حیّان عبدی

سال 48 هجری

●محاصره قسطنطنیه توسط مسلمانان

●جنگ دریایی مسلمانان با رومیان

●انتصاب غالبه بن فضاله به ولایت خراسان توسط زیاد بن ابیه

●در گذشت عبدالله بن عیاش بن ربیعه مخزومی

●در گذشت حارث بن قیس

سال 49 هجری

●شیوع طاعون در کوفه

●عزل معاویه بن حدیج کندی از ولایت افریقیه و جایگزینی عقبه بن نافع توسط معاویه

●عزل مروان بن حکم از ولایت مدینه و جایگزینی سعید بن عاص توسط معاویه

●ساختن کشتی در عکا توسط صنعتگران به دستور معاویه

●حمله اوّل سپاهیان به قسطنطنیه (این حمله باکمک سپاه فضاله بن عبید انصاری صورت گرفت )

●مسموم کردن امام حسن مجتبی (ع) بدست همسرش جعده به تحریک معاویه

●شهادت جانگذار امام حسن مجتبی (ع) (1)

 

آرامگاه امام حسن مجتبی (ع) در قبرستان بقیع

سال 50 هجری

●سرکوب شورش خوارج توسط زیاد بن ابیه

●گردن زدن عمرو بن حَمِق خزاعی از شیعیان حضرت علی (ع) به دستور معاویه

●گرداندن سر عمرو بن حَمِق خزاعی در شهر ها (این اوّلین سری بود که در شهرها گردانده شد)

●انتصاب زیاد بن ابیه به ولایت کوفه توسط معاویه

●انتصاب سمره بن جندب به جانشینی خود در بصره توسط ابن زیاد بن ابیه

●انتصاب عبیدالله بن ابی بکر به ولایت سیستان توسط زیاد بن ابیه

●در گذشت زید بن خالد جهنی

●در گذشت عبدالرّحمان بن سمره

●در گذشت مدلاج بن عمرو

●در گذشت مدلاج بن عمرو

●در گذشت صفیّه دختر حُییّ همسر پیامبر (ص) (1)

●در گذشت مغیره بن شعبه (2)

سال 52 هجری

●سرکوب شورش خوارج به رهبری زیاد بن خراش عِجلی و قتل وی

●محاصره قسطنطنیه توسط یزید بن معاویه و سفیان بن عوف ازدی به مدت پنج سال

●در گذشت معاویه بن حدیج کندی

●در گذشت عمران بن حُصَین

●در گذشت ابوبکره ثقفی

●در گذست کعب بن عجره (2)

سال 54 هجری

●فتح سرزمین اوراد

●فتح بیکند و نخشب

●فتح جزیره کرت

●حمله دوّم سپاهیان شام به قسطنطنیه (این دوره جنگ ها هفت سال طول کشید )

●عزل سعید بن عاص از ولایت مدینه و جایگزینی مروان بن حکم توسط معاویه

●عزل سمره بن جندب از ولایت بصره و جایگزینی عبدالله بن عمرو بن غیلان ثقفی توسط معاویه

●در گذشت ثوبان غلام پیامبر(ص)

●درگذشت حکیم بن حزام

●در گذشت ابوقتاده ربِعی انصاری (1)

●در گذشت مخرمه بن نوفل

●در گذشت عبدالله بن اُنیس جهنی انصاری

●در گذشت ابو ایّوب انصاری (2)

آرامگاه ابو ایّوب انصاری

●در گذشت اسامه بن زید بن حارثه (3)

سال 55 هجری

●عزل عقبه بن نافع از ولایت افریقیه و جایگزینی ابو مهاجر دینار توسط مسلمه بن مخلده

●عزل عبدالله بن عمرو بن غیلان از ولایت بصره و جایگزینی عبیدالله بن زیاد توسط معاویه

●در گذشت ارقم بن ابی ارقم

●در گذشت کعب بن عمرو انصاری

●در گذشت عامر بن عبد قیس

●در گذشت یزید بن اسد بن کرز بجلی

●در گذشت مالک بن عبدالله معروف به مالک الخرایا

●در گذشت سعد بن ابی و قّاس (2)

سال 58 هجری

●عزل ضحّاک بن قیس فِهری از ولایت کوفه و جایگزینی عبدالرّحمان بن عبدالله ثقفی توسط معاویه

●سرکوب شورش خوارج به رهبری طواف بن غلاق و قتل وی

●سرکوب شورش خوارج به رهبری عروه بن ادیه و قتل وی

●اسلام آوردن یکی از رهبران بربر در شمال آفریقا بنام کُسَیله بن لمزم (او سپس با ابو مهاجر دینار هم پیمان شد و با کمک یک دیگر مغرب الاوسط را فتح کردند )

●هلاکت سمره بن جندب (2)

●در گذشت عایشه همسر پیامبر (ص) (3)

●در گذشت مالک بن عباده

●در گذشت عقبه بن عامر جهنی

●در گذشت شدّاد بن اوس انصاری

●در گذشت صفوان بن معطّل

سال 60 هجری

●هلاکت معاویه بن ابی سفیان

●آغاز خلافت یزید بن معاویه

●عزل ولید بن عتبه از ولایت مدینه و جایگزینی عمرو بن سعید بن عاص معروف به اشدق توسط یزید

●حرکت امام حسین (ع) به همراه اهل بیت و یارانش از مدینه به مکّه

سال 61 هجری

●ورود امام حسین (ع) به همراه اهل بیت و یارانش به کربلا

●پیوستن حرّ بن یزید ریاحی به امام حسین (ع)

آرامگاه حرّ بن یزید ریاحی

●بستن آب بر روی سپاهیان امام حسین (ع) بدستور عمر بن سعد

●شهادت حضرت ابوالفضل العّباس (ع)

سال 62 هجری

●انتصاب سعید بن یزید بن علقمه به ولایت مصر توسط یزید

●پیشروی عقبه بن نافع در شمال آفریقا

●شورش کُسَیله بن لمزم در افریقیه

●در گذشت حضرت زینب کبری (س) (1)

حرم مطهر حضرت زینب (س)

سال 63 هجری

●قتل عقبه بن نافع به دست مسیحیان (3)

●قیام مردم مدینه به رهبری عبدالله بن حنظله

●بیرون راندن عثمان بن محمّد والی مدینه توسط مردم این شهر

●واقعه حّره الواقم (کشتار جمع کثیری از مردم مدینه توسط سپاهیان شام به فرماندهی مسلم بن عقبه )

قبور کشته شدگان واقعه حره

سال 64 هجری

●هلاکت مسلم بن عقبه ( در مسیرحرکت به مکّه برای سرکوب عبدالّله بن زبیر )

●محاصره مکّه توسط سپاهیان شام به فرماندهی حُصَین بن نُمیر

●منجنیق بستن خانه کعبه توسط سپاهیان شام

●هلاکت یزید بن معاویه

●آغاز خلافت معاویه بن یزید (معاویه دوّم)

●پایان محاصره مکّه در پی رسیدن خبر مرگ یزید

●حکمرانی عبدالرّحمان بن عقبه بن جَحدَم بر مصر از جانب عبدالله بن زبیر

●بیعت اهالی کوفه ،بصره ،حجاز ، اردن و قنسیرین با عبدالله زبیر

●واگذاری حکومت بصره به مصعب بن زبیر از سوی برادرش عبدالله

●آغاز خلافت مروان بن حکم با بیعت مردم پس از کنگره جابیه (انتقال خلافت بنی امیّه از آل سفیان به آل مروان )

●اخراج عبدالرّحمان بن عتبه بن جحدم عامل عبدالله بن زبیر از مصر توسط مروان بن حکم و گماشتن پسرش عبدالعزیز بجای او

●کشته شدن ضحّاک بن قیس فِهری درجنگ مرج راهط بامروان بن حکم (1)

●ائتلاف کسیله بن لمزم با رومیان و حمله آنها به نیروهای ابو مهاجر دینار در نزدیکی جال اوراس در مغرب الاوسط

●اشغال قیروان توسط کسیله بن لمزم و رومیان

●شورش خوارج به سرکردگی نافع بن ازرق در اهواز

●در گذشت ولید بن عتبه بن ابی سفیان

●در گذشت معاویه بن یزید (2)

سال 65 هجری

•شیوع طاعون در بصره

•گردهم آمدن توّابین به رهبری سلیمان بن صرد خزاعی در نخیله برای خونخواهی امام حسین (ع)

•جنگ عَینُ الوَردَه (میان توّابین و سپاهیان شام و شکست توّابین )

•شهادت سلیمان بن صرد خزاعی رهبر قیام در جنگ عَینُ الوَردَه

•قتل مروان بن حکم توسط همسرش (1)

•آغاز خلافت عبدالملک بن مروان

•قتل نعمان بن بشیر والی حمص توسط مردم این شهر

•حکمرانی مصعب بن زبیر بر مدینه از سوی برادرش عبداللّه بن زبیر

•پیروزی فرقه ازارقه خارجی بر سپاهیان ابن زبیر در خراسان

سال 66 هجری

•شیوع و با در مصر

•آغاز بنای قبَهّ الصخره در بیت المقدّس به دستور عبدالملک بن مروان

•آغاز قیام مختار بن ابی عبید ثقفی

•غلبه مختار بر زبیریان در کوفه

• سرکوب شورش اشراف کوفه ( معروف به یوم جَبّانه السّبیع )

•هلاکت عمر بن سعد، شمر بن ذی الجوشن، خولی بن یزید و حرمله توسط سپاهیان مختار

•عزیمت ابراهیم بن مالک اشتر به موصل برای جنگ با عبیداللّه بن زیاد

•انعقاد قراداد صلح پنج ساله با رومیان توسط عبدالملک بن مروان

•در گذشت زید بن ارقم (2)

سال 68 هجری

•استیلای خوارج نجدات بر طاتف و قسمتی از بحرین و یمامه

•جنگ مصعب بن زبیر با خوارج در مدائن

•محاصره چند ماهه جی (اصفهان) توسط خوارج و شکست آنها و کشته شدن رهبر آنها بنام ابن ماحوز

•دعوت مصعب بن زبیر و عبدالملک بن مروان از ابراهیم بن مالک اشتر مبنی بر ملحق شدن به آنها و پذیرش دعوت مصعب از سوی ابراهیم

•قحطی در سزمین شام

•خروج عبیداللّه بن حرَ جعفی علیه مصعب بن زبیر

•کشته شدن عبیداللّه بن حرَ جعفی توسط سپاهیان مصعب بن زبیر (2)

سال 69 هجری

•انتصاب زهیر بن قیس بلوی بر ولایت افریقیه توسط عبدالملک بن مروان

•جنگ ممش بین زهیر بن قیس بلوی و کسیلهّ بن لمزم رهبر بربرها در افریقیه ( در این جنگ زهیر بن قیس پیروز و کسیلهّ بن لمزم کشته شد )

•شیوع طاعون در بصره

•سرکوب شورشیان جراجمه و نبطیها توسط عبدالملک بن مروان

•در گذست ابوالاسود دوتلی

•در گذشت قبیصهّ بن جابر اسدی کوفی

سال 71 هجری

•جنگ دیر جاثلیق بین سپاهیان ابن زبیر و شامیان

•شکست سپاهیان ابن زبیر از شامیان و کشته شدن مصعب بن زبیر (3)

•کشته شدن ابراهیم بن مالک اشتر در جنگ با عبدالملک بن مروان در نزدیکی مَسکِن (4)

•تسلط عبدالملک بن مروان بر عراق

•انتصاب بشر بن مروان به ولایت کوفه توسط عبدالملک بن مروان

•انتصاب خالد بن عبداللّه بن خالد به ولایت بصره توسط عبدالملک بن مروان

•سرکوب شورش زنگیان ( ساکن حاشیه رود فرات نزدیک بصره) توسط خالد بن عبداللّه

•در گذشت براء بن عازب

•در گذشت شُتَیر بن شَکُل قیسی کوفی

سال 72 هجری

•شورش خوارج در جزیره فراتیه، اهواز و جنوب عراق

•شکست سپاهیان خالد بن عبداللّه از خوارج

•تسلط خوارج بر بحرین به رهبری ابی فدیک حروری

•اتمام بنای قبَهّ الصخره در بیت المقدّس

 

قبَهّ الصخره در بیت المقدس

سال 73 هجری

•محاصره مکّه توسط حجّاج بن یوسف ثقفی

•منجنیق بستن خانه کعبه توسط سپاهیان حجّاج

•تصرف مکّه و کشته شدن عبداللّه بن زبیر

•انتصاب حجّاج بن یوسف به ولایت مکّه و مدینه توسط عبدالملک بن مروان

•بازسازی خانه کعبه به دستور حجّاج بن یوسف بعد از تخریب آن

•انتصاب حسَان بن نعمان غسَانی بر ولایت افریقیه توسط عبدالملک بن مروان

•بازسازی خانه کعبه به دستور حجّاج بن یوسف بعد از تخریب آن

•انتصاب حسَان بن نعمان غسَانی بر ولایت افریقیه توسط عبدالملک بن مروان

•سرکوب شورش خوارج و کشته شدن ابی فدیک حروری سرکرده خوارج

•در گذشت عوف بن مالک اشجعی

•در گذشت معبد بن خالد جهنی

سال 75 هجری

•انتصاب حجّاج بن یوسف به ولایت عراق توسط عبدالملک بن مروان

•شکست خوارج در رامهرمز

•انتصاب حارث بن خالد مخزومی به ولایت مکّه توسط عبدالملک بن مروان

•انتصاب ابان بن عثمان بن عفّان به ولایت مدینه توسط عبدالملک بن مروان

•عزل عبداللّه بن امیّه از ولایت سیستان و جایگزینی موسی بن طلحه توسط عبدالملک بن مروان

•شکست حسَان بن نعمان غسَانی در منطقه اوراس از بربرها و عقب نشینی وی به بَزقه

•شورش صالح بن مسرح تمیمی خارجی ارزقی در جزیره

•قتل سعید بن اسلم در سند

•در گذشت عرباض بن ساریه

• در گذشت اسود بن یزید نخعی ثقفی (2)

•در گذشت عطیهّ بن اسود

•در گذشت بشر بن مروان بن حکم

سال 77 هجری

•کشته شدن شبیب بن یزید شیبانی رهبر خوارج ازارقه در جنگ با حجّاج بن یوسف به علت سقوط در رودخانه دجله

•جانشینی قطر می بن فجاده به رهبری خوارج ازارقه

•دو دستگی در فرقه ازراقه به علت اختلاف بر سر رهبری

•جنگ مهلّب بن ابی صفره با خوارج ازرقی در کرمان و طبرستان و کشته شدن رهبران آنها مانند قطر می بن فجاده و عبداللّه بن ربَه الکبیر

•جنگ امیَه بن عبداللّه با مردم بخارا و مصالحه نهایی با آنها

•در گذشت زهرهّ بن عبداللّه تمیمی

•قتل بکیر بن و سَاج به دستور امیَه بن عبداللّه

سال 80 هجری

سیل عظیم در حجاز و مکّه ( سیلهای بنیان کن وسایل حاجیان را از بین برد و باعث زیر آب رفتن خانه های مکّه شد )

•شیوع طاعون در بصره

•حمله مهلّب بن ابی صفره به ماوراء النهر و فتح کش َ

•قتل معبد جهنی توسط عبدالملک به علت طرفداری از عقیده قدریه

•جنگ عبدالرَحمان بن محمّد بن اشعث کندی با رتبیل پادشاه مناطق شرق سیستان و پیروزی وی

•پیروزی حسَان بن نعمان غسَانی در شهر قابس بر بربرهای که پنج سال قبل در منطقه اوراس از آنها شکست خورده بود

•در گذشت ابو ادریس خولانی

•در گذشت عبداللّه بن جعفر بن ابی طالب (1)

•در گذشت سفیان بن هانی

•در گذشت ابو عمره فارسی (زاذان)

•در گذشت شریح بن حارث کندی ( شریح قاضی ) (2)

•در گذشت مخنف بن سلیم ازدی (3)

سال 82 هجری

•بنای شهر تونس

•جنگ دیِراُلجَماجِم ( میان حجَاج بن یوسف و عبدالرَحمان بن محمَد و شکست عبدالرَحمان )

•فرار عبدالرَحمان بن محمَد به مَسکِن

•انتصاب یزید بن مهلّب به ولایت خراسان توسط حجَاج بن یوسف

•عزل ابان بن عثمان بن عفَان از ولایت مدینه و جایگزینی هشام بن اسماعیل مخزومی توسط عبدالملک بن مروان

•پناهدگی عبدالرَحمان بن محمّد به رتبیل پادشاه مناطق شرق سیستان

•شهادت کمیل بن زیاد نخعی از شیعیان حضرت علی (ع) به دستور حجَاج بن یوسف

آرامگاه کمیل بن زیاد نخعی

•در گذشت مهلّب بن ابی صفره (2)

•در گذشت سوید بن غفله جعنی (3)

سال 83 هجری

•بنای شهر واسط

•تولد امام جعفر صادق (ع) (1)

•در گذشت محمّد بن سعد بن ابی وقَاص

•در گذشت ابوالجوزا اوسی

•در گذشت سفیان بن وهب

•در گذشت عمر بن ابی سلمه (2)

•در گذشت شقیق بن سلمه ازدی

سال 86 هجری

•آغاز بنای مسجد جامع اموی در دمشق

•شیوع طاعون در شام و عراق

•انتصاب عبداللّه بن عبدالملک بن مروان به ولایت مصر توسط عبدالملک بن مروان

•حمله دریایی موسی بن نصیر به جزیره سیسیل به فرماندهی فرزندش عبداللّه

•حمله قتیبه بن مسلم باهلی به ماوراء النهر و فتح مناطقی از مرو

•در گذشت عبدالملک بن مروان

•آغاز خلافت ولید بن عبدالملک ( ولید اوّل )

•هلاکت بسر بن ارطاه (2)

سال 87 هجری

•شیوع طاعون در بصره

•پیشروی قتیبه بن مسلم باهلی در ماوراء النهر و فتح بیکند

•لشکرکشی موسی بن نصیر در مغرب الاقصی و فتح طنجه

•عزل هشام بن اسماعیل مخزومی از ولایت مدینه و جایگزینی عمر بن عبدالعزیز توسط ولید بن عبدالملک

•در گذشت عبیداللّه بن عبّاس (2)

•در گذشت امیّه بن عبداللّه بن اُسَید

•در گذشت مطرف بن عبداللّه

سال 89 هجری

•فتح بخارا (1)

•فتح عموریه از بلاد روم

•حمله محمّد بن قاسم ثقفی به سرزمینهای شرقی هند و فتح دبیل پایتخت سند

• جنگ مسلمه بن عبدالملک با ترکان در آذربایجان

•حمله دریایی عبداللّه بن موسی بن نصیر به دستور پدرش به جزیره مَیورِقه

•در گذشت عبداللّه بن ثعلبه

سال 92 هجری

•فتح اندلس

•فتح جزیره سردانیه

•فتح قرطبه و غرناطله

•قتل لو دریگ پادشاه گوتی اندلس به دست سپاهیان طارق بن زیاد

•احداث قصر المنیه در طبریه در شرق عَمان (اردن) توسط ولید

•درگذشت مالک بن اوس بن حدثان بصری

سال 94 هجری

•فتح انطاکیه

•فتح فرغانه

•واگذاری ولایت اندلس ( افزون بر ولایت افریقیه ) به موسی بن نصیر توسط ولید بن عبدالملک

•استیلای موسی بن نصیر بر اشبیله ، قرمونه و مارده

•وقوع زلزله عظیم در شام و تخریب شهرهای از جمله انطاکیه به خاطر شدت زلزله

•شهادت محمّد بن سائب به دستور حجّاج بن یوسف

•شهادت سعید بن جبیر به دستور حجّاج بن یوسف

آرامگاه سعید بن جبیر

•در گذشت سعید بن مسیّب مخزومی

•در گذشت ابوبکر بن عبدالرّحمان مخزومی

•در گذشت مسیّب بن مخزن

•در گذشت عبدالرّحمان بن عائد تمانی کندی

•در گذشت طلق بن حبیب عنزی

سال 96 هجری

•فتح کاشغر

•در گذشت ولید بن عبدالملک

•آغاز خلافت سلیمان بن عبدالملک

•قتل قتیبه بن مسلم باهلی والی خراسان به دست و کیع بن حسّان رئیس قبیله تمیم

•انتصاب عبدالملک بن رفاعه بر ولایت مصر توسط سلیمان بن عبدالملک

•انتصاب و کیع بن اسود به ولایت خراسان توسط سلیمان بن عبدالملک

•عزل سلیمان بن یزید از ولایت عراق توسط سلیمان بن عبدالملک

•عزل و کیع بن اسود از ولایت خراسان توسط سلیمان بن عبدالملک

•انتصاب یزید بن مهلّب به ولایت عراق ( افزون بر ولایت خراستان) توسط سلیمان بن عبدالملک

•عزل عثمان بن حیّان از ولایت مدینه و جایگزینی محمّد بن حزم توسط سلیمان بن عبدالملک

•عزل خالد بن عبداللّه قسری از ولایت مکّه و جایگزینی طلحه بن داود حضرمی توسط سلیمان بن عبدالملک

•عزل موسی بن نصیر از ولایت افریقیه و جایگزینی محمّد بن یزید توسط سلیمان بن عبدالملک

•در گذشت قرهّ بن شریک عبسی (1)

•در گذشت عبداللّه بن عمرو بن عثمان بن عفّان

• درگذشت ابراهیم بن یزید نخعی (2)

•در گذشت جابر زید ازدی

سال 98 هجری

•فتح صقّالِبه (اسلاوان)

•حمله یزید بن مهلّب به قهستان

•سرکوب شورش اهالی جرجان توسط جهم بن زحر جعفی

•محاصره قسطنطنیه توسط مسلمه بن عبدالملک

•عزل ایّوب بن حبیب لخمی از ولایت اندلس و جایگزینی حرّ بن عبداللّه بن عبدالرّحمان ثقفی توسط محمّد بن یزید

•در گذشت عبدالرّحمان بن زید بن حارثه

•در گذشت عبیداللّه بن عبداللّه بن عتبه بن مسعود

•در گذشت عبداللّه بن محمّد حنفیه

•در گذشت قیس بن ابی حازم

• در گذشت سعید بن مرجانه

•در گذشت عبداللّه بن سُریج

•در گذشت سعد بن ایاس شیبانی (2)

سال 100 هجری

•عزل محمّد بن یزید از ولایت افریقیه و جایگزینی اسماعیل بن عبیداللّه توسط عمر بن عبدالعزیز

•عزل حرّ بن عبداللّه بن عبدالرّحمان ثقفی از ولایت اندلس و جایگزینی سمح بن مالک خولانی توسط اسماعیل بن عبدالله بن ابی مهاجر

•مغلوب شدن مسلمین در نبرد با قیصر لئوی سوّم در قسطنطنیه

سال 101 هجری

•استیلای مسلمین بر کوههای پیرنه و فتح شهرهای اربوته، طرطوشه و تولوز

•بیعت جمعی از شیعیان با محمّد بن علی بن عبدالله بن عبّاس

•کشته شدن بسطام شوذب خارجی در کوفه

•عزل ایّوب بن شرحبیل از ولایت مصر و جایگزینی بشر بن صفوان توسط عمر بن عبدالعزیز

•عزل ابوبکر بن حزم از ولایت مدینه و جایگزینی عبدالرّحمان بن ضحّاک بن قیس فِهری توسط عمر بن عبدالعزیز

•عزل اسماعیل بن عبیدالله بن ابی مهاجر از ولایت افریقیه و جایگزینی یزید بن ابی مسلم ثقفی توسط عمر بن عبدالعزیز

سال 102 هجری

•عزل بشر بن صفوان از ولایت مصر و جایگزینی حنظله بن صفوان توسط یزید بن عبدالملک

•سرکوب شورش یزید بن مهلّب توسط مسلمه بن عبدالملک و قتل وی و فرار خاندان آل مهلّب به سند

•عزل عبدالرّحمان بن نُعَیم غامدی از ولایت خراسان توسط یزید بن عبدالملک

•انتصاب مسلمه بن عبدالملک به ولایت عراق ( افزون بر ولایت خراسان ) توسط یزید

•کشته شدن سمح بن مالک خولانی در جنگ با سپاهیان مسیحی در شبه جزیره ایبری

•گسترش فعالیت داعیان بنی عبّاس

•فرستادن هلال بن احور به سند به دستور مسلمه بن عبدالملک برای دستگیری فراریان آل مهلّب

•دستگیری و بازگرداندن فراریان آل مهلّب به عراق و کشته شدن تعدادی از آنها توسط مسلمه بن عبدالملک

•قتل یزید بن ابی مسلم ثقفی توسط اهالی افریقیه و تعیین محمّد بن یزید بعنوان والی توسط اهالی افریقیه

•انتصاب سعید بن عبدالعزیز بن حارث به ولایت خراسان توسط مسلمه بن عبدالملک

سال 103 هجری

•فتح دلسه

•حمله جراد حکمی به ترکستان و فتح بلنجر و دژهای پیرامون آن

•جنگ جرّاح بن عبدالله حکمی با خاقان ترک در ارمینیه و شکست خاقان ترک

•عزل محمّد بن یزید از ولایت افریقیه و جایگزینی بشر بن بن صفوان کلبی توسط یزید بن عبدالملک

•عزل مسلمه بن عبدالملک از ولایت عراق و جایگزینی عمر بن یزید بن هبیره فزاری توسط یزید بن عبدالملک

•عزل یزید بن عبد العزیز بن حارث از ولایت خراسان و جایگزینی سعید بن عمر حرشی توسط عمر بن هبیره

• واگذاری ولایت مکّه ( افزون بر ولایت مدینه ) به عبدالرّحمان بن ضحّاک بن فِهری توسط یزید بن عبدالملک

•در گذشت ابوبُرَدَهِ بن ابو موسی اشعری

•در گذشت یزید بن اَصَم (1)

•در گذشت یزید بن حُصَین بن نَمَیر سکونی

•درگذشت عبدالعزیز بن حاتم بن نعمان باهلی

•در گذشت مصعب بن سعد بن ابی و قّاص

سال 105 هجری

•عزل حنظله بن صفوان از ولایت مصر و جایگزینی و محمّد بن عبدالملک بن مروان توسط هشام بن عبدالملک

•سرکوب شورش مسعود بن ابی زینب عبدی از خوارج در بحرین توسط سفیان بن عمرو عقیلی و قتل وی

•جنگ تابستانی مروان بن محمّد با رومیان و فتح شهرهای کمخ و قونیه

•در گذشت یزید بن عبدالملک ( یزید دوّم )

•آغاز خلافت هشام بن عبدالملک

•عزل عمر بن یزید بن هبیره از ولایت عراق و جایگزینی خالد بن عبدالله قسری توسط هشام بن عبدالملک

•عزل مسلم بن سعید کلابی از ولایت خراسان و جایگزینی اسد بن عبدالله قسری توسط خالد بن عبدالله قسری

•عزل عبدالواحد بن عبدالله از ولایات مکّه و مدینه و جایگزینی ابراهیم بن هشام مخزومی توسط هشام بن عبدالملک

سال 106 هجری

•احضار امام محمّد باقر و امام جعفرصادق (ع) به شام به دستور هشام بن عبدالملک

• جنگ مسلمه بن عبدالملک با ترکان در فرغانه و کشتار آن

•دستگیری تعدادی از داعیان بنی عبّاس در خراسان و کشتار آنان توسط اسدبن عبدالله قسری

•حمله جرّاح بن عبدالله حکمی به سرزمین خزرها و مصالحه با آنان با دریافت جزیه

•جنگ میان مضریان (قیسی ها) و یمانیان در برقان نزدیک بلخ

•جنگ مسلم بن سعید کلابی با ترکان در فرغانه و وشکست آنان

•حمله حسّان بن محمّد بن ابوبکر به دو جزیره ساردینی و کُرس

•درگذشت ابوعبدالرّحمان طاوس بن کیسان خولانی همدانی

•درگذشت حرّ بن عبدالرّحمان ثقفی

•در گذشت سالم بن عبدالله بن عمر

سال 108 هجری

•دستگیری و قتل تعدادی از داعیان عبّاسی توسط اسد بن عبدالله قسری

•عزل حرّ بن یوسف از ولایت مصر و جایگزینی حفص بن ولید بن یوسف حارثی توسط هشام بن عبدالملک

•کشته شدن حارث بن عمر در حمله خاقان ترک به اذربایجان

•شکست اسد بن عبدالله قسری در جنگ با غوریان

•شورش عَبّاد بن رُعَین در یمن

•درگذشت محمّد بن کعب (3)

•درگذشت منذر بن مالک

•درگذشت موسی بن محمّد بن علی

•درگذشت محارب بن دِثار کوفی

سال 110 هجری

•تداوم فتوح مسلمین در سرزمین خزرها

•محاصره اکثر شهرهای خراسان از سوی خاقان ترک و هم پیمانان ترک او مانند خاقان فرغانه و نسف و طوایفی از بخاری و سپس معاهده آنان با مسلمانان

•عزل اشرش بن عبدالله سلمی از ولایات خراسان و عراق و جایگزینی جنید بن عبدالرّحمان مرّی توسط هشام بن عبدالملک

•در گذشت حسن بصری

•درگذشت همّام بن غالب تمیمی دارمی معروف به فرزدق

•درگذشت عمر بن هبیره (2)

•درگذشت ثابت بن کعب ازدی

•درگذشت معاویه بن عبدالله بن ابی طالب

•درگذشت فاطمه دختر امام حسین (ع) (3)

•درگذشت عبدالله بن سعید بن جبیر

سال 111 هجری

•عزل مسلمه بن عبدالملک از ولایات ارمینیه و آذربایجان و جایگزینی جرّاح بن عبدالله حکمی توسط هشام بن عبدالملک

•بنای قصر حیر در تدمر توسط هشام بن عبدالملک

•حمله جرّاح بن عبدالله حکمی به تفلیس و سایر مناطق خزر

•حمله اشرس بن عبدالله سلّمی به سغد و بخارا با معاونت جنید بن عبدالرّحمان و پیروزی آن دو

•حمله ترکان به آذربایجان و مقابله حارث بن عمرو با آنان و شکست ترکان

•عزل ولیدبن رفاعه از ولایت مصر و جایگزینی عبدالله بن حبحاب توسط هشام بن عبدالملک

•درگذشت عطیه بن سعد بن جناده عوفی

سال 114 هجری

•جنگ بلاط الشهدا بین شارمال مارتل و عبدالرّحمان بن عبدالله غافقی معروف به بلاط الشهدا و قتل عبدالرّحمان (این آخرین پیشروی مسلمین به داخل اروپا بود)

•انتصاب عبدالملک بن قطن به ولایت اندلس توسط عبیده بن عبدالرّحمان سلمی

•انتصاب عبدالرّحمان بن حبحاب به ولایت افریقیه توسط هشام بن عبدالملک

•شیوع وبا در جنوب عراق

•مسموم کردن امام محمّد باقر (ع) بدست ابراهیم بن ولید (1)

•شهادت جانگداز امام محمّد باقر (ع) (2)

آرامگاه امام محمّدباقر (ع) در قبرستان بقیع

سال 115 هجری

•شیوع طاعون در شام و عراق

•قحطی شدید در خراسان

•حمله معاویه بن هشام به سرزمین روم

•لشکرکشی عبدالملک از پیرنه به باسک در شمال اندلس برای باز پس گیری مناطق از دست رفته

•درگذشت حکم بن عتیبه کوفی

•درگذشت عبدالحمید بن عبدالرّحمان بن یزید (2)

سال 117 هجری

•جنگ اسد بن عبدالله قسری با ترکان در مرو

•عزل عاصم بن عبدالله از ولایت خراسان و جایگزینی خالد بن عبدالله قسری (افزون بر ولایت عراق) توسط هشام بن عبدالملک

•انتصاب اسد بن عبدالله قسری به ولایت خراسان توسط خالد بن عبدالله قسری

•دستگیری تعدادی از داعیان بنی عبّاس توسط اسد بن عبدالله قسری

•عزل عبدالله بن حبحاب ازولایت مصر و جایگزینی عبدالرّحمان بن خالد توسط هشام بن عبدالملک

•درگذشت قتاده بن دِعامه بصری

•درگذشت غیلان بن عقبه

•درگذشت میمون بن مهران

•درگذشت سکینه دختر امام حسین (ع) (1)

سال 119 هجری

•حمله اسد بن عبدالله قسری به ختّل

•جنگ اسد بن عبدالله قسری با حارث بن سریج در جوزجان و پیروزی اسد بن عبدالله قسری بروی

•شورش بهلول بن بشر شیبانی از خوارج در جزیره

•شورش صحاری بن شبیب از خوارج در اهواز

•عزل عبدالرّحمان بن خالد از ولایت مصر و جایگزینی حنظله بن صفوان توسط هشام بن عبدالملک

•حمله مروان بن محمّد به سرزمین خزر

•درگذشت ایاس بن مسلمه بن اَکوَح

•درگذشت حبیب بن ابی ثابت (2)

•درگذشت معاویه بن هشام

•درگذشت مغیره بن سعید بجلی کوفی

•درگذشت عبدالرّحمان بن سعید بن یُربوع مخزومی

سال 121 هجری

•فتح مطامیر

•قیام کشاورزان قبطی در مصر

•پیشروی مروان بن محمّد در سواحل دریای خزر از ارمینیه تا طبرستان

•سرکوب قیام مردم سُغد در ماوراءالنهر توسط نصر بن سیّار

•قیام زید بن علی فرزند امام زین العابدین (ع) در کوفه

•شهادت زید بن علی توسط یوسف بن عمر ثقفی (2)

•درگذشت سلمه بن سهیل (3)

•درگذشت عامر بن عبدالله بن زبیر (4)

•درگذشت محمّد بن یحیی

سال 122 هجری

•گریختن یحیی بن زید به خراسان و پنهان شدن در نزد شیعیان

•شورش خوارج در قیروان به رهبری میسره مدغری

•قتل میسره مدغری و جانشینی خالد بن حمید زناتی

•شورش خوارج در مغرب در نواحی طنجه

•جنگ امیر افریقیه و اشراف عرب با خوارج و شکست آنان از خوارج(معروف به غزوه الاشراف)

•عزل عقبه بن حجّاج از ولایت اندلس و جایگزینی عبدالملک بن قطن توسط عبدالله بن حبحاب

•عزل عبیدالله بن حبحاب از ولایت افریقیه و جایگزینی کلثوم بن عیاض توسط هشام بن عبدالملک

•درگذشت ایاس بن معاویه

•درگذشت محمّد بن مکندر بن عبدالله تیمی

•درگذشت یعقوب بن عبدالله

•درگذشت یزید بن عبدالله

سال 124هجری

•سرکوب شورش خوارج توسط حنظله بن صفوان کلبی در نزدیکی قیروان در دو جنگ اصنام و قرن (1)

•سرکوب شورش عبدالرّحمان بن قطن توسط بلج بن بشر

•عزل حنظله بن صفوان از ولایت مصر و جایگزینی حفص بن ولید توسط هشام بن عبدالملک

•ورود ابومسلم خراسانی به جرگه دعوتگران عبّاسی در خراسان

•درگذشت محمّد بن شهاب زهری

•درگذشت سالم بن وابصه اسدی

•درگذشت یعقوب بن ابی سلمه

•درگذشت محمّد بن مسلم شهاب زهری

سال 127 هجری

•برکناری ابراهیم بن ولید از خلافت توسط مروان بن محمّد

•آغاز خلافت مروان بن محمّد (مروان دوّم) معروف به مروان حِمار

•انتقال پایتخت امویان از دمشق به حرّان توسط مروان حِمار

سال 128 هجری

•تولد امام موسی کاظم (3)

•تصرف شهرهای موصل و کوفه توسط خوارج

•عزل عبدالله بن عمر بن عبدالعزیز از ولایت عراق و جایگزینی یزید بن عمر توسط مروان حِمار

•انتصاب ابومسلم خراسانی به رهبری قیام ضد اموی توسط ابراهیم امام

•شورش عبدالله بن یحیی کندی معروف به طالب الحق از خوارج در حضرموت به همراه ابوحمزه خارجی

سال 129 هجری

•آشکار شدن دعوت ابومسلم خراسانی در مرو و تلاش قبایل عرب برای مقاومت علیه دعوت عبّاسیان

•تسلط عبدالله بن معاویه بر شهرهای حلوان، جی (اصفهان) و ری

•شهادت عبدالله بن معاویه به دستور ابومسلم خراسانی

•شکست نیروی دریایی امویان در شمال قبرس

•اشغال مکّه توسط ابوحمزه از خوارج و فرار عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک

•بیرون راندن حمزه خارجی از مکّه توسط عبدالعزیز بن عمرو بن عثمان فرمانده سپاه مروان حِمار

•تصرف صنعا توسط عبدالله بن یحیی کندی

•اشغال کاخ قرطبه توسط یمانیان

•درگذشت یحیی بن یَعمَر عَدوی

•درگذشت وهب بن کیسان

•درگذشت ثعلبه بن سلامه

سال 131 هجری

•دستگیری ابراهیم امام به دستور مروان حِمار

•تسلط حسن بن قحطبه به شهرهای ری، جی(اصفهان) و نهاوند

•جنگ قحطبه بن شبیب طائی با یزید بن هبیره در عراق

•جنگ قحطبه بن شبیب طائی با مردم نهاوند

•عزل حوثره بن سهیل از ولایت مصر و جایگزینی مغیره بن عبدالله توسط مروان حِمار

•استیلای مالک بن هیثم در سیستان

•درگذشت نصر بن سیّار کنانی

•درگذشت واصل بن عطاء

•درگذشت منصور بن معمر سلمی

•درگذشت عبّاس بن ولید بن عبدالملک

•درگذشت مالک بن دینار بصری

سال 132 هجری

قلمرو بنی امیه

•قحطی در اندلس و هجرت عده ای از مردم در آن دیار به شمال آفریقا

•عزل مغیره بن عبدالله از ولایت مصر و جایگزینی عبدالملک بن مروان بن موسی بن نصیر توسط مروان حِمار

•قتل سلیمان بن کثیر داعی عبّاسیان در خراسان به دستور ابومسلم خراسانی

•مرگ ابراهیم امام در زندان (1)

•سرکوب شورش شریک بن شیخ مهری در بخارا توسط ابومسلم خراسانی

•کشته شدن قحطبه بن شبیب طائی در عراق (2)

•استیلای محمّد بن خالد بن عبدالله قسری در کوفه

•سوزاندن نامه ابو سلمه خلّال توسط امام جعفر صادق (ع) (او در این نامه پذیرش خلافت توسط امام را تقاضا کرده بود و امام این توطئه بنی عبّاس را با سوزاندن نامه خنثی کرد)

•تأسیس سلسله بنی عبّاس توسط عبدالله بن محمّد

•آغاز خلافت عبدالله بن محمّد بن علی بن عبدالله بن عبّاس معروف به سفّاح

•انتخاب هاشمیه در نزدیکی الانبار به عنوان مرکز خلافت توسط سفّاح

•جنگ زاب نزدیک موصل بین مروان حِمار و عبدالله بن علی عبّاسی و شکست مروان حِمار و فرار او به مصر و قتل وی

•سقوط سلسله بنی امیّه

•در گذشت یزید بن عمر بن هبیره

•درگذشت اسماعیل بن ابی مهاجر

منابع و مأخذ

خوارج در تاریخ نوشته: یعقوب جعفری

الصحیح من سیره النّبی اعظم (ع) نوشته: سیّد جعفر مرتضی عاملی

نقش عایشه در تاریخ اسلام نوشته: سیّد مرتضی عسکری

بررسی صلحهای تاریخی پیامبر (ص) نوشته: حامد منتظری مقدم

دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم (ص) به اهتمام: پژهشکده باقر العلوم (ع)

سیمای کارگزاران امیرالمؤمنین امام علی (ع) نوشته: علی اکبرذاکری

اصحاب امام علی (ع) نوشته: سیّد اصغر ناظم زاده

گاهشمار تاریخ اسلام ایران نوشته: عبدالله ناصری طاهری

ازمنه التاریخ الاسلامی نوشته: عبدالسّلام ترمانینی

تاریخ ابن خلدون عبدالرّحمان بن محمّد

تاریخ زندگانی پیامبر (ص) / محمّد ابراهیم آیتی

تاریخ طبری محمّد بن جریر

تاریخ ابن اثیر عز الدین بن اثیر

تاریخ یعقوبی احمد بن ابی یعقوب

تاریخ تحلیلی اسلام / سیّد جعفر شهیدی

فتوح البلدان احمد بن یحیی بلاذری

تاریخ سیاسی اسلام (سیره رسول خدا (ص)) / رسول جعفریان

تاریخ سیاسی اسلام (تاریخ خلفا) / رسول جعفریان

تهذیب التهذیب ابن حجر عسقلانی